24. Khám bệnh: Làm sao tốn ít tiền, bớt đi đường vòng¶
Thước đo: Tiền bạc và thời gian. Mục này nói về cách đi khám bệnh: trước tiên nên đến bệnh viện nào, chuyển tuyến lên trên ra sao, có thể tiết kiệm tiền ở những khoản nào. Ngoài ra còn nói về cách xếp hàng ở khoa cấp cứu, sau khi điều trị xong chấn thương nặng thì cần giám định gì, làm những giấy tờ nào. Có thể nhận những chế độ gì, xem mục 7. Cách quản lý bệnh mạn tính lâu dài, xem mục 16. Việc đầu tiên cần làm tại hiện trường khi gặp tình trạng cấp cứu, xem mục 13.
Mục này chủ yếu dựa trên "Một số biện pháp về đẩy nhanh xây dựng hệ thống chẩn đoán và điều trị phân cấp" do Văn phòng Quốc vụ viện ban hành vào tháng 4 năm 2026. Chẩn đoán và điều trị phân cấp nghĩa là căn cứ vào mức độ nặng nhẹ của bệnh để quyết định trước tiên nên đến bệnh viện cấp nào. Văn bản này gắn trực tiếp việc "đến cơ sở" với "tiết kiệm tiền". Tuy nhiên, tiến độ triển khai ở các địa phương khác nhau, phần nội dung chính viết về các quy tắc ở cấp quốc gia. Cụ thể đối với khu vực quản lý quỹ nơi bạn sinh sống, phải lấy cách giải thích của cơ quan bảo hiểm y tế và cơ quan y tế địa phương làm chuẩn. Khu vực quản lý quỹ chính là nơi bạn tham gia bảo hiểm y tế, thường là một thành phố.
1. Bệnh thường gặp trước tiên khám ở cộng đồng, chuyển tuyến từng cấp từ cơ sở lên, khoản khấu trừ nhập viện được tính tiếp¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Trước tiên phải đến cơ sở y tế cộng đồng một chuyến. Cái khó là phải nhịn không đi đăng ký khám với chuyên gia ngay.
- Nói dễ hiểu: Trước tiên đến cơ sở y tế cộng đồng, sau đó để cơ sở này chuyển tuyến lên bệnh viện lớn nhập viện, khoản tiền tự trả ban đầu có thể được tính tiếp, không phải trả lại từ đầu. Cách tính cụ thể do từng địa phương quy định, Tứ Xuyên chỉ bù phần chênh lệch khoản khấu trừ nhập viện của hai bệnh viện. Người được bệnh viện lớn chuyển xuống cơ sở y tế cộng đồng để tiếp tục điều trị nội trú cũng không phải tính lại một lần nữa trong cùng khoảng thời gian của cùng một bệnh.
- Lợi ích: Người tham gia bảo hiểm y tế được chuyển tuyến từng cấp qua cơ sở y tế, khoản khấu trừ nhập viện tại bệnh viện tuyến trên có thể được tính liên tục. Khoản khấu trừ nhập viện là phần tiền người bệnh phải tự trả trước trong mỗi lần nhập viện, sau khi trả đủ thì bảo hiểm y tế mới bắt đầu thanh toán. Văn bản của Văn phòng Quốc vụ viện không viết cụ thể việc tính liên tục được thực hiện thế nào, mà giao cho các địa phương quy định. Cách làm của Tứ Xuyên là chỉ cần bù phần chênh lệch khoản khấu trừ nhập viện của hai bệnh viện: khoản khấu trừ nhập viện tại Bệnh viện Y học cổ truyền huyện là 600 tệ, chuyển đến Bệnh viện Nhân dân huyện (khoản khấu trừ nhập viện là 800 tệ) thì chỉ cần bù thêm 200 tệ. Người bệnh nội trú được bệnh viện tuyến trên chuyển xuống cơ sở y tế, trong cùng một chu kỳ bệnh sẽ không đặt thêm khoản khấu trừ nhập viện
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Văn phòng Quốc vụ viện (2026). "Một số biện pháp về đẩy nhanh xây dựng hệ thống chẩn đoán và điều trị phân cấp". https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202604/content_7065031.htm: "Người tham gia bảo hiểm y tế được chuyển tuyến từng cấp qua các cơ sở y tế cơ sở trong khu vực quản lý quỹ, khoản khấu trừ nhập viện tại bệnh viện tuyến trên có thể được tính liên tục; người bệnh nội trú được bệnh viện tuyến trên chuyển xuống cơ sở y tế, trong cùng một chu kỳ bệnh sẽ không đặt thêm khoản khấu trừ nhập viện."; Cục Bảo hiểm y tế tỉnh Tứ Xuyên (2025). "Công văn phúc đáp việc xử lý kiến nghị số 14041026 tại Kỳ họp thứ tư Đại hội Đại biểu Nhân dân tỉnh khóa XIV". https://ylbzj.sc.gov.cn/scsybj/nc010414/2025/3/19/fea6f0a5f8ba416abf7ed17541afdc7a.shtml: "Khoản khấu trừ nhập viện của Bệnh viện Nhân dân huyện Nghi Lũng là 800 tệ, của Bệnh viện Y học cổ truyền huyện Nghi Lũng là 600 tệ, từ Bệnh viện Y học cổ truyền huyện Nghi Lũng chuyển đến Bệnh viện Nhân dân huyện Nghi Lũng thì chỉ cần bù phần chênh lệch 200 tệ."
- Ghi chú: Quy tắc chuyển tuyến do từng tỉnh, từng thành phố và liên minh y tế lần lượt xây dựng, trước khi đi hãy hỏi cơ sở y tế cộng đồng. Bệnh mạn tính trong giai đoạn ổn định không nên tiếp tục đến bệnh viện lớn để kê thuốc, vì các khoa khám ngoại trú thông thường dạng này ở bệnh viện lớn sẽ từng bước bị cắt giảm. Mỗi lần cơ sở y tế cộng đồng có thể kê thuốc đủ 12 tuần, xem mục 16, điều 5 (cơ sở y tế cộng đồng kê thuốc một lần đủ 12 tuần).
2. Trong cùng một khu vực quản lý quỹ (nơi tham gia bảo hiểm y tế), cấp càng thấp thì tỷ lệ thanh toán càng cao, chênh lệch khoảng 10 điểm phần trăm¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Cái khó là phải nhịn không chạy đến bệnh viện lớn.
- Nói dễ hiểu: Theo yêu cầu của văn bản, với cùng một khoản phí nhập viện, cấp bệnh viện càng thấp thì tỷ lệ thanh toán càng cao. Các địa phương phải tạo khoảng cách giữa các cấp, mỗi khi lên một cấp thì chênh khoảng 10 điểm phần trăm. Ví dụ, với 1 vạn tệ phí nhập viện, tỷ lệ thanh toán giảm từ 80% xuống 70%, số tiền tự trả sẽ tăng từ 2000 tệ lên 3000 tệ. Quỹ bảo hiểm y tế tăng thêm cũng được ưu tiên phân bổ về cơ sở.
- Lợi ích: Văn bản yêu cầu các địa phương tạo khoảng cách về mức thanh toán chi phí nhập viện giữa các cơ sở y tế thuộc các cấp khác nhau, về nguyên tắc mỗi cấp chênh khoảng 10 điểm phần trăm trong khu vực quản lý quỹ. Theo mức chênh lệch này, với cùng một khoản phí nhập viện, mỗi khi đi lên một cấp bệnh viện thì số tiền tự trả thêm khoảng 10% khoản chi phí có thể được thanh toán. Ví dụ, với 1 vạn tệ phí nhập viện có thể được thanh toán, tỷ lệ thanh toán giảm từ 80% xuống 70%, số tiền tự trả tăng từ 2000 tệ lên 3000 tệ. 1000 tệ trả thêm tương đương một phần mười tổng chi phí, nhưng cao hơn một nửa so với số tiền tự trả ban đầu. Tỷ lệ thực tế ở các địa phương khác nhau, khoản khấu trừ nhập viện và mức trần thanh toán cũng khiến chênh lệch thay đổi, phần này chỉ minh họa theo mức 10 điểm phần trăm trong văn bản. Quỹ bảo hiểm y tế tăng thêm hằng năm cũng được ưu tiên phân bổ về cơ sở
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Văn phòng Quốc vụ viện (2026). "Một số biện pháp về đẩy nhanh xây dựng hệ thống chẩn đoán và điều trị phân cấp". https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202604/content_7065031.htm: "Căn cứ tình hình địa phương, tạo khoảng cách phù hợp về mức thanh toán chi phí nhập viện của người tham gia bảo hiểm y tế tại các cơ sở y tế thuộc các cấp khác nhau; về nguyên tắc, tỷ lệ thanh toán chi phí nhập viện giữa các cơ sở y tế trong khu vực quản lý quỹ chênh nhau khoảng 10 điểm phần trăm theo từng cấp."; "Những địa phương có điều kiện có thể căn cứ định hướng chẩn đoán và điều trị phân cấp để tùy tình hình tạo khoảng cách về mức thanh toán chi phí khám ngoại trú của người tham gia bảo hiểm y tế tại các cơ sở y tế thuộc các cấp khác nhau."
- Ghi chú: Với cùng một khoản phí nhập viện, số tiền tự trả tại cơ sở y tế và tại bệnh viện cấp ba có thể chênh nhau vài nghìn tệ. Bệnh có thể điều trị xong ở cơ sở thì đừng chạy lên tuyến trên, nhưng không phải bệnh nào cũng phải khám tại cơ sở y tế cộng đồng.
3. Nếu phải đến bệnh viện lớn, hãy đi theo đường chuyển tuyến từ cơ sở hoặc qua trung tâm chuyển tuyến của bệnh viện, đừng tìm cò đăng ký khám¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Phải làm thêm một thủ tục chuyển tuyến.
- Nói dễ hiểu: Trong liên minh y tế dạng gắn kết chặt chẽ (một số bệnh viện và cơ sở y tế cộng đồng liên kết với nhau), bệnh viện lớn đứng đầu phải dành một phần số đăng ký khám và giường bệnh riêng cho người được chuyển từ cơ sở lên. Bệnh viện cũng phải thành lập trung tâm chuyển tuyến hoặc chỉ định một bộ phận cố định chuyên phụ trách chuyển tuyến, đến năm 2027 sẽ bao phủ toàn bộ. Không đăng ký được lịch khám không có nghĩa là hết cách, không cần tìm cò đăng ký khám.
- Lợi ích: Bệnh viện đứng đầu liên minh y tế dạng gắn kết chặt chẽ phải dành trước một tỷ lệ nhất định số đăng ký khám và giường bệnh cho cơ sở, đồng thời kịp thời tiếp nhận người bệnh được chuyển tuyến từ cơ sở. Liên minh y tế dạng gắn kết chặt chẽ là một nhóm cơ sở gồm một số bệnh viện và cơ sở y tế cộng đồng liên kết với nhau để phối hợp. Mô hình này ở cấp huyện được gọi là cộng đồng y tế liên kết cấp huyện. Năm 2023, Ủy ban Y tế Quốc gia và 10 cơ quan khác yêu cầu mô hình này thực hiện "quản lý thống nhất con người, tài chính và vật lực". Vì vậy, người được chuyển từ cơ sở y tế cộng đồng lên sẽ có số đăng ký khám và giường bệnh riêng, không phải chen chúc tranh số với người xếp hàng tại sảnh. Các cơ sở y tế phải thành lập trung tâm chuyển tuyến hoặc chỉ định một bộ phận cố định phụ trách công tác chuyển tuyến; đến năm 2027 sẽ bao phủ toàn bộ
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Văn phòng Quốc vụ viện (2026). "Một số biện pháp về đẩy nhanh xây dựng hệ thống chẩn đoán và điều trị phân cấp". https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202604/content_7065031.htm: "Bệnh viện đứng đầu phải dành trước một tỷ lệ nhất định số đăng ký khám và giường bệnh cho các cơ sở y tế cơ sở, đồng thời kịp thời tiếp nhận người bệnh được chuyển tuyến từ cơ sở."; "Các cơ sở y tế phải tăng cường quản lý thống nhất dịch vụ chuyển tuyến, thành lập trung tâm chuyển tuyến hoặc chỉ định một bộ phận cố định phụ trách công tác chuyển tuyến cho người bệnh, đến năm 2027 sẽ bao phủ toàn bộ." Câu trước hai câu này là "Liên minh y tế dạng gắn kết chặt chẽ phải tạo thuận lợi cho việc chuyển tuyến người bệnh sau khi được khám ban đầu tại các cơ sở y tế cơ sở"; Ủy ban Y tế Quốc gia và 10 cơ quan khác (2023). "Ý kiến hướng dẫn về việc thúc đẩy toàn diện xây dựng cộng đồng y tế liên kết cấp huyện dạng gắn kết chặt chẽ" (Văn bản Vệ Cơ Sở Phát〔2023〕41号). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202312/content_6923447.htm: "Về cơ bản xây dựng cộng đồng y tế liên kết cấp huyện có bố trí hợp lý, quản lý thống nhất con người, tài chính và vật lực, quyền hạn và trách nhiệm rõ ràng, vận hành hiệu quả, phân công phối hợp, dịch vụ liên tục và chia sẻ thông tin"
- Ghi chú: Số đăng ký khám được dành trước là để dành riêng cho người bệnh chuyển tuyến, không tranh được số thì có thể đi theo đường chuyển tuyến. Nếu không tìm thấy trung tâm chuyển tuyến, hãy gọi số dịch vụ của bệnh viện để hỏi.
4. Trước khi đi khám chữa bệnh khác tỉnh, trước tiên hãy hỏi ở địa phương một câu; về nguyên tắc, sự cần thiết phải được đánh giá bởi bác sĩ có chức danh từ phó chủ nhiệm trở lên¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Hỏi thêm một câu trước khi đi.
- Nói dễ hiểu: Có cần đi nơi khác khám chữa bệnh hay không, về nguyên tắc phải do bác sĩ có chức danh từ phó chủ nhiệm trở lên của bệnh viện cấp II, cấp III đánh giá. Mức thanh toán khi tạm thời ra ngoài địa phương khám chữa bệnh sẽ có khác biệt so với bệnh viện cùng cấp tại nơi tham gia bảo hiểm, cụ thể thế nào thì tùy quy định của địa phương. Hỏi một câu ở địa phương trước khi đi vẫn tốt hơn là đến nơi khác rồi mới phát hiện được thanh toán ít.
- Lợi ích: Sự cần thiết của việc khám chữa bệnh khác địa bàn điều phối, khác tỉnh, về nguyên tắc phải do người có chức danh từ phó chủ nhiệm trở lên của bệnh viện cấp II, cấp III đánh giá. Khác địa bàn điều phối nghĩa là ra khỏi nơi mình tham gia bảo hiểm y tế. Có cần đi nơi khác khám hay không, về nguyên tắc phải do bác sĩ đủ cấp bậc lên tiếng. Mức thanh toán của người tạm thời ra ngoài tỉnh khám chữa bệnh phải duy trì mức chênh lệch hợp lý so với mức thanh toán tại cơ sở y tế cùng cấp ở nơi tham gia bảo hiểm. Khám cùng một bệnh ở nơi khác thì số tiền được thanh toán sẽ ít hơn một khoản so với ở nhà
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Văn phòng Quốc vụ viện (2026). "Một số biện pháp về đẩy nhanh xây dựng hệ thống chẩn đoán và điều trị theo cấp bậc". https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202604/content_7065031.htm: "Về nguyên tắc, sự cần thiết của việc khám chữa bệnh khác địa bàn điều phối, khác tỉnh của bệnh nhân phải do người có chức danh từ phó chủ nhiệm trở lên của bệnh viện cấp II, cấp III đánh giá." "Tiếp tục tăng cường quản lý và dịch vụ quyết toán trực tiếp chi phí khám chữa bệnh khác địa phương, duy trì mức chênh lệch hợp lý giữa mức thanh toán của người tạm thời ra ngoài tỉnh khám chữa bệnh và mức thanh toán tại cơ sở y tế cùng cấp ở nơi tham gia bảo hiểm."
- Ghi chú: "Tạm thời ra ngoài địa phương khám chữa bệnh" và "cư trú lâu dài ở nơi khác" là hai loại đăng ký khác nhau, mức thanh toán cũng khác nhau. Cách đăng ký, những nhóm bệnh nào có thể quyết toán trực tiếp, xem mục 16. Đừng đi nơi khác trước rồi mới quay lại nghĩ chuyện thanh toán.
5. Sau mỗi lần khám chữa bệnh, hãy tự lưu một bản bệnh án, báo cáo xét nghiệm và hình ảnh¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Bệnh viện có thể thu phí vật tư sao chép theo quy định, tiêu chuẩn thu phí phải được công khai. Cái khó là lần nào khám chữa bệnh xong cũng nhớ đi sao chép một bản.
- Nói dễ hiểu: Xem và sao chép bệnh án của mình là quyền pháp luật trao cho bạn. Bệnh án ngoại trú, hồ sơ nội trú, phiếu xét nghiệm, hình ảnh, hồ sơ phẫu thuật và gây mê, tài liệu giải phẫu bệnh, bảng kê chi phí đều có thể sao chép. Bệnh viện phải chỉ định bộ phận hoặc nhân viên chuyên trách tiếp nhận, và chỉ được thu phí vật tư sao chép. Đổi bệnh viện, nhờ bác sĩ khác xem lại, yêu cầu bảo hiểm thương mại thanh toán, hoặc thật sự xảy ra tranh chấp, tất cả đều phải dựa vào chồng tài liệu này.
- Lợi ích: Pháp luật quy định rõ việc xem và sao chép bệnh án là quyền của bệnh nhân. Phạm vi bao gồm toàn bộ tài liệu như bệnh án ngoại trú, hồ sơ nội trú, phiếu nhiệt độ, phiếu y lệnh, phiếu xét nghiệm, tư liệu kiểm tra hình ảnh y học, biên bản đồng ý kiểm tra đặc biệt, biên bản đồng ý phẫu thuật, hồ sơ phẫu thuật và gây mê, tài liệu giải phẫu bệnh, hồ sơ điều dưỡng, chi phí y tế. Đổi bệnh viện, nhờ bác sĩ thứ hai xem lại, yêu cầu bảo hiểm thương mại thanh toán, hoặc thật sự xảy ra tranh chấp, tất cả đều phải dựa vào những tài liệu này
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Quốc vụ viện (2018). "Quy định về phòng ngừa và xử lý tranh chấp y tế" (Lệnh Quốc vụ viện số 701), Điều 16: "Bệnh nhân có quyền xem và sao chép bệnh án ngoại trú, hồ sơ nội trú, phiếu nhiệt độ, phiếu y lệnh, phiếu xét nghiệm (báo cáo kiểm nghiệm), tư liệu kiểm tra hình ảnh y học, biên bản đồng ý kiểm tra đặc biệt, biên bản đồng ý phẫu thuật, hồ sơ phẫu thuật và gây mê, tài liệu giải phẫu bệnh, hồ sơ điều dưỡng, chi phí y tế và toàn bộ các tài liệu khác thuộc bệnh án do cơ quan y tế có thẩm quyền của Quốc vụ viện quy định." "Nếu bệnh nhân yêu cầu sao chép tài liệu bệnh án, cơ sở y tế phải cung cấp dịch vụ sao chép và đóng dấu xác nhận lên tài liệu bệnh án được sao chép... Có thể thu phí vật tư sao chép, tiêu chuẩn thu phí phải được công khai." "Nếu bệnh nhân tử vong, thân nhân gần có thể căn cứ theo quy định của văn bản này để xem và sao chép tài liệu bệnh án." Điều 15: "Bất kỳ đơn vị hoặc cá nhân nào cũng không được sửa chữa, giả mạo, che giấu, hủy hoại hoặc chiếm đoạt tài liệu bệnh án." https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2018-08/31/content_5318057.htm; Ủy ban Y tế và Kế hoạch hóa gia đình quốc gia, Cục Quản lý Y học cổ truyền Trung Quốc (2013). "Quy định về quản lý bệnh án của cơ sở y tế (bản năm 2013)": Cơ sở y tế "phải chỉ định bộ phận hoặc nhân viên chuyên trách (kiêm nhiệm) chịu trách nhiệm tiếp nhận yêu cầu sao chép tài liệu bệnh án", việc sao chép phải được tiến hành khi người yêu cầu có mặt và đóng dấu xác nhận. http://www.gov.cn/gongbao/content/2014/content_2600084.htm
- Ghi chú: Việc sao chép do bộ phận được bệnh viện chỉ định tiếp nhận, không cần đi nhờ bác sĩ. Danh sách cần sao chép có thể đọc trực tiếp theo Điều 16 của "Quy định về phòng ngừa và xử lý tranh chấp y tế". Trước hết là bệnh án ngoại trú, hồ sơ nội trú, phiếu nhiệt độ, phiếu y lệnh, phiếu xét nghiệm, tư liệu hình ảnh. Tiếp theo là hồ sơ phẫu thuật và gây mê, tài liệu giải phẫu bệnh, hồ sơ điều dưỡng, bảng kê chi phí y tế. Sau khi nhận được, hãy lưu thành một thư mục theo thứ tự thời gian. Quan trọng nhất trong đó là tóm tắt xuất viện, hồ sơ phẫu thuật, báo cáo giải phẫu bệnh và hình ảnh quan trọng. Các chỉ số qua từng lần khám của bệnh mạn tính nên được ghi vào cùng một quyển sổ, xem mục 16.
6. Nếu có thắc mắc về chẩn đoán và điều trị, hãy yêu cầu niêm phong bệnh án ngay tại chỗ; hai bên cùng có mặt, lập danh sách, mỗi bên giữ một bản¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Đề nghị bệnh viện niêm phong bệnh án, chờ hai bên bệnh nhân và cơ sở y tế cùng có mặt để hoàn tất thủ tục. Cái khó là nói được câu này trước mặt bác sĩ.
- Nói dễ hiểu: Nếu có thắc mắc về việc điều trị, bạn có thể yêu cầu niêm phong bệnh án. Việc niêm phong phải có cả hai bên bệnh nhân và cơ sở y tế cùng có mặt, lập danh sách, ký tên đóng dấu, mỗi bên giữ một bản. Nếu bệnh án vẫn chưa được viết xong thì trước tiên niêm phong phần đã hoàn tất. Nếu nghi ngờ vấn đề xuất phát từ truyền dịch, truyền máu, tiêm thuốc hoặc dùng thuốc, thì phải niêm phong cả túi dịch đó, lọ thuốc đó và dây truyền dịch.
- Lợi ích: Quy định nêu rõ: "Khi xảy ra tranh chấp y tế và cần niêm phong, mở niêm phong tài liệu bệnh án, việc này phải được tiến hành khi hai bên bệnh nhân và cơ sở y tế cùng có mặt". Tài liệu được niêm phong có thể là bản gốc hoặc bản sao, do cơ sở y tế bảo quản. Nếu bệnh án chưa hoàn tất mà cần niêm phong thì trước tiên niêm phong phần đã hoàn tất, sau khi hoàn tất phần còn lại thì tiếp tục niêm phong. Cơ sở y tế phải lập danh sách niêm phong đối với bệnh án đã được niêm phong, hai bên bệnh nhân và cơ sở y tế ký tên hoặc đóng dấu, mỗi bên giữ một bản. Nếu nghi ngờ hậu quả bất lợi do truyền dịch, truyền máu, tiêm thuốc, dùng thuốc... gây ra, hai bên phải cùng niêm phong, mở niêm phong vật chứng tại hiện trường. Nếu cần kiểm nghiệm thì hai bên phải cùng ủy thác cho cơ quan có tư cách kiểm nghiệm. Nếu hai bên không thể cùng ủy thác thì do cơ quan y tế có thẩm quyền của chính quyền nhân dân cấp huyện nơi cơ sở y tế đặt trụ sở chỉ định. Nếu nghi ngờ hậu quả bất lợi do truyền máu gây ra và cần niêm phong máu, cơ sở y tế phải thông báo cho trung tâm máu cử người đến hiện trường. Ngoài ra còn có một quy định bắt buộc: "Bất kỳ đơn vị hoặc cá nhân nào cũng không được sửa chữa, giả mạo, che giấu, hủy hoại hoặc chiếm đoạt tài liệu bệnh án." Sau khi niêm phong, nếu tranh chấp đã được giải quyết hoặc đã đủ 3 năm mà không có yêu cầu giải quyết nữa, cơ sở y tế có thể tự mở niêm phong (toàn quốc, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 10 năm 2018)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Quốc vụ viện (2018). "Quy định về phòng ngừa và xử lý tranh chấp y tế" (Lệnh Quốc vụ viện số 701, Điều 15, 24, 25). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2018-08/31/content_5318057.htm
- Ghi chú: Niêm phong và sao chép là hai việc khác nhau. Sao chép là việc bình thường vốn nên làm, xem điều 5 (tự lưu một bản bệnh án và hình ảnh). Niêm phong là cố định chứng cứ khi tranh chấp xảy ra, nhằm ngăn việc bổ sung và sửa đổi sau đó. Nếu nghi ngờ vấn đề xuất phát từ truyền dịch, truyền máu, dùng thuốc, ngoài bệnh án còn phải niêm phong cả túi dịch đó, lọ thuốc đó và dây truyền dịch, đừng để người khác thu dọn vứt đi. Cơ sở y tế phải công bố ở vị trí dễ thấy phương thức, quy trình và thông tin liên hệ để giải quyết tranh chấp y tế, đồng thời thành lập bộ phận quản lý khiếu nại thống nhất. Có việc thì trước tiên hãy tìm bộ phận đó, đừng tranh luận với bác sĩ đang trực.
7. Bệnh chấn thương, bệnh nặng, cấp tính thì đi thẳng đến bàn phân loại và khám sàng lọc cấp cứu, đừng xếp hàng ở quầy đăng ký¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Vào cửa đi thêm vài bước để tìm bàn phân loại và khám sàng lọc. Nói rõ trong một câu triệu chứng nguy hiểm đến tính mạng nhất.
- Nói dễ hiểu: Cấp cứu không xếp theo thứ tự đến trước đến sau, mà chia thành bốn cấp theo mức độ nặng nhẹ của bệnh. Nơi phân loại là bàn phân loại và khám sàng lọc ở lối vào khu cấp cứu, không phải quầy đăng ký. Đến nơi, trước tiên hãy nói triệu chứng nguy hiểm nhất: chảy máu nhiều, không thở nổi, ý thức không tỉnh táo, đau ngực giống bệnh tim, đau đến mức không chịu nổi.
- Lợi ích: "Các chỉ số kiểm soát chất lượng y tế chuyên ngành cấp cứu năm 2024" của Ủy ban Y tế Quốc gia quy định, phân loại và khám sàng lọc cấp cứu phải "chia bệnh nhân thành bốn cấp theo mức độ nguy kịch của bệnh". "Cấp I là bệnh nhân cấp cứu nguy kịch, cần được cứu chữa ngay lập tức". "Cấp II là bệnh nhân cấp cứu nặng, thường vừa đánh giá vừa cứu chữa". "Cấp III là bệnh nhân cấp tính, cần được chẩn đoán và điều trị trong thời gian ngắn". "Cấp IV là bệnh nhân không cấp tính hoặc bán cấp tính, được khám theo thứ tự tại khu khám chữa bệnh thông thường". Phân loại và khám sàng lọc là việc khi vào khu cấp cứu, nhân viên chuyên trách sẽ đánh giá một lượt mức độ nặng nhẹ của bệnh và xác định thứ tự khám chữa bệnh. Tiêu chuẩn thực hiện của thành phố Bắc Kinh đưa ra yêu cầu phản hồi ở từng cấp. Cấp 1 "tiến hành đánh giá và cứu chữa ngay lập tức, sắp xếp bệnh nhân vào phòng hồi sức hoặc phòng cấp cứu". Cấp 2 "lập tức theo dõi các dấu hiệu sinh tồn, được cứu chữa trong vòng 10 phút, sắp xếp bệnh nhân vào phòng cấp cứu". Cấp 3 "được khám chữa trước bệnh nhân cấp 4, sắp xếp bệnh nhân chờ khám tại khu khám chữa bệnh thông thường; nếu thời gian chờ khám quá 30 phút thì phải đánh giá lại". Cấp 4 "khám theo thứ tự, trừ khi tình trạng bệnh thay đổi, nếu không thời gian chờ khám sẽ tương đối lâu; nếu thời gian chờ khám quá 4 giờ thì có thể đánh giá lại". Trong tiêu chuẩn của Bắc Kinh, các chỉ số đánh giá bằng nhân lực của cấp 1 bao gồm "rối loạn ý thức cấp tính". Các chỉ số của cấp 2 bao gồm "mất máu đang diễn ra hoặc mất máu nghiêm trọng", "khó thở nghiêm trọng", "đau ngực giống do nguyên nhân tim", "đau nghiêm trọng do mọi nguyên nhân (7~10 điểm)". Việc phân loại phải "kiên trì nguyên tắc ưu tiên khám bệnh cấp cứu nguy kịch", tại vị trí dễ thấy ở lối vào khoa cấp cứu phải bố trí khu vực phân loại và khám sàng lọc (tiêu chuẩn bốn cấp là thước đo trên toàn quốc, còn thời gian phản hồi là tiêu chuẩn của thành phố Bắc Kinh)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Văn phòng Ủy ban Y tế Quốc gia (2024). "Thông báo về việc ban hành các chỉ số kiểm soát chất lượng y tế của 6 chuyên ngành, trong đó có chuyên ngành cấp cứu (bản năm 2024)" (Quốc Vệ Ban Y Chính Hàm〔2024〕số 150), Phụ lục 1, chỉ số 4 "Tỷ lệ thực hiện phân cấp và phân loại cấp cứu". https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202405/content_6951260.htm; Ủy ban Y tế thành phố Bắc Kinh (2019). "Phương án tăng cường công tác phân loại và phân cấp khám sàng lọc cấp cứu của thành phố Bắc Kinh" và phụ lục "Tiêu chuẩn phân loại và phân cấp khám sàng lọc cấp cứu tại bệnh viện thành phố Bắc Kinh (thí điểm)": "Kiên trì nguyên tắc ưu tiên khám bệnh cấp cứu nguy kịch. Căn cứ mức độ nghiêm trọng của tình trạng bệnh nhân, tuân theo nguyên tắc từ nặng đến nhẹ, từ tình trạng bệnh biến đổi nhanh chóng đến tương đối ổn định, sắp xếp hợp lý thứ tự khám bệnh". "Tại vị trí dễ thấy ở lối vào khoa cấp cứu, bố trí khu vực phân loại và khám sàng lọc cấp cứu", "bác sĩ cấp cứu y tế trước bệnh viện phải phân cấp sơ bộ cho bệnh nhân theo các tiêu chuẩn liên quan; đối với bệnh nhân cấp 1, cấp 2, phải kịp thời thông báo cho khoa cấp cứu của bệnh viện tiếp nhận để chuẩn bị tiếp nhận". http://wjw.beijing.gov.cn/zwgk_20040/ylws/201912/t20191216_1242338.html
- Ghi chú: Việc chia thành bốn cấp là thống nhất trên toàn quốc. Mỗi cấp được xử lý trong bao lâu thì do từng tỉnh, thành phố tự quy định; bản của Bắc Kinh là một phiên bản có thể đối chiếu từng chữ. Việc phân cấp căn cứ vào các chỉ số như nhịp tim, huyết áp, nồng độ oxy trong máu và các triệu chứng; mức độ đau cũng là một yếu tố, đau từ 7 đến 10 điểm có thể được phân vào cấp 2. Các chỉ số cứng của cấp 1 gồm những điều sau. Một là nhịp tim lớn hơn 180 lần/phút hoặc nhỏ hơn 40 lần/phút. Hai là huyết áp tâm thu dưới 70 mmHg, huyết áp tâm thu chính là huyết áp cao trong chỉ số huyết áp. Ba là nồng độ oxy trong máu dưới 80%. Bốn là sốc, nhồi máu cơ tim rõ ràng, rối loạn ý thức cấp tính. Nếu cảm thấy nhân viên phân loại xếp bạn ở cấp thấp hơn, hãy bổ sung và nói rõ triệu chứng nguy hiểm nhất. Nếu tình trạng bệnh thay đổi trong lúc chờ khám, lập tức quay lại bàn phân loại để được đánh giá lại. Khi thực sự nguy kịch, hãy gọi 120 (xem mục 13). Phương án của Bắc Kinh yêu cầu bác sĩ cấp cứu trước bệnh viện phân cấp sơ bộ cho bệnh nhân theo tiêu chuẩn; đối với bệnh nhân cấp 1, cấp 2, phải kịp thời thông báo cho khoa cấp cứu của bệnh viện sẽ tiếp nhận để chuẩn bị tiếp nhận.
8. Không mang tiền, không mang giấy tờ, không nói rõ mình là ai thì cấp cứu vẫn phải cứu trước¶
- Chi phí: Không tốn tiền.
- Nói dễ hiểu: Nhà nước có một quỹ cứu trợ khẩn cấp bệnh tật, chuyên chi trả phí cấp cứu cho hai loại người: người không thể xác minh được danh tính và người không có khả năng trả tiền. Bệnh viện không được từ chối hoặc trì hoãn việc cấp cứu, trung tâm cấp cứu cũng không được vì vấn đề tiền bạc mà không điều xe. Vì vậy, đừng vì không có tiền mà cố chịu đựng ở nhà, cũng đừng sợ nợ viện phí mà không gọi xe cấp cứu. Khoản tiền này chỉ lo phần cấp cứu, còn việc nằm viện sau đó vẫn thực hiện theo bảo hiểm y tế và cứu trợ y tế.
- Lợi ích: Đối tượng được cứu trợ theo chế độ cứu trợ khẩn cấp bệnh tật là "bệnh nhân phát sinh bệnh tật, chấn thương cấp tính, nặng hoặc nguy kịch trong lãnh thổ Trung Quốc, cần cấp cứu nhưng không rõ danh tính hoặc không có khả năng chi trả các khoản phí tương ứng". Quỹ chi trả hai loại phí: "phí cấp cứu phát sinh đối với bệnh nhân không thể xác minh được danh tính" và "phí cấp cứu còn nợ của bệnh nhân có danh tính rõ ràng nhưng không có khả năng chi trả". Văn bản cũng quy định rõ: "Các cơ sở y tế thuộc mọi cấp, mọi loại hình và nhân viên của các cơ sở này phải kịp thời, hiệu quả cứu chữa người bị bệnh tật, chấn thương cấp tính, nặng hoặc nguy kịch, không được viện bất kỳ lý do nào để từ chối, đùn đẩy hoặc trì hoãn việc cứu chữa". Cấp cứu trước bệnh viện cũng có quy định: số điện thoại gọi cấp cứu y tế trước bệnh viện trên toàn quốc là "120". Trung tâm (trạm) cấp cứu "không được vì lý do chỉ huy, điều phối mà từ chối, đùn đẩy hoặc trì hoãn dịch vụ cấp cứu y tế trước bệnh viện", đồng thời "không được vì vấn đề chi phí mà từ chối hoặc trì hoãn dịch vụ cấp cứu y tế trước bệnh viện". Việc chuyển viện tuân theo "nguyên tắc gần, cấp bách, đáp ứng nhu cầu chuyên môn và cân nhắc nguyện vọng của bệnh nhân" (toàn quốc, từ năm 2013)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Văn phòng Quốc vụ viện (2013). "Ý kiến hướng dẫn về việc thiết lập chế độ cứu trợ khẩn cấp bệnh tật" (Quốc Bạn Phát〔2013〕số 15). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2013-03/01/content_6069.htm; Ủy ban Y tế và Kế hoạch hóa gia đình Quốc gia (2014). "Biện pháp quản lý cấp cứu y tế trước bệnh viện" (Lệnh của Ủy ban số 3, điều 13, 22, 23, 25). http://www.gov.cn/gongbao/content/2014/content_2580977.htm
- Ghi chú: Quỹ chỉ chi trả phần "phí cấp cứu", hơn nữa là cứu chữa trước, sau đó cơ sở y tế mới xin quỹ thanh toán, chứ không phải bạn đến quầy nhận tiền. Người có bảo hiểm y tế vẫn làm thủ tục bảo hiểm y tế trước như bình thường. Quy trình và hạn mức xin hỗ trợ ở mỗi tỉnh khác nhau. Trong nguyên tắc chuyển viện, "gần, cấp bách" được đặt trước "nguyện vọng của bệnh nhân", vì vậy xe cấp cứu không nhất thiết đưa bạn đến đúng bệnh viện mà bạn chỉ định; khi nguy kịch, ưu tiên nơi gần nhất có khả năng xử lý. Nếu phần chi phí phải tự trả sau đó vẫn quá nặng, hãy xin cứu trợ y tế, xem mục 7 điều 10 (cứu trợ y tế).
9. Giám định mức độ thương tật phải chờ đến khi kết thúc điều trị hoặc hiệu quả điều trị lâm sàng ổn định rồi mới thực hiện¶
- Chi phí: Phí giám định từ vài trăm đến 2000 tệ, thường do bên nộp đơn ứng trước. Phải chờ đến khi kết thúc điều trị hoặc hiệu quả lâm sàng ổn định, chờ bao lâu còn tùy tình trạng thương tích, bác sĩ là người quyết định. Cái khó là khi vết thương chưa lành hẳn đã muốn nhanh chóng giám định, phải cố nhẫn nại.
- Nói dễ hiểu: Bồi thường bao nhiêu tiền chủ yếu phụ thuộc vào được xếp mức mấy, còn xếp mức mấy thì phụ thuộc vào sau khi điều trị xong còn lại bao nhiêu khuyết tật chức năng. Tiêu chuẩn quy định rõ phải thực hiện sau khi kết thúc điều trị hoặc hiệu quả điều trị lâm sàng ổn định. Xương chưa lành mà đã đi giám định thì không đáp ứng yêu cầu này. Gãy xương thông thường sau khi lành, không ảnh hưởng đến chức năng, thường không được xếp mức.
- Lợi ích: Nguyên tắc giám định của "Phân loại mức độ thương tật gây khuyết tật cho cơ thể người" là "phải căn cứ vào hậu quả hoặc kết quả điều trị thương tích, đánh giá khách quan mức độ thiếu hụt tổ chức, cơ quan và/hoặc rối loạn chức năng". Tiêu chuẩn quy định thời điểm giám định "phải được thực hiện sau khi kết thúc điều trị thương tích nguyên phát và các biến chứng được xác định là có liên quan với thương tích đó, hoặc sau khi hiệu quả điều trị lâm sàng ổn định". Tiêu chuẩn "chia mức độ thương tật gây khuyết tật cho cơ thể người thành 10 mức, từ mức một (tỷ lệ khuyết tật cơ thể người 100%) đến mức mười (tỷ lệ khuyết tật cơ thể người 10%), mỗi mức chênh nhau 10%". Căn cứ phán đoán là "mức độ phá hủy cấu trúc tổ chức, cơ quan của cơ thể người, rối loạn chức năng và mức độ phụ thuộc vào chăm sóc y tế, chăm sóc hộ lý, đồng thời xem xét thích đáng ảnh hưởng của các yếu tố giao tiếp xã hội và tâm lý do khuyết tật gây ra". Trong mức mười có một số điều khoản liên quan đến gãy xương như sau. Một là "gãy xẹp một thân đốt sống (mức độ xẹp đạt 1/3) hoặc gãy vụn". Hai là "gãy từ hai vị trí trở lên của xương chậu hoặc gãy vụn, liền xương biến dạng". Ba là "mất từ 25% chức năng trở lên của bất kỳ khớp lớn nào ở tứ chi (trừ khớp mắt cá chân)". Khuyết tật cùng vị trí và cùng tính chất không được tính lặp lại. Nếu bị khuyết tật từ hai vị trí trở lên thì phải ghi rõ riêng từng mức (toàn quốc, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2017)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Bộ Công an, Bộ An ninh Quốc gia, Bộ Tư pháp (2016). Thông báo về việc ban hành "Phân loại mức độ thương tật gây khuyết tật cho cơ thể người" (ban hành ngày 18 tháng 4 năm 2016, có hiệu lực ngày 1 tháng 1 năm 2017), các điều 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 5.10.6, 6.2 của tiêu chuẩn. https://www.moj.gov.cn/pub/sfbgw/zwxxgk/fdzdgknr/fdzdgknrtzwj/201908/P020210316701681025917.pdf
- Ghi chú: Ba bộ tiêu chuẩn giám định mức độ khuyết tật không dùng thay thế cho nhau, đừng nhầm lẫn. Bị người khác đánh bị thương, tai nạn giao thông và các tổn hại nhân thân khác thì thực hiện giám định tư pháp theo "Phân loại mức độ thương tật gây khuyết tật cho cơ thể người", dùng để tính tiền bồi thường khuyết tật (xem mục 9). Tai nạn lao động thì thực hiện giám định năng lực lao động, dùng một bộ 10 mức thương tật khác, áp dụng cho chế độ tai nạn lao động (xem mục 19). Muốn hưởng các chính sách, chế độ dành cho người khuyết tật thì phải làm riêng giấy chứng nhận người khuyết tật (xem điều 10, giấy chứng nhận người khuyết tật). Trước khi giám định, hãy chuẩn bị đầy đủ bệnh án, biên bản phẫu thuật, hình ảnh kiểm tra lại (xem điều 5, tự lưu một bản bệnh án và hình ảnh). Giám định quá sớm thì mức được xếp sẽ thấp hay cao, tiêu chuẩn không ghi rõ, mà được suy ra từ nguyên tắc "căn cứ vào hậu quả hoặc kết quả điều trị thương tích": giám định quá sớm là đánh giá tình trạng tại thời điểm đó, chức năng chưa hồi phục về sau có thể tốt lên, cũng có thể xấu đi. Khi thương tích lần này trộn lẫn với bệnh cũ vốn có, kết luận giám định còn phải ghi rõ thương tích lần này chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong hậu quả khuyết tật. Mục này ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền bồi thường.
10. Sau khi điều trị xong mà thực sự để lại khuyết tật chức năng, hãy đến Liên đoàn Người khuyết tật cấp huyện nơi đăng ký hộ khẩu để xin giấy chứng nhận người khuyết tật¶
- Chi phí: Bản thân giấy chứng nhận không thu phí làm giấy. Về nguyên tắc, phí đánh giá và phí chụp ảnh do cá nhân tự chi trả, người có hoàn cảnh khó khăn có thể xin miễn, giảm. Mang theo chứng minh thư, sổ hộ khẩu và 3 ảnh nền trắng cỡ 2 inch đến Liên đoàn Người khuyết tật cấp huyện nơi đăng ký hộ khẩu. Sau khi đạt yêu cầu đánh giá, sẽ niêm yết công khai tại thôn (cộng đồng) trong 5 ngày làm việc, Liên đoàn Người khuyết tật sẽ hoàn tất việc xét duyệt trong 10 ngày làm việc. Cái khó là phải đi lại vài chuyến và chờ trong khoảng thời gian này.
- Nói dễ hiểu: Giấy chứng nhận người khuyết tật là điều kiện để nhận chế độ dành cho người khuyết tật, không phải giấy chứng minh tình trạng thương tích. Có 7 loại: thị lực, thính lực, ngôn ngữ, vận động, trí tuệ, tâm thần và đa tật; mỗi loại có từ mức một đến mức bốn. Quy trình gồm nộp đơn, tiếp nhận, đánh giá tại cơ quan được chỉ định, niêm yết công khai, xét duyệt, cấp giấy; giấy có thời hạn 10 năm, khi hết hạn được đổi miễn phí. Nếu không đồng ý với kết luận đánh giá thì có thể xin đánh giá lại.
- Lợi ích: Giấy chứng nhận người khuyết tật "là giấy tờ hợp pháp để xác nhận người khuyết tật cùng loại khuyết tật và mức độ khuyết tật của họ, là căn cứ quan trọng để người khuyết tật được hưởng hợp pháp các chính sách ưu đãi của nhà nước và chính quyền địa phương". Tiêu chuẩn đánh giá là tiêu chuẩn quốc gia "Phân loại và phân mức khuyết tật của người khuyết tật" (GB/T 26341-2010). Việc cấp giấy chứng nhận tuân theo nguyên tắc tự nguyện xin cấp và quản lý theo địa bàn. Người khuyết tật thuộc 7 loại thị lực, thính lực, ngôn ngữ, vận động, trí tuệ, tâm thần và đa tật đều có thể xin cấp, mức độ khuyết tật từ một đến bốn. Liên đoàn Người khuyết tật cấp huyện chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ và cấp giấy, căn cứ vào kết luận đánh giá của bệnh viện hoặc cơ quan chuyên môn do cấp tỉnh chỉ định. Nếu kết luận đánh giá phù hợp với tiêu chuẩn, sẽ niêm yết công khai tại thôn (cộng đồng) trong 5 ngày làm việc, Liên đoàn Người khuyết tật cấp huyện "hoàn tất việc xét duyệt trong 10 ngày làm việc". "Việc làm giấy chứng nhận người khuyết tật không thu phí làm giấy". Chi phí đánh giá và chụp ảnh "về nguyên tắc do cá nhân người nộp đơn tự chi trả; địa phương có điều kiện có thể được ngân sách địa phương trợ cấp, đối với người nộp đơn có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn thì phải phối hợp với các cơ quan liên quan để miễn, giảm". Giấy có thời hạn 10 năm, khi hết hạn được đổi miễn phí. Nếu loại hoặc mức độ khuyết tật thay đổi thì có thể xin đánh giá lại. Nếu không đồng ý với kết luận đánh giá thì có thể đến Liên đoàn Người khuyết tật cấp thành phố thuộc địa cấp tỉnh trong 10 ngày làm việc để xin đánh giá lại. Nếu vẫn không đồng ý, Hội đồng chuyên gia đánh giá khuyết tật cấp tỉnh sẽ đưa ra kết luận cuối cùng (toàn quốc, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2018)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Liên đoàn Người khuyết tật Trung Quốc, Ủy ban Y tế và Kế hoạch hóa gia đình Quốc gia (2017). "Biện pháp quản lý giấy chứng nhận người khuyết tật của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa" (ban hành ngày 27 tháng 5 năm 2017, có hiệu lực ngày 1 tháng 1 năm 2018; các điều 2, 3, 5, 7, 9, 17, 19, 22, 25). https://www.bdpf.org.cn/cms68/web1459/subject/n1/n1459/n1508/n1509/n1512/c68465/content.html
- Ghi chú: Trước khi làm, hãy tính toán xem có đáng không. Bản thân giấy chứng nhận không trực tiếp phát tiền. Nó liên kết với hai khoản trợ cấp dành cho người khuyết tật: người khuyết tật trong hộ gia đình hưởng trợ cấp mức sống tối thiểu (dibao) được nhận trợ cấp sinh hoạt, người thuộc mức một hoặc mức hai và cần được chăm sóc dài hạn được nhận trợ cấp chăm sóc, xem mục 7 điều 8 (hai khoản trợ cấp). Giấy này còn liên kết với các ưu đãi về phục hồi chức năng, thiết bị hỗ trợ, thuế phí, việc làm và giao thông ở từng địa phương. Các tiêu chuẩn này khác nhau rất nhiều giữa các tỉnh, trước hết hãy kiểm tra kỹ trên trang web chính thức của Liên đoàn Người khuyết tật địa phương, rồi quyết định có nên đi chuyến này hay không. Giấy này, mức độ thương tật do giám định tư pháp và giám định năng lực lao động do tai nạn lao động là ba hệ thống khác nhau, không thay thế cho nhau (xem điều 9, giám định mức độ thương tật phải chờ đến khi kết thúc điều trị rồi mới thực hiện). Giấy chỉ được本人 sử dụng, không được cho mượn hoặc chuyển nhượng. Nếu tình trạng khuyết tật không còn phù hợp với tiêu chuẩn thì giấy sẽ bị hủy, sau khi bị hủy trong vòng một năm không được xin lại. Người đa tật được xếp mức theo loại nặng nhất trong các loại khuyết tật.
11. Cảm ơn bác sĩ đã cứu bạn, hãy dùng thư cảm ơn, cờ thi đua và đánh giá mức độ hài lòng, đừng dùng phong bì: quy tắc cấm tiền và tài sản, không cấm lòng cảm ơn¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Viết một lá thư cảm ơn, hoặc điền một lần trên nền tảng đánh giá mức độ hài lòng, mất khoảng mười mấy phút.
- Nói dễ hiểu: Đưa tiền trước để mua quyền ưu tiên là không được, nguồn khám, giường bệnh, thuốc men và vật tư khan hiếm, cũng như việc sắp xếp phẫu thuật đều bị cấm dùng để đổi lấy lợi ích. Sau khi được cứu sống, nếu muốn cảm ơn bác sĩ, bạn có thể cảm ơn, nhưng đừng tặng thuốc lá, rượu hay phong bì, vì nếu nhận thì bác sĩ sẽ vi phạm quy định. Nếu muốn cảm ơn, bạn có thể nghiêm túc điền một lần đánh giá mức độ hài lòng, hoặc viết một lá thư cảm ơn có đích danh, tặng một tấm cờ thi đua.
- Lợi ích: "Chín điều quy tắc về liêm chính trong công việc của nhân viên cơ sở y tế" (Văn bản Ủy ban Y tế Quốc gia số [2021] 41) điều thứ bảy quy định: "Duy trì trật tự khám chữa bệnh, không phá hoại sự công bằng trong việc khám chữa bệnh. Kiên trì nguyên tắc bình đẳng, cùng xây dựng môi trường khám chữa bệnh công bằng. Nghiêm cấm lợi dụng các nguồn khám, nguồn giường bệnh, thuốc men và vật tư y tế khan hiếm, hoặc việc sắp xếp khám xét, phẫu thuật và các hoạt động khám chữa bệnh khác để nhận lợi ích, làm tổn hại lợi ích công cộng và mưu lợi cá nhân". Điều thứ tám quy định: "Cùng xây dựng mối quan hệ hài hòa, không nhận 'phong bì' từ phía người bệnh. Giữ gìn y đức, nghiêm khắc tự rèn luyện". Cùng điều này còn ghi rõ: "Nghiêm cấm yêu cầu hoặc nhận quà tặng, tiền mừng, thẻ tiêu dùng, chứng khoán, cổ phần, sản phẩm tài chính khác và các loại tiền, tài sản khác từ bệnh nhân hoặc người thân, bạn bè của bệnh nhân". Những bữa ăn và hoạt động vui chơi do phía người bệnh chi tiền cũng tương tự: "Nghiêm cấm tham gia các buổi tiệc hoặc hoạt động du lịch, rèn luyện thể chất, vui chơi giải trí do phía đó sắp xếp, tổ chức hoặc thanh toán chi phí". Văn bản đồng thời yêu cầu các cơ sở y tế thực hiện trách nhiệm chủ thể, tiến hành kiểm tra, "kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm". Đánh giá mức độ hài lòng đã được đưa vào đánh giá hiệu quả hoạt động của các bệnh viện công lập cấp ba. Căn cứ là "Ý kiến của Văn phòng Quốc vụ viện về việc tăng cường công tác đánh giá hiệu quả hoạt động của các bệnh viện công lập cấp ba" (Văn bản Văn phòng Quốc vụ viện số [2019] 4). Văn bản nêu: "Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động của bệnh viện công lập cấp ba bao gồm 4 nhóm chỉ tiêu: chất lượng khám chữa bệnh, hiệu quả vận hành, phát triển bền vững và đánh giá mức độ hài lòng". Văn bản cũng ghi rõ: "Mức độ hài lòng của bệnh viện gồm hai phần là mức độ hài lòng của bệnh nhân và mức độ hài lòng của nhân viên y tế...". Tiếp đó nói rằng phải "thông qua đánh giá mức độ hài lòng của bệnh nhân khám ngoại trú, bệnh nhân nội trú và nhân viên y tế để đo lường cảm nhận về lợi ích của bệnh nhân và tính tích cực của nhân viên y tế". Hệ thống đánh giá này còn có một nền tảng thống nhất trên toàn quốc: "Nhà nước xây dựng chế độ quản lý mức độ hài lòng của bệnh viện công lập...". Lịch trình là: "Trước cuối tháng 3 năm 2019, toàn bộ bệnh viện công lập cấp ba trên toàn quốc được đưa vào nền tảng khảo sát mức độ hài lòng của Ủy ban Y tế Quốc gia. Các địa phương phải sử dụng nền tảng khảo sát mức độ hài lòng của Ủy ban Y tế Quốc gia, đưa kết quả khảo sát vào đánh giá hiệu quả hoạt động của bệnh viện công lập cấp ba". Bệnh viện cũng bắt buộc phải quản lý khiếu nại. Căn cứ là điều 2 của "Biện pháp quản lý khiếu nại của cơ sở y tế" (Lệnh số 3 của Ủy ban Y tế Quốc gia, có hiệu lực từ năm 2019). Quản lý khiếu nại là việc bệnh nhân về các mặt như hành vi cung cấp dịch vụ y tế, quản lý y tế, chất lượng và an toàn khám chữa bệnh "đưa ra ý kiến, kiến nghị hoặc yêu cầu khiếu nại". Bệnh viện phải chịu trách nhiệm điều tra, xử lý và phản hồi. "Cơ sở y tế từ cấp hai trở lên phải thành lập văn phòng quan hệ bác sĩ - bệnh nhân hoặc chỉ định một bộ phận (sau đây gọi chung là bộ phận quản lý khiếu nại) thống nhất đảm nhiệm công tác quản lý khiếu nại". Nhiệm vụ của bộ phận quản lý khiếu nại bao gồm "tiếp nhận thống nhất các khiếu nại, điều tra, xác minh nội dung khiếu nại, đưa ra ý kiến xử lý và kịp thời trả lời bệnh nhân". Cơ sở y tế "phải khuyến khích nhân viên chủ động thu thập ý kiến và kiến nghị của bệnh nhân về các mặt như dịch vụ y tế, chất lượng và an toàn khám chữa bệnh" (toàn quốc)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Ủy ban Y tế Quốc gia, Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia, Cục Quản lý Y học Cổ truyền Quốc gia (2021). Thông báo về việc ban hành "Chín điều quy tắc về liêm chính trong công việc của nhân viên cơ sở y tế" (Văn bản Ủy ban Y tế Quốc gia số [2021] 41). Công báo Quốc vụ viện http://www.gov.cn/gongbao/content/2022/content_5678098.htm; Văn phòng Quốc vụ viện (2019). "Ý kiến về việc tăng cường công tác đánh giá hiệu quả hoạt động của các bệnh viện công lập cấp ba" (Văn bản Văn phòng Quốc vụ viện số [2019] 4). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2019-01/30/content_5362266.htm; Ủy ban Y tế Quốc gia (2019). "Biện pháp quản lý khiếu nại của cơ sở y tế" (Lệnh số 3 của Ủy ban). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2019-10/08/content_5436976.htm
- Ghi chú: Người được hưởng lợi là chính bạn, cũng là người đã cứu bạn. Sau một đêm thức trắng cấp cứu, muốn cảm ơn là lẽ thường tình của con người, có thể cảm ơn, chỉ cần thay đổi hình thức. Phong bì, thuốc lá và rượu chuyển rủi ro sang cho đối phương, còn thư cảm ơn, cờ thi đua và đánh giá mức độ hài lòng là những cách được hệ thống công nhận. Nếu đã tặng rồi mà đối phương trả lại, đừng nghĩ rằng họ chê ít hay làm bộ, đó là việc họ buộc phải làm theo quy định. Ngoài ra, cần phân biệt rõ hai việc: tặng phong bì cho bác sĩ thuộc phạm vi kỷ luật ngành và quản lý của bệnh viện, còn tặng tiền, tài sản cho người xử lý vụ án hoặc nhân viên thực thi pháp luật là tội đưa hối lộ theo Bộ luật Hình sự. Hai việc này không cùng mức độ, việc sau xem điều 40, mục 8. Viết thư cảm ơn, tặng cờ thi đua được các bệnh viện chấp nhận rộng rãi, nhưng việc "sẽ được ghi vào hồ sơ cá nhân và khoa" chỉ là kinh nghiệm truyền miệng, không có văn bản nào quy định. Điều có căn cứ văn bản là kết quả khảo sát mức độ hài lòng được đưa vào đánh giá hiệu quả hoạt động của bệnh viện công lập cấp ba. Nếu có thắc mắc về bản thân việc khám chữa bệnh, hãy yêu cầu niêm phong bệnh án ngay tại chỗ (xem điều 6, mục này, niêm phong bệnh án), đồng thời lưu giữ bệnh án và hình ảnh y tế (điều 5, mục này, tự lưu một bản bệnh án và hình ảnh y tế).
12. Trước khi trồng răng, hãy hỏi rõ giá trọn gói bao gồm những hạng mục nào, ưu tiên tìm cơ sở cam kết tham gia quản lý giá, đừng tin quảng cáo giá rẻ¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Trước khi đi khám răng, tra cứu danh sách cơ sở một lần trên tài khoản công chúng của Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia trên WeChat, hỏi rõ bảng giá trực tiếp tại cơ sở, mất hơn mười phút.
- Nói dễ hiểu: Sau đợt giảm giá tập trung năm 2023, tổng chi phí cho một răng implant thông thường giảm từ mức trung bình 15.000 tệ xuống còn 6000 đến 7000 tệ. Phí dịch vụ cho một răng tại bệnh viện công hạng ba về nguyên tắc không quá 4500 tệ, còn trụ implant và mão răng tính riêng. Trồng răng, làm răng giả, chỉnh nha không được bảo hiểm y tế chi trả; các hạng mục điều trị nha khoa nhìn chung được chi trả ở nhiều địa phương.
- Lợi ích: Thông báo tháng 1 năm 2024 của Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia cho biết, chi phí trồng một răng thông thường gồm ba phần. Phần thứ nhất là phí dịch vụ y tế, thu theo giá trọn gói. Phạm vi trọn gói gồm "phí khám và chẩn đoán trong toàn bộ quy trình trồng răng, phí xét nghiệm sinh hóa và chẩn đoán hình ảnh, phí cấy trụ implant, phí đặt mão răng, phí quét, thiết kế và dựng mô hình, không bao gồm nhổ răng, làm sạch nha chu, điều trị tủy răng, ghép xương, ghép mô mềm". "Phí dịch vụ y tế cho một răng implant thông thường tại các bệnh viện công hạng ba ở mỗi địa phương về nguyên tắc không quá 4500 tệ", các khu vực phát triển kinh tế có thể nới tối đa 20% theo thông báo quản lý chuyên đề năm 2022. Phần thứ hai là trụ implant. Tháng 1 năm 2023, cả nước tổ chức mua sắm tập trung, "mức giá trúng thầu nằm trong khoảng 548 tệ—1855 tệ, giá trung bình hơn 900 tệ". Cục Bảo hiểm Y tế tỉnh Tứ Xuyên, đơn vị chủ trì, công bố rằng các thương hiệu nhập khẩu giá cao giảm từ mức giá trung vị mua sắm 5000 tệ xuống khoảng 1850 tệ, còn một số thương hiệu có lượng sử dụng lớn nhất giảm từ khoảng 1500 tệ xuống khoảng 770 tệ. Phần thứ ba là mão răng, "mức giá nằm trong khoảng 100 tệ—656 tệ, giá trung bình hơn 300 tệ". Tại cuộc họp báo thường kỳ nửa cuối năm 2023, Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia cho biết các biện pháp quản lý ở các địa phương đã được triển khai đầy đủ vào cuối tháng 4, đầu tháng 5, "tổng chi phí trồng răng giảm từ mức trung bình 1,5 vạn tệ xuống còn khoảng 6000-7000 tệ". Bảo hiểm y tế có chi trả hay không: Văn bản năm 1999 của Bộ Lao động và Bảo đảm Xã hội cùng các cơ quan khác xếp "răng giả" và "phẫu thuật thẩm mỹ, chỉnh hình không mang tính chức năng" vào nhóm không được bảo hiểm y tế cơ bản chi trả. Khi trả lời đề xuất của Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc năm 2019, Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia cho biết, "các hạng mục chẩn đoán và điều trị thuộc nhóm thẩm mỹ (bao gồm phục hồi răng bị mất, chỉnh răng, v.v.) không nằm trong phạm vi chi trả của quỹ bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, đối với các hạng mục chẩn đoán và điều trị thuộc nhóm điều trị nha khoa, cấp quốc gia không loại trừ, và các địa phương nhìn chung cũng đưa vào phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế" (toàn quốc, tính đến tháng 10 năm 2026)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia (2024). "Thông báo về việc công bố danh sách cơ sở y tế cam kết tham gia quản lý giá dịch vụ trồng răng..." (ngày 12 tháng 1 năm 2024). https://www.nhsa.gov.cn/art/2024/1/12/art_109_11954.html; Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia (2022). "Thông báo về việc triển khai quản lý chuyên đề đối với phí dịch vụ y tế trồng răng và giá vật tư tiêu hao nha khoa" (Văn bản Bảo hiểm Y tế〔2022〕số 27, điều 4, 6). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2022-09/08/content_5709065.htm; Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia (2023). "Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia tổ chức họp báo thường kỳ nửa cuối năm 2023" (ngày 22 tháng 9 năm 2023). https://www.nhsa.gov.cn/art/2023/9/22/art_14_11321.html; Cục Bảo hiểm Y tế tỉnh Tứ Xuyên (2023). "Kết quả dự kiến trúng thầu trong hoạt động mua sắm tập trung theo số lượng đối với hệ thống trụ implant nha khoa" (ngày 11 tháng 1 năm 2023). https://ylbzj.sc.gov.cn/scsybj/nc020100/2023/1/11/ac5565c7e0454890be086a2bc41f9acd.shtml; Bộ Lao động và Bảo đảm Xã hội cùng các cơ quan khác (1999). "Thông báo về việc ban hành ý kiến về quản lý hạng mục chẩn đoán và điều trị của bảo hiểm y tế cơ bản dành cho người lao động đô thị, phạm vi cơ sở vật chất dịch vụ y tế và tiêu chuẩn chi trả" (Văn bản Bộ Lao động và Bảo đảm Xã hội〔1999〕số 22, Phụ lục 1). https://policy.mofcom.gov.cn/claw/clawContent.shtml?id=39317; Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia (2019). "Công văn trả lời đề xuất số 4043 tại Kỳ họp thứ hai của Ủy ban Toàn quốc khóa XIII Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc". https://www.nhsa.gov.cn/art/2019/12/3/art_26_2096.html
- Ghi chú: Mức 4500 tệ chỉ áp dụng cho bệnh viện công. Cơ sở tư nhân tự định giá, nhưng thông báo quản lý chuyên đề yêu cầu họ không được dùng "trợ cấp" hoặc "giá rẻ" giả mạo hay mang tính gây hiểu lầm để dụ bệnh nhân. Mức giá thấp trên quảng cáo thường chỉ là giá của riêng trụ implant. Các hạng mục nằm ngoài gói trọn như nhổ răng, ghép xương mới là nơi phát sinh thêm chi phí. Vì vậy, trước khi ký tên, hãy lấy một bảng ghi rõ giá của từng hạng mục. Danh sách các cơ sở cam kết tham gia quản lý giá do Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia công bố trên tài khoản công chúng chính thức trên WeChat. Mất một hoặc hai răng không nhất thiết phải trồng implant; răng giả cố định và răng giả tháo lắp cũng là những phương thức phục hồi, giá chưa thay đổi theo, hãy hỏi bác sĩ phương án nào phù hợp với bạn. Tài khoản cá nhân của bảo hiểm y tế dành cho người lao động có thể dùng để trả chi phí trồng răng hay không thì cả nước chưa có quy định thống nhất, hãy hỏi cơ quan bảo hiểm y tế địa phương; cách sử dụng tài khoản cá nhân cho người nhà xem mục 5, điều 13 (cùng hưởng trong gia đình). Vì sao mất răng nên đi khám, xem mục 2, điều 10 (mất răng thì đi khám nha sĩ). Quy mô lợi ích được xếp loại trung bình: việc giảm giá là do chính sách mang lại, khoản người đọc có thể tiết kiệm ở bước này chủ yếu là phần tăng giá ngoài gói trọn và phần chênh lệch tại các cơ sở giá cao, vài nghìn tệ mỗi răng
13. Bệnh viện nói thuốc đàm phán của bảo hiểm y tế quốc gia hết hàng, không nhập viện, thì hãy nhờ bác sĩ kê đơn, đến nhà thuốc chỉ định thuộc "hai kênh" của bảo hiểm y tế để mua, vẫn được thanh toán theo quy định¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Cần nhờ bác sĩ kê một đơn thuốc, sau đó đến nhà thuốc được chỉ định một chuyến. Một số nơi yêu cầu trước tiên phải làm thủ tục xác nhận đủ điều kiện sử dụng thuốc một lần.
- Nói dễ hiểu: Bệnh viện nói một loại thuốc đàm phán của bảo hiểm y tế quốc gia hết hàng, không nhập viện, không có nghĩa là thuốc đó không được thanh toán. Nếu thuốc này đã được đưa vào "hai kênh" của tỉnh, hãy nhờ bác sĩ kê đơn như bình thường, mang đơn đến nhà thuốc chỉ định thuộc "hai kênh" để mua, chính sách thanh toán cũng giống như mua tại bệnh viện. Theo văn bản cấp quốc gia, bệnh viện cũng không được lấy tổng mức bảo hiểm y tế, tỷ lệ chi thuốc làm lý do để trì hoãn việc cung ứng.
- Lợi ích: Thuốc đàm phán là những thuốc được Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia đưa vào danh mục bảo hiểm y tế sau khi thương lượng giá với doanh nghiệp dược. Bản giải thích chính sách năm 2021 của Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia cho biết, danh mục được điều chỉnh mỗi năm một lần, đã chuyển thành "trước tiên vào bảo hiểm y tế, sau đó mới vào bệnh viện", vì vậy một số thuốc đàm phán gặp khó khăn khi "vào bệnh viện". Vì thế, Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia và Ủy ban Y tế Quốc gia đã ban hành văn bản Bảo hiểm y tế phát〔2021〕28号. Văn bản nêu rõ, "hai kênh" là cơ chế cung ứng thuốc đàm phán "thông qua hai kênh là cơ sở khám chữa bệnh được chỉ định và nhà thuốc bán lẻ được chỉ định", "đồng thời đưa vào cơ chế thanh toán của bảo hiểm y tế". Đối với thuốc được đưa vào "hai kênh", "áp dụng chính sách thanh toán thống nhất tại cơ sở khám chữa bệnh được chỉ định và nhà thuốc bán lẻ được chỉ định". Mua tại nhà thuốc hay mua tại bệnh viện thì quy định thanh toán là như nhau. Những thuốc nào được đưa vào thì về nguyên tắc do cơ quan bảo hiểm y tế cấp tỉnh quyết định. Những nhà thuốc nào được đưa vào thì cơ quan bảo hiểm y tế phải "kịp thời và chủ động công khai với xã hội". Đơn thuốc được truyền đến nhà thuốc thông qua trung tâm luân chuyển đơn thuốc trong hệ thống bảo hiểm y tế, yêu cầu "bảo đảm đơn thuốc điện tử được luân chuyển thông suốt". Tháng 9 cùng năm, văn bản Bảo hiểm y tế hàm〔2021〕182号 yêu cầu, đối với thuốc đàm phán mà bệnh viện tạm thời chưa thể cung ứng, phải "thông qua các kênh như 'hai kênh' để nâng cao khả năng tiếp cận thuốc". Thuốc đàm phán được sử dụng hợp lý được tính riêng, không tính vào đánh giá tỷ lệ chi thuốc của bệnh viện. Văn bản cũng nêu rõ "không được lấy tổng mức bảo hiểm y tế, giới hạn số lượng thuốc trong danh mục sử dụng thuốc của cơ sở y tế, tỷ lệ chi thuốc và các lý do khác làm ảnh hưởng đến việc triển khai thuốc đàm phán". Khi đó còn yêu cầu trước cuối tháng 11 năm 2021, mỗi thành phố cấp địa khu phải có ít nhất 1 nhà thuốc bán lẻ "hai kênh". Thông báo về danh mục thuốc bảo hiểm y tế phiên bản năm 2025 (Bảo hiểm y tế phát〔2025〕33号) nhắc lại câu "không được lấy ... làm lý do". Thông báo cũng nêu rõ, về nguyên tắc không được vì thuốc đàm phán chuyển thành thuốc trong danh mục thông thường mà đưa thuốc đó ra khỏi "hai kênh". Các nhà thuốc được chỉ định cung ứng thuốc "hai kênh" "đều phải luân chuyển" các đơn thuốc loại này thông qua trung tâm đơn thuốc điện tử. Danh mục mới được thực hiện từ ngày 1 tháng 1 năm 2026 (toàn quốc, tính đến tháng 10 năm 2026)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia, Ủy ban Y tế Quốc gia (2021). "Ý kiến chỉ đạo về việc thiết lập và hoàn thiện cơ chế quản lý 'hai kênh' đối với thuốc đàm phán của bảo hiểm y tế quốc gia" (Bảo hiểm y tế phát〔2021〕28号, điều 1, 2, 4, 5, 6). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2021-05/10/content_5605595.htm; Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia (2021). Giải thích chính sách "Ý kiến chỉ đạo về việc thiết lập và hoàn thiện cơ chế quản lý 'hai kênh' đối với thuốc đàm phán của bảo hiểm y tế quốc gia". https://www.gov.cn/zhengce/2021-05/10/content_5605596.htm; Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia, Ủy ban Y tế Quốc gia (2021). "Thông báo về việc thích ứng với hoạt động đàm phán bảo hiểm y tế quốc gia được thực hiện thường xuyên, liên tục hoàn thành tốt việc triển khai thuốc đàm phán" (Bảo hiểm y tế hàm〔2021〕182号, điều 2, 3, 5). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2021-09/11/content_5636762.htm; Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia, Bộ Nhân lực và An sinh Xã hội (2025). "Thông báo về việc ban hành 'Danh mục thuốc bảo hiểm y tế cơ bản, bảo hiểm sinh育 và bảo hiểm tai nạn lao động quốc gia' cùng 'Danh mục thuốc mới sáng tạo của bảo hiểm sức khỏe thương mại' (năm 2025)" (Bảo hiểm y tế phát〔2025〕33号, phần 1). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202512/content_7050533.htm
- Ghi chú: Cách làm gồm bốn bước. Bước thứ nhất, hỏi bác sĩ thuốc này ở tỉnh mình có phải là thuốc thuộc "hai kênh" hay không, có thể kê đơn hay không; đơn thuốc thường được chuyển qua đơn thuốc điện tử của hệ thống bảo hiểm y tế. Bước thứ hai, tra cứu nhà thuốc nào có thể mua. Cục Bảo hiểm Y tế các tỉnh sẽ công bố danh sách thuốc và nhà thuốc, cũng có thể gọi điện hỏi cơ quan bảo hiểm y tế địa phương. Ứng dụng Dịch vụ Bảo hiểm Y tế Quốc gia đã có chức năng tra cứu cơ sở cung ứng thuốc đàm phán vào năm 2021. Bước thứ ba, mang thẻ bảo hiểm y tế hoặc giấy chứng nhận bảo hiểm y tế điện tử đi mua. Nhà thuốc phải đối chiếu người kê đơn và người sử dụng thuốc có phải là cùng một người hay không. Bước thứ tư, hỏi rõ tỷ lệ thanh toán, có được tính là bệnh mạn tính, bệnh đặc biệt điều trị ngoại trú hay không, có thể thanh toán riêng hay không; những việc này đều do từng địa phương quyết định. Không phải thuốc đàm phán nào cũng được đưa vào "hai kênh"; thuốc chưa được đưa vào chỉ có thể mua tại bệnh viện. Mua ở nơi khác có thể thanh toán trực tiếp hay không, văn bản chỉ nói là "tiến hành thận trọng", nên hỏi trước khi đi. Cách xác định bệnh mạn tính, bệnh đặc biệt điều trị ngoại trú và thanh toán khác địa phương, xem mục 16, điều 2 (xác định bệnh mạn tính, bệnh đặc biệt điều trị ngoại trú). Quy mô lợi ích được xác định là lớn, đây là phán đoán: không tìm thấy văn bản cấp quốc gia nào đưa ra số tiền cụ thể mà một bệnh nhân có thể được thanh toán. Nhưng bản giải thích chính sách cho biết, trọng tâm của việc đưa vào "hai kênh" là những thuốc "có giá trị lâm sàng cao, nhu cầu cấp thiết, chi phí cao". Tính theo liệu trình, chênh lệch giữa phần tự chi trả và phần được thanh toán ước tính ở mức chục nghìn tệ. Người hưởng lợi chủ yếu là bản thân bạn và gia đình.
14. Đã được chẩn đoán tại bệnh viện, bệnh mạn tính ổn định cần kê tiếp đơn, có thể tái khám và kê thuốc trực tuyến tại bệnh viện trực tuyến của bệnh viện này; lần đầu khám bệnh này thì không thể khám online¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Bạn cần tìm lối vào bệnh viện trực tuyến của bệnh viện trên điện thoại và xác thực danh tính một lần. Phí khám khi tái khám trực tuyến tại bệnh viện công được tính theo mức khám ngoại trú thông thường. Phí giao thuốc đến nhà do bạn tự trả, bảo hiểm y tế không chi trả.
- Nói dễ hiểu: Bệnh mạn tính đã được chẩn đoán tại bệnh viện, tình trạng ổn định, vẫn cần kê những loại thuốc đó, bạn có thể tái khám trực tuyến với bệnh viện ban đầu, thuốc sẽ được giao đến nhà. Nếu địa phương đã đưa dịch vụ này vào phạm vi bảo hiểm y tế, bạn có thể thanh toán trực tiếp bằng bảo hiểm y tế. Lần đầu khám bệnh này, hoặc khi tình trạng bệnh thay đổi, bác sĩ bắt buộc phải yêu cầu bạn đến bệnh viện khám trực tiếp.
- Lợi ích: Bạn tiết kiệm được thời gian đi lại bệnh viện, xếp hàng và đăng ký khám mỗi lần. "Biện pháp quản lý chẩn đoán, điều trị trực tuyến trên internet (thí điểm)" quy định rằng trên mạng chỉ được khám tái khám một số bệnh thường gặp và bệnh mạn tính. Điều kiện là bạn đã được chẩn đoán rõ ràng tại bệnh viện thực tế, bác sĩ nắm được hồ sơ bệnh án của bạn và tái khám cho cùng một chẩn đoán. Biện pháp này nêu rõ: "Không được tiến hành hoạt động chẩn đoán, điều trị trên internet đối với bệnh nhân khám lần đầu". Khi tình trạng bệnh thay đổi hoặc cần bác sĩ khám trực tiếp, bệnh viện phải lập tức dừng chẩn đoán, điều trị trực tuyến và hướng dẫn bạn đến bệnh viện thực tế. Đơn thuốc trực tuyến phải có chữ ký điện tử của bác sĩ; sau khi dược sĩ kiểm tra, có thể ủy thác cho bên thứ ba giao thuốc đến nhà. Trên mạng không được kê các loại thuốc thuộc diện quản lý đặc biệt như thuốc gây mê, thuốc hướng thần. Khi kê thuốc trực tuyến cho trẻ dưới 6 tuổi, phải có người giám hộ và bác sĩ chuyên môn liên quan đi cùng. Việc bảo hiểm y tế chi trả được quy định trong văn bản số 45 năm 2020 về bảo hiểm y tế của Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia. Văn bản này nêu rằng khi tái khám và kê đơn tại bệnh viện được chỉ định cung cấp dịch vụ y tế "internet+" trong địa bàn điều phối này, phí khám và tiền thuốc có thể được thanh toán theo quy định bảo hiểm y tế của địa phương. Phần cá nhân phải tự chi trả có thể được thanh toán bằng tài khoản cá nhân của bảo hiểm y tế người lao động theo quy định. Phí giao thuốc không được đưa vào phạm vi bảo hiểm y tế. Các địa phương có thể bắt đầu từ các bệnh mạn tính đặc biệt được bảo hiểm y tế chi trả khi khám ngoại trú, rồi từng bước mở rộng phạm vi thanh toán. Cơ quan thực hiện bảo hiểm y tế địa phương phải công bố danh sách các bệnh viện được chỉ định loại này cho xã hội. Văn bản số 47 năm 2019 về bảo hiểm y tế quy định rằng dịch vụ tái khám trực tuyến của bệnh viện công, bất kể do bác sĩ cấp nào thực hiện, đều được tính phí theo giá của hạng mục khám thuộc diện khám ngoại trú thông thường (toàn quốc, tính đến tháng 10 năm 2026)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Ủy ban Y tế Quốc gia, Cục Y học cổ truyền Quốc gia (2018). "Thông báo về việc ban hành 3 văn bản gồm Biện pháp quản lý chẩn đoán, điều trị trực tuyến trên internet (thí điểm)" (Văn bản Quốc gia về Y tế số 25 năm 2018; điều 2, 16, 18, 19 của "Biện pháp quản lý chẩn đoán, điều trị trực tuyến trên internet (thí điểm)", điều 19, 20 của "Biện pháp quản lý bệnh viện trực tuyến (thí điểm)"). http://www.gov.cn/gongbao/content/2019/content_5358684.htm: "Không được tiến hành hoạt động chẩn đoán, điều trị trên internet đối với bệnh nhân khám lần đầu"; Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia (2020). "Ý kiến chỉ đạo về việc tích cực thúc đẩy công tác thanh toán bảo hiểm y tế cho dịch vụ y tế 'internet+'" (Văn bản về bảo hiểm y tế số 45 năm 2020, mục (3), (4), (5)). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2020-11/03/content_5556883.htm: "Phí khám và tiền thuốc phát sinh khi người tham gia bảo hiểm tái khám và được kê đơn tại cơ sở y tế được chỉ định cung cấp dịch vụ y tế 'internet+' trong địa bàn điều phối này có thể được thanh toán theo quy định bảo hiểm y tế của địa bàn điều phối. Phần chi phí cá nhân phải tự chi trả có thể được thanh toán bằng tài khoản cá nhân của bảo hiểm y tế người lao động theo quy định. Chi phí cung cấp dịch vụ giao thuốc không thuộc phạm vi thanh toán của bảo hiểm y tế"; Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia (2019). "Ý kiến chỉ đạo về việc hoàn thiện chính sách giá dịch vụ y tế 'internet+' và thanh toán bảo hiểm y tế" (Văn bản về bảo hiểm y tế số 47 năm 2019, mục "Cụ thể hóa chính sách giá theo đặc điểm của các loại hình dịch vụ"). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2019-08/30/content_5456428.htm: "Các cơ sở y tế công lập cung cấp dịch vụ tái khám trực tuyến, bất kể dịch vụ do nhân viên y tế ở cấp bậc nào cung cấp, đều tính phí theo giá của hạng mục khám thuộc diện khám ngoại trú thông thường"
- Ghi chú: Trước tiên hãy hỏi bác sĩ điều trị xem bệnh này có thể tái khám trực tuyến hay không, sau đó vào tài khoản chính thức hoặc ứng dụng của bệnh viện để tìm lối vào bệnh viện trực tuyến. Hãy xác nhận đó là bệnh viện trực tuyến do chính bệnh viện nơi bạn được chẩn đoán mở. Việc có thể thanh toán bằng bảo hiểm y tế hay không tùy từng địa phương, hãy xem danh sách cơ sở được chỉ định do cơ quan bảo hiểm y tế địa phương công bố hoặc gọi điện hỏi. Nếu tham gia bảo hiểm y tế ở địa phương khác, văn bản chỉ nói về việc "thăm dò" thanh toán trực tiếp trực tuyến khi khám ở nơi khác, nên hãy hỏi rõ trước khi sử dụng. Nếu tình trạng bệnh ổn định và trong cộng đồng có loại thuốc bạn cần, bạn có thể kê đủ thuốc dùng trong 12 tuần trong một lần tại cơ sở cộng đồng, xem mục 16, điều 5 (một lần kê thuốc đủ dùng trong 12 tuần tại cơ sở cộng đồng). Nếu cơ sở cộng đồng không có loại thuốc này hoặc cần bác sĩ chuyên khoa theo dõi để điều chỉnh thuốc, thì tái khám trực tuyến sẽ phù hợp hơn. Quy mô lợi ích được xác định là trung bình, dựa trên phán đoán: mỗi tháng đi một lần đến bệnh viện lớn để kê thuốc thường mất khoảng nửa ngày, quy đổi ra khoảng một giờ mỗi tuần. Người hưởng lợi chủ yếu là bản thân bạn và gia đình; người cao tuổi đi lại khó khăn sẽ tiết kiệm được nhiều nhất
15. Khi nằm viện, hãy lấy bảng kê chi phí và đối chiếu từng khoản; với các hạng mục tự trả không được bảo hiểm y tế chi trả, phải hỏi rõ rồi mới đồng ý; nếu không khớp, trước tiên khiếu nại về giá với bệnh viện, không được thì tố giác với cơ quan bảo hiểm y tế¶
- Chi phí: Không tốn tiền. Trong thời gian nằm viện, cứ vài ngày lấy một bảng kê, đối chiếu một lần mất hơn chục phút. Cái khó là phải gạt bỏ ngại ngùng để hỏi bác sĩ và y tá.
- Nói dễ hiểu: Khi nằm viện, bạn có thể yêu cầu bảng kê chi phí, trong đó ghi đơn giá, số lượng và ngày của từng loại thuốc, từng lần kiểm tra. Đối với thuốc và kiểm tra không được bảo hiểm y tế chi trả, ngoại trừ cấp cứu, bệnh viện phải được bạn hoặc người nhà đồng ý trước. Nếu phát hiện bị thu trùng, hoặc những hạng mục chưa thực hiện cũng bị thu tiền, trước tiên hãy gọi điện đến đường dây khiếu nại về giá của bệnh viện; nếu bệnh viện không thừa nhận thì tố giác với cơ quan bảo hiểm y tế.
- Lợi ích: "Điều lệ giám sát và quản lý việc sử dụng quỹ bảo hiểm y tế" quy định bệnh viện được chỉ định phải "cung cấp trung thực chứng từ chi phí và các tài liệu liên quan cho người tham gia bảo hiểm". Người tham gia bảo hiểm cũng có quyền yêu cầu bệnh viện cung cấp trung thực. Bệnh viện không được kiểm tra quá mức, không được thu trùng, thu vượt tiêu chuẩn hoặc chia nhỏ hạng mục để thu phí. Đối với thuốc và dịch vụ nằm ngoài phạm vi chi trả của quỹ bảo hiểm y tế, ngoại trừ cấp cứu, phải được người tham gia bảo hiểm hoặc thân nhân gần gũi, người giám hộ đồng ý. Ai vi phạm những điều này sẽ bị cơ quan bảo hiểm y tế yêu cầu sửa đổi. Nếu gây thiệt hại cho quỹ bảo hiểm y tế, phải hoàn trả, đồng thời bị phạt từ 1 đến 2 lần số tiền thiệt hại. Nếu sử dụng hạng mục không được bảo hiểm y tế chi trả mà chưa được đồng ý, hoặc từ chối sửa đổi, sẽ bị phạt từ 1 vạn đến 5 vạn tệ. "Quy định về quản lý hành vi giá nội bộ của cơ sở y tế" năm 2019 của Ủy ban Y tế Quốc gia yêu cầu bệnh viện xây dựng chế độ bảng kê chi phí, bao gồm cả bảng kê điện tử. Khi bệnh nhân cần, bệnh viện phải cung cấp bản in. Bảng kê phải ghi rõ tên và mã của hạng mục, thuốc, vật tư tiêu hao, cùng với đơn giá, đơn vị tính giá, ngày sử dụng, số lượng và số tiền. Việc thu phí theo bệnh, theo DRG (thanh toán trọn gói theo nhóm bệnh) không thuộc yêu cầu này. Bệnh viện phải công bố ở vị trí dễ thấy số điện thoại tư vấn và khiếu nại về giá, khiếu nại áp dụng chế độ người tiếp nhận đầu tiên chịu trách nhiệm; người tiếp nhận phải ghi lại nội dung và kết quả xử lý. Khi tố giác với cơ quan bảo hiểm y tế, hãy sử dụng website, điện thoại, fax và địa chỉ bưu điện do cơ quan này công bố. Có thể tố giác ẩn danh; thông tin cá nhân của người tố giác có danh tính phải được bảo mật. Sau khi xác minh là đúng sự thật, người tố giác sẽ được thưởng theo quy định của Nhà nước (toàn quốc, tính đến tháng 10 năm 2026)
- Mức độ bằng chứng: A
- Nguồn: Quốc vụ viện (2021). "Điều lệ giám sát và quản lý việc sử dụng quỹ bảo hiểm y tế" (Lệnh Quốc vụ viện số 735, điều 15, 17, 35, 38, 39). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2021-02/19/content_5587668.htm: "Ngoài những trường hợp đặc biệt như cấp cứu, việc cung cấp dịch vụ y tế, thuốc men nằm ngoài phạm vi chi trả của quỹ bảo hiểm y tế phải được người tham gia bảo hiểm hoặc thân nhân gần gũi, người giám hộ đồng ý." "Người tham gia bảo hiểm có quyền yêu cầu cơ sở y tế, dược phẩm được chỉ định cung cấp trung thực chứng từ chi phí và các tài liệu liên quan."; Ủy ban Y tế Quốc gia, Cục Y dược cổ truyền Quốc gia (2019). "Thông báo về việc ban hành Quy định về quản lý hành vi giá nội bộ của cơ sở y tế" (Văn bản Tài chính Y tế Quốc gia〔2019〕64, điều 15, 16, 18). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2020-01/02/content_5466052.htm: "Cơ sở y tế phải xây dựng chế độ bảng kê chi phí (bao gồm bảng kê điện tử), cung cấp cho bệnh nhân bảng kê chi phí dịch vụ y tế, thuốc, vật tư tiêu hao y tế... dưới nhiều hình thức (không bao gồm theo bệnh, DRG), và cung cấp dịch vụ in khi bệnh nhân cần."; Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia (2022). "Biện pháp tạm thời về xử lý tố giác việc sử dụng quỹ bảo hiểm y tế" (Lệnh Cục Bảo hiểm Y tế Quốc gia số 5, điều 6, 7, 8, 16, 21, 25). http://www.gov.cn/gongbao/content/2022/content_5687509.htm
- Ghi chú: Tố giác với cơ quan bảo hiểm y tế là để xử lý việc bệnh viện sử dụng trái quy định quỹ bảo hiểm y tế. Điều lệ chỉ quy định yêu cầu sửa đổi, hoàn trả quỹ bảo hiểm y tế và phạt tiền, không nói đến việc hoàn trả cho bạn phần tiền thu thừa. Muốn lấy lại số tiền mình đã trả thừa, chủ yếu phải dựa vào việc bệnh viện tự sửa lại khoản thu, vì vậy trước tiên hãy tìm bộ phận khiếu nại về giá của bệnh viện, đồng thời giữ lại bảng kê và ghi chép trao đổi. Kiện ra tòa vì vài trăm tệ, theo quy định, vụ án sơ thẩm theo thủ tục thông thường phải được xét xử xong trong vòng 6 tháng, có thể gia hạn, phí luật sư tự trả, phần lớn không đáng. Khi tố giác, phải viết rõ manh mối cụ thể: khoản nào trên bảng kê, ngày nào, đã thu mấy lần. Nếu chỉ muốn hỏi về chính sách thanh toán, hãy gọi điện đến số tư vấn bảo hiểm y tế, việc đó không được tính là tố giác. Với những hạng mục không hiểu, trước tiên hãy hỏi quầy y tá hoặc bộ phận tiếp nhận bệnh nhân nội trú, không nhất thiết là thu phí sai. Thuốc không được bảo hiểm y tế chi trả không nhất thiết là không nên dùng; hãy hỏi rõ mỗi ngày tốn bao nhiêu, có thuốc thay thế nào được chi trả hay không rồi mới ký. Khi xuất viện, hãy xin một bản tổng bảng kê, cất giữ cẩn thận cùng với bệnh án, xem điều 5 (tự lưu một bản bệnh án và hình ảnh). Quy mô lợi ích được xếp là trung bình, đây là phán đoán: chưa tìm thấy số tiền mà một bệnh nhân cụ thể phải trả thêm do nguồn chính thức công bố; theo ngưỡng của cuốn sách này, vài trăm đến vài nghìn tệ được tính là mức trung bình. Người hưởng lợi chủ yếu là bạn và gia đình; đối chiếu khoản thu chi thay cho người lớn tuổi nằm viện lại càng quan trọng.