Bỏ qua

← Quay lại mục lục tổng

12. Khởi nghiệp và kinh doanh: Đừng đem vốn liếng gia đình bồi vào

Mục này chỉ tính tiền và trách nhiệm pháp lý, không quy đổi thành tuổi thọ. Mở một cửa hàng, thành lập một công ty, bước nào sẽ khiến tiền của chính bạn, tiền của gia đình, tiền của vợ hoặc chồng cùng bị mất hết? Pháp luật quy định thế nào, có thể tách riêng từ trước không? Những nội dung chỉ viết dựa trên kinh nghiệm, không có tài liệu chứng minh, được đánh mức C.

Các điều trong mục này được chia thành những nhóm chủ đề dưới đây, số trong ngoặc là số điều.

Trước khi mở cửa, đừng đem vốn liếng gia đình đặt cược: Chỉ dùng số tiền có thể chịu mất để khởi nghiệp (Điều 1), không ký bảo lãnh cá nhân cho khoản vay của công ty (Điều 2), chọn đúng loại hình chủ thể trước khi mở cửa (Điều 3), không làm cổ đông đứng tên hộ (Điều 4), kiểm tra đăng ký trước khi tham gia nhượng quyền (Điều 5), hỏi rõ trước khi bỏ tiền thuê người vận hành thay cửa hàng trực tuyến (Điều 24), tìm người góp tiền làm ăn chỉ nên tìm người thân, bạn bè và nhân viên (Điều 26), mở cửa hàng cùng nhau thì phải lập thỏa thuận bằng văn bản (Điều 28).

Đăng ký và giấy phép: Xác định trước tên và phạm vi kinh doanh trước khi đăng ký (Điều 6), chưa có giấy phép thì chưa mở cửa (Điều 7), trước khi thuê mặt bằng phải kiểm tra căn nhà này có được phép mở cửa hàng của bạn hay không (Điều 27).

Kinh doanh thực phẩm: Làm thực phẩm trước hết phải xem mình thuộc loại nào (Điều 8), nhãn của thực phẩm bao gói sẵn (Điều 9), thực phẩm thông thường không được nói là có thể chữa bệnh (Điều 10), ranh giới hình sự trong kinh doanh thực phẩm (Điều 11).

Khai thuế, báo cáo thường niên và hóa đơn: Không có thu nhập vẫn phải khai báo đúng hạn và trung thực (Điều 12), hóa đơn chỉ được xuất theo giao dịch thực tế (Điều 13), người tự xưng là cục thuế giục bạn nộp tiền là kẻ lừa đảo (Điều 14), trong nửa đầu mỗi năm phải lên mạng nộp báo cáo thường niên của năm trước (Điều 25).

Hợp đồng và sử dụng lao động: Thu tiền thì ghi là tiền đặt cọc, không ghi là tiền đặt trước (Điều 15), trong tháng đầu tiên sử dụng lao động phải ký hợp đồng (Điều 16), trả lương theo hợp đồng và pháp luật (Điều 17), làm việc theo đúng quy trình tại vị trí của mình (Điều 22).

Sản phẩm và nhập hàng: Bán trước rồi mới sản xuất (Điều 18), đưa mẫu vào danh sách kiểm tra trước khi sản xuất hàng loạt (Điều 19), nhập hàng phải giữ lại chứng từ và thông tin của bên bán (Điều 20), hình ảnh hoặc tự mình thiết kế, hoặc mua quyền sử dụng (Điều 21).

Rút lui: Thua lỗ thì rút lui theo đúng quy trình (Điều 23).

1. Chỉ dùng số tiền có thể chịu mất để khởi nghiệp, không động vào vốn liếng gia đình, không vay tiền để mở cửa

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Trước khi bắt tay vào làm, hãy đặt ra cho mình một con số: dù mất sạch khoản tiền này, bạn vẫn không bị ảnh hưởng đến việc trả khoản vay mua nhà, nuôi con, chữa bệnh. Vượt quá con số này thì không đầu tư. Tiền của người nhà và tiền đi vay không được tính vào con số này. Điều khó là khi việc kinh doanh có vẻ khởi sắc, phải kiềm chế, không tiếp tục bỏ thêm tiền vào.
  • Nói dễ hiểu: Khoản nợ của hộ kinh doanh cá thể phải được trả bằng tiền và tài sản đứng tên bạn. Nếu không phân biệt được có phải cả gia đình cùng làm hay không, thì phải dùng tài sản của cả gia đình để trả. Mở công ty cũng không hẳn an toàn: Khi công ty không trả được nợ, khoản vốn góp mà ban đầu bạn đã hứa góp nhưng chưa đến hạn góp, chủ nợ có thể yêu cầu bạn nộp trước. Vì vậy, hãy quyết định số tiền đầu tư theo nguyên tắc: “Dù mất sạch vẫn trả được khoản vay mua nhà và tiền chữa bệnh”.
  • Lợi ích: Mất tiền không phải là hậu quả duy nhất. Nếu hộ kinh doanh cá thể nợ tiền và việc kinh doanh do một mình bạn thực hiện, thì phải dùng tiền và tài sản đứng tên bạn để trả nợ (chịu trách nhiệm bằng tài sản cá nhân). Nếu cả gia đình cùng làm, hoặc không thể phân biệt là ai làm, thì phải dùng tiền và tài sản của cả gia đình để trả nợ (chịu trách nhiệm bằng tài sản gia đình). Khoản nợ mà cả hai vợ chồng đều ký tên được tính là nghĩa vụ chung do cả hai cùng trả. Một bên sau đó đã đồng ý thì cũng được tính như vậy. Tiền do một bên vay dưới danh nghĩa của mình, chỉ cần chủ nợ chứng minh được khoản tiền này đã được sử dụng vào việc kinh doanh chung của hai vợ chồng, thì hai người vẫn phải cùng nhau trả. Đối với công ty cũng có một quy định như sau. Khoản tiền mà cổ đông ban đầu cam kết góp trong vốn đăng ký gọi là phần vốn góp đã đăng ký. Khi công ty không trả được khoản nợ đến hạn, nếu trong phần vốn đó có khoản chưa đến hạn góp, chủ nợ có thể yêu cầu cổ đông góp trước (toàn quốc).
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). “Bộ luật Dân sự” (Điều 56, 1064). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2023). “Luật Công ty” (sửa đổi năm 2023, Điều 47, 54). https://www.gov.cn/yaowen/liebiao/202312/content_6923395.htm
  • Ghi chú: “Có thể chịu mất” có nghĩa là: dù mất sạch khoản tiền này, bạn cũng không phải bán nhà, không phải tìm người thân vay tiền để bù vào lỗ hổng. Lần này, trong trang web chính thức của Cục Thống kê Quốc gia và Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường, không tìm được bản gốc có thể kiểm chứng về những thống kê chính thức như có bao nhiêu doanh nghiệp sống sót, trung bình hoạt động được bao nhiêu năm. Vì vậy, phần nội dung chính không đưa ra con số, chỉ viết về hậu quả pháp lý và đánh mức B.

2. Không ký bảo lãnh cá nhân cho khoản vay của công ty, vợ hoặc chồng càng không nên ký theo

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Khi ngân hàng, nhà cung cấp hoặc chủ nhà yêu cầu bạn ký “bảo lãnh liên đới cá nhân của cổ đông” hoặc “chữ ký của vợ hoặc chồng”, hãy dừng lại một chút. Ký vào trang đó đồng nghĩa với việc chính tay bạn từ bỏ lớp bảo vệ “nợ của công ty không tìm đến cá nhân” (từ bỏ trách nhiệm hữu hạn). Không ký được thì không ký. Nếu bắt buộc phải ký, chỉ ký “bảo lãnh thông thường”, đồng thời ghi rõ mình bảo lãnh nhiều nhất là bao nhiêu tiền. Điều khó là đối phương thường nói “không ký thì không giải ngân”, và bạn phải đủ vững để không ký.
  • Nói dễ hiểu: Nếu ký “bảo lãnh trách nhiệm liên đới”, công ty không trả được tiền thì chủ nợ có thể bỏ qua công ty và trực tiếp tìm bạn đòi tiền. Viết “bảo lãnh thông thường” mới có nghĩa là trước tiên phải kiện công ty, bán hết tài sản của công ty mà vẫn còn thiếu bao nhiêu thì lúc đó mới đến lượt bạn trả. Vợ hoặc chồng ký theo, tài sản của cả hai người sẽ cùng bị đặt vào rủi ro, và chữ “hữu hạn” trong công ty trách nhiệm hữu hạn sẽ không còn có tác dụng với cá nhân bạn.
  • Lợi ích: Câu chữ trên giấy bảo lãnh có nghĩa là: “Người nợ tiền không trả thì bạn sẽ trả”. Nếu viết thành “bảo lãnh trách nhiệm liên đới”, chủ nợ không cần tìm đến công ty mà có thể trực tiếp đến tìm bạn đòi tiền. Nếu viết thành “bảo lãnh thông thường”, chủ nợ phải kiện công ty hoặc yêu cầu trọng tài giải quyết trước, sau đó đề nghị tòa án cưỡng chế bán tài sản của công ty để trả nợ. Bán hết rồi còn thiếu bao nhiêu thì lúc đó mới đến lượt bạn bù vào. Khoản nợ mà cả hai vợ chồng đều ký tên được tính là nghĩa vụ chung do cả hai cùng trả. Một bên sau đó đã đồng ý thì cũng được tính như vậy. Vợ hoặc chồng đã ký tên thì tài sản của cả hai người cùng bị đặt vào rủi ro (toàn quốc, từ năm 2021).
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). “Bộ luật Dân sự” (Điều 681, 687, 688, 1064). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml
  • Ghi chú: Theo kinh nghiệm của tác giả, khi ngân hàng cho doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ vay, thường yêu cầu cổ đông ký bảo lãnh liên đới cá nhân; cuốn sách này không tìm được thống kê chính thức. Vẫn có thể vay tiền, chỉ là trước khi ký phải hiểu rõ trang giấy này có nội dung gì. Số tiền bảo lãnh phải nằm trong phạm vi “có thể chịu mất” của Điều 1 (chỉ dùng số tiền có thể chịu mất để khởi nghiệp). Các quy tắc chung về giấy vay tiền và giấy bảo lãnh, xem Điều 18, Mục 8.

3. Chọn đúng loại hình trước khi khai trương: hộ kinh doanh và thành viên hợp danh phải đền đến cùng, chỉ công ty TNHH mới là "hữu hạn"

Tiền ítThời gian vừaCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Đăng ký có thể làm trực tuyến trên Cổng dịch vụ công địa phương, một lần mất vài giờ. Sau khi thành lập công ty TNHH, mỗi tháng phải ghi sổ kế toán và khai thuế, đây là khoản chi phí lâu dài: tự làm thì tốn thời gian, thuê người ghi sổ hộ thì tốn tiền, giá cả mỗi nơi mỗi khác.
  • Nói dễ hiểu: Hộ kinh doanh và thành viên hợp danh nợ bao nhiêu thì phải trả bấy nhiêu, cổ đông công ty TNHH chỉ phải đền trong phạm vi số tiền mình đã hứa góp khi đăng ký. Nhưng đã hứa góp bao nhiêu thì trong vòng 5 năm phải thật sự bỏ ra bấy nhiêu: điền 100 vạn thì có khả năng sẽ phải gánh khoản nợ 100 vạn. Dùng lẫn lộn tài khoản công ty và tài khoản gia đình, lấy công ty làm vỏ bọc để trốn nợ thì "hữu hạn" cũng mất hiệu lực. Công ty chỉ có một cổ đông thì còn phải tự mình dùng sổ sách để chứng minh hai bên không lẫn lộn.
  • Lợi ích: Khoản nợ của hộ kinh doanh cá thể phải dùng tiền và tài sản của cá nhân để trả, hoặc dùng tiền và tài sản của cả gia đình để trả. Thành viên công ty hợp danh phải chịu trách nhiệm liên đới vô hạn đối với các khoản nợ của công ty hợp danh. Nghĩa là nợ bao nhiêu thì trả bấy nhiêu, chưa trả hết thì chưa xong. Chủ nợ còn có thể chỉ nhằm vào một người trong số đó và yêu cầu người đó trả toàn bộ. Công ty hợp danh hữu hạn thì khác, thành viên hợp danh hữu hạn chỉ phải đền trong phạm vi số tiền mình đã hứa góp (giới hạn ở phần vốn góp đã đăng ký) mà thôi. Cổ đông của công ty trách nhiệm hữu hạn cũng chỉ phải đền trong phạm vi số tiền mình đã hứa góp (giới hạn ở mức vốn góp đã đăng ký). Nhưng "hữu hạn" sẽ mất hiệu lực trong ba trường hợp. Một là số tiền đã hứa góp phải được góp đủ trong vòng 5 năm kể từ khi công ty thành lập; khi công ty không trả được khoản nợ đến hạn, chủ nợ có thể yêu cầu góp trước hạn. Hai là số tiền đã góp vào rồi lại rút ra (rút vốn góp trái phép) thì phải hoàn trả. Ba là lấy công ty làm vỏ bọc để trốn nợ, gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích của chủ nợ; khi đó cá nhân bạn cũng phải cùng trả các khoản nợ của công ty (chịu trách nhiệm liên đới). Công ty chỉ có một cổ đông thì yêu cầu còn nghiêm ngặt hơn: cổ đông đó phải tự mình chứng minh tiền của công ty tách biệt với tiền của mình. Nếu không chứng minh được, cá nhân cổ đông đó cũng phải cùng trả các khoản nợ của công ty. Tòa án chủ yếu xem tiền và sổ sách có được tách bạch hay không. Cổ đông tùy tiện dùng tiền công ty mà không ghi sổ, sổ sách công ty và sổ sách cá nhân không tách bạch, đều được xem là lẫn lộn (toàn quốc, từ tháng 7 năm 2024)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự" (Điều 56). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2006). "Luật Doanh nghiệp hợp danh" (sửa đổi năm 2006, Điều 2). http://www.gov.cn/gongbao/content/2006/content_413955.htm; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2023). "Luật Công ty" (sửa đổi năm 2023, các Điều 4, 23, 47, 53, 54; khoản 3 Điều 23: "Đối với công ty chỉ có một cổ đông, nếu cổ đông không thể chứng minh tài sản của công ty độc lập với tài sản của chính mình thì phải chịu trách nhiệm liên đới đối với các khoản nợ của công ty."). https://www.gov.cn/yaowen/liebiao/202312/content_6923395.htm; Tòa án Nhân dân Tối cao (2019). "Biên bản hội nghị công tác xét xử dân sự, thương mại của các tòa án trên toàn quốc" (điểm 10, "lẫn lộn tư cách pháp nhân"): "Biểu hiện chủ yếu nhất là tài sản của công ty có bị lẫn lộn với tài sản của cổ đông và không thể phân biệt hay không", "Sổ sách của công ty và sổ sách của cổ đông không tách bạch, khiến tài sản của công ty và tài sản của cổ đông không thể phân biệt". https://www.court.gov.cn/zixun/xiangqing/199691.html
  • Ghi chú: Hãy sử dụng riêng tài khoản công ty và tài khoản cá nhân, đừng nhận tiền hàng của khách vào thẻ cá nhân, đừng dùng tiền công ty để chi trả các khoản chi tiêu gia đình, lưu giữ đầy đủ sổ sách. Đừng điền số vốn đăng ký quá lớn chỉ để trông đẹp mắt.

4. Đừng làm cổ đông đứng tên hộ một cách tùy tiện, đừng đứng tên hộ phần vốn góp cho người khác

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Nếu có người nói "cho tôi mượn chứng minh thư của bạn để đứng tên cổ đông", "cứ để cổ phần đứng tên bạn trước", thì hãy từ chối ngay.
  • Nói dễ hiểu: Tên được đăng ký trong hồ sơ thì về mặt pháp luật bạn chính là cổ đông. Số tiền đã hứa góp khi đăng ký phải được góp đủ đúng hạn; nếu không góp được thì ngoài việc phải góp bổ sung còn phải bồi thường tổn thất của công ty. Khi công ty thành lập mà các cổ đông khác không thật sự góp tiền vào, thiếu bao nhiêu thì bạn cũng phải cùng trả bấy nhiêu. Người khác làm ăn, còn khoản nợ lại ghi dưới tên bạn.
  • Lợi ích: Cổ đông được đăng ký trong hồ sơ chính là cổ đông về mặt pháp luật. Bạn phải góp đủ từng đồng số tiền đã hứa góp trong thời hạn được quy định trong điều lệ công ty (góp đủ vốn đã đăng ký). Nếu không góp đúng hạn, ngoài việc phải góp bổ sung còn phải bồi thường tổn thất của công ty. Khi công ty thành lập, nếu có cổ đông không thật sự góp tiền vào thì các cổ đông khác tại thời điểm thành lập phải cùng trả phần thiếu hụt đó (chịu trách nhiệm liên đới). Khi công ty không trả được khoản nợ đến hạn, chủ nợ có thể yêu cầu góp trước hạn số tiền chưa đến hạn. Người thật sự làm ăn không có tên trong hồ sơ đăng ký, nhưng khoản nợ lại ghi dưới tên bạn (toàn quốc, từ tháng 7 năm 2024)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2023). "Luật Công ty" (sửa đổi năm 2023, các Điều 47, 49, 50, 54). https://www.gov.cn/yaowen/liebiao/202312/content_6923395.htm; Tòa án Nhân dân Tối cao (sửa đổi năm 2020). "Quy định về một số vấn đề áp dụng Luật Công ty của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa" (III) (Pháp thích [2011] số 3, sửa đổi hai lần theo Pháp thích [2014] số 2 năm 2014 và Pháp thích [2020] số 18 năm 2020, các Điều 24, 25): "Nếu không thuộc trường hợp vô hiệu được pháp luật quy định thì Tòa án Nhân dân phải xác định hợp đồng đó có hiệu lực", "Nếu người thực tế góp vốn yêu cầu công ty thay đổi cổ đông mà chưa được hơn một nửa số cổ đông khác của công ty đồng ý... thì Tòa án Nhân dân không ủng hộ", "Nếu cổ đông đứng tên hộ định đoạt phần vốn góp gây tổn thất cho người thực tế góp vốn, Tòa án Nhân dân phải ủng hộ yêu cầu người thực tế góp vốn buộc cổ đông đứng tên hộ chịu trách nhiệm bồi thường". https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff808181799def980179ac07a9ca117c (Cơ sở dữ liệu pháp luật và quy định quốc gia); Tòa án Nhân dân Tối cao (2025). "Dự thảo xin ý kiến về giải thích một số vấn đề áp dụng Luật Công ty của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa", Điều 90. https://www.court.gov.cn/zixun/xiangqing/477881.html
  • Ghi chú: Giữa cổ đông đứng tên hộ cho người khác và người thật sự bỏ tiền, thỏa thuận đứng tên hộ vẫn được công nhận nếu không thuộc trường hợp vô hiệu. Nhưng nếu người thật sự bỏ tiền muốn đổi tên mình vào hồ sơ thì phải được hơn một nửa số cổ đông khác đồng ý. Nếu người đứng tên hộ bán hoặc thế chấp phần vốn góp, tòa án sẽ xử lý theo quy định về việc xác lập quyền theo thiện chí trong Bộ luật Dân sự. Nếu bên mua không biết sự việc, giá cả hợp lý và việc đăng ký đã hoàn tất, người bỏ tiền không thể lấy lại phần vốn góp mà chỉ có thể yêu cầu người đứng tên hộ bồi thường. Tháng 9 năm 2025, Tòa án Nhân dân Tối cao đã ban hành dự thảo xin ý kiến về cách giải thích mới; sau khi bản giải thích mới được hoàn thiện và có hiệu lực, toàn bộ quy định này sẽ bị bãi bỏ. Tính đến tháng 9 năm 2026, văn bản còn hiệu lực vẫn là bản sửa đổi năm 2020, mục này áp dụng theo văn bản đó. Rủi ro của người đại diện theo pháp luật đứng tên hộ, xem mục 8, điều 28.

5. Trước khi nhượng quyền, hãy kiểm tra đăng ký tại Bộ Thương mại, nhận bản công bố bằng văn bản và ghi “thời gian cân nhắc” vào hợp đồng

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Vào website “Hệ thống quản lý thông tin nhượng quyền thương mại” của Bộ Thương mại để kiểm tra bên thương hiệu đã đăng ký hay chưa. Sau đó yêu cầu đối phương trước khi ký hợp đồng phải viết những việc cần thông báo thành tài liệu bằng văn bản và giao cho bạn, cùng với bản hợp đồng. Vài tiếng là có thể làm xong.
  • Nói dễ hiểu: Theo quy định, bên thương hiệu trước hết phải tự mở 2 cửa hàng trực tiếp và kinh doanh đủ 1 năm; trong vòng 15 ngày sau khi ký hợp đồng còn phải đến cơ quan thương mại làm thủ tục đăng ký. Trước khi ký hợp đồng, họ phải viết thành tài liệu bằng văn bản và giao cho bạn 12 mục, như phí nhượng quyền, tiền bảo đảm được hoàn trả thế nào, các cửa hàng hiện có làm ăn có lãi hay không. Không tra được đăng ký, không chịu cung cấp tài liệu, hoặc bắt phải nộp tiền trước mới cho xem hợp đồng thì trực tiếp bỏ đi.
  • Lợi ích: Quy định yêu cầu bên thương hiệu (trong quy định gọi là bên nhượng quyền) ít nhất phải có 2 cửa hàng trực tiếp do mình tự mở và tự kinh doanh, đồng thời đã mở được từ 1 năm trở lên. Tính từ ngày ký hợp đồng nhượng quyền đầu tiên, trong vòng 15 ngày họ phải đến cơ quan thương mại có thẩm quyền làm thủ tục đăng ký. Không đăng ký thì bị phạt từ 1 đến 5 chục nghìn tệ. Quá thời hạn mà vẫn không đăng ký thì bị phạt từ 5 đến 10 chục nghìn tệ, đồng thời bị công khai thông báo. Trước khi ký hợp đồng, họ phải viết những việc cần thông báo thành tài liệu bằng văn bản và giao cho bạn, tổng cộng 12 mục. Trong đó bao gồm các loại phí nhượng quyền được thu, mỗi loại bao nhiêu tiền, tiền bảo đảm được hoàn trả trong trường hợp nào, hiện có bao nhiêu cửa hàng nhượng quyền và tình hình kinh doanh ra sao. Ngoài ra còn có phần tóm tắt báo cáo kiểm toán của 2 năm gần nhất đã được kiểm tra sổ sách, các vụ kiện và vụ việc trọng tài trong 5 năm gần nhất. Hợp đồng còn phải ghi rõ bên nhận quyền trong một khoảng thời gian sau khi ký hợp đồng có thể tự mình nói rút là rút (đơn phương chấm dứt). Nếu bên thương hiệu giấu giếm không nói, hoặc cung cấp thông tin giả, bên nhận quyền có thể chấm dứt hợp đồng (toàn quốc, từ tháng 5 năm 2007)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Quốc vụ viện (2007). “Quy định quản lý nhượng quyền thương mại” (Lệnh Quốc vụ viện số 485, các điều 7, 8, 12, 22, 23, 25). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2008-03/28/content_4179.htm; Bộ Thương mại (2012). “Biện pháp quản lý công bố thông tin nhượng quyền thương mại” (Lệnh Bộ Thương mại số 2 năm 2012, các điều 5, 9). http://www.gov.cn/gongbao/content/2012/content_2177025.htm; Bộ Thương mại. Hệ thống quản lý thông tin nhượng quyền thương mại. https://txjy.syggs.mofcom.gov.cn/
  • Ghi chú: Không tra được đăng ký, không chịu cung cấp tài liệu công bố, hoặc bắt phải nộp tiền trước mới cho xem hợp đồng thì trực tiếp bỏ đi. “Thời gian cân nhắc” chính là mấy ngày sau khi ký hợp đồng mà bạn vẫn có thể tự mình nói rút là rút. Số ngày do hợp đồng quy định, quy định chỉ nói “một khoảng thời gian nhất định”, vì vậy khi ký hợp đồng hãy yêu cầu ghi số ngày vào. Đối với “doanh số trung bình, lợi nhuận gộp, lợi nhuận ròng của các cửa hàng nhượng quyền hiện có” do bên thương hiệu công bố, hãy hỏi tiếp các con số đó lấy từ đâu; biện pháp yêu cầu bên thương hiệu giải thích nguồn. Những bên không gọi là nhượng quyền mà chỉ thu phí dịch vụ “vận hành thay” hoặc “đào tạo mở cửa hàng” thì xem điều 24 (vận hành thay và đào tạo mở cửa hàng).

6. Trước khi đăng ký, hãy xác định tên, địa điểm kinh doanh, ngành nghề kinh doanh và vốn đăng ký; đủ hồ sơ thì có thể nhận giấy phép ngay tại chỗ

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì khôngLợi ích vừaThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Bước đăng ký này không tốn tiền. Phí đăng ký của doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể đã ngừng thu từ ngày 1 tháng 1 năm 2015. Tự làm trên trang dịch vụ công địa phương hoặc đến trung tâm dịch vụ công để làm, mỗi lần mất vài tiếng. Khắc con dấu công, thuê người làm sổ sách kế toán, thuê một địa chỉ đăng ký (địa chỉ được quản lý hộ) là mua dịch vụ trên thị trường, không phải phí do chính phủ thu.
  • Nói dễ hiểu: Bản thân việc đăng ký không tốn tiền, phí đăng ký đã ngừng thu từ năm 2015; nếu có người thu tiền thì đó cũng không phải phí đăng ký. Hồ sơ cần nộp chỉ có năm loại: đơn đề nghị, giấy tờ chứng minh thân phận hoặc tư cách, giấy tờ về địa điểm kinh doanh, điều lệ hoặc thỏa thuận hợp danh, cộng thêm những giấy tờ mà pháp luật yêu cầu riêng. Hồ sơ đầy đủ thì cấp giấy phép ngay tại chỗ; nếu không thể cấp ngay thì hoàn tất trong vòng 3 ngày làm việc, trường hợp phức tạp thì được thêm 3 ngày làm việc.
  • Lợi ích: Quy định ghi rõ năm loại hồ sơ cần nộp. “(1) Đơn đề nghị”. “(2) Giấy tờ về tư cách của người nộp đơn, giấy tờ chứng minh thân phận của cá nhân”. “(3) Giấy tờ liên quan đến nơi cư trú hoặc địa điểm kinh doanh chính”. “(4) Điều lệ của công ty, pháp nhân doanh nghiệp không phải công ty, hợp tác xã chuyên môn của nông dân (liên hiệp hợp tác xã), hoặc thỏa thuận hợp danh của doanh nghiệp hợp danh”. “(5) Các giấy tờ khác do pháp luật, pháp quy hành chính và cơ quan quản lý giám sát thị trường của Quốc vụ viện quy định phải nộp”. Nói dễ hiểu: một đơn đề nghị, một giấy tờ chứng minh bạn là ai hoặc bạn có tư cách làm việc này. Thêm một giấy tờ có thể chứng minh cửa hàng hoặc nơi làm việc được phép cho bạn sử dụng, cùng với điều lệ công ty hoặc thỏa thuận hợp danh. Những giấy tờ mà pháp luật yêu cầu riêng cũng phải nộp. Công ty còn phải nộp giấy tờ bổ nhiệm và giấy tờ chứng minh thân phận của người đại diện theo pháp luật, giám đốc, giám sát viên và cán bộ quản lý cấp cao. Hộ kinh doanh cá thể không cần nộp điều lệ. Tên “do người nộp đơn tự chủ động khai báo theo pháp luật”, tự mình đặt, tự mình khai báo. Vốn đăng ký “thực hiện chế độ đăng ký vốn cam kết góp”, trước hết chỉ cần ghi số vốn đã cam kết góp bao nhiêu, không cần lấy tiền ra ngay tại chỗ. Ngành nghề kinh doanh được lựa chọn trong danh mục do cơ quan đăng ký công bố. Hồ sơ đầy đủ, đúng định dạng thì “xác nhận và đăng ký ngay tại chỗ”. Nếu không thể hoàn tất ngay tại chỗ thì hoàn tất “trong vòng 3 ngày làm việc”, trường hợp phức tạp được thêm 3 ngày làm việc. “Ngày cấp giấy phép kinh doanh là ngày thành lập của chủ thể thị trường”: ngày in trên giấy phép chính là ngày công ty hoặc cửa hàng được thành lập (toàn quốc, từ tháng 3 năm 2022)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Quốc vụ viện (2021). “Điều lệ quản lý đăng ký chủ thể thị trường” (Lệnh Quốc vụ viện số 746, các điều 10, 13, 14, 16, 19, 21). https://www.gov.cn/gongbao/content/2021/content_5636139.htm ; Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (2022). “Quy tắc thực hiện Điều lệ quản lý đăng ký chủ thể thị trường” (Lệnh Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường số 52, các điều 12, 25, 26). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2022-03/02/content_5676403.htm ; Bộ Tài chính, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (2014). “Thông báo về việc hủy bỏ, ngừng thu và miễn thu một số khoản phí hành chính sự nghiệp” (Tài chính - Thuế〔2014〕101号, Phụ lục 1). https://www.gov.cn/zhengce/2014-12/23/content_5023513.htm ; Văn phòng Quốc vụ viện (2018). “Ý kiến về việc tiếp tục rút ngắn thời gian thành lập doanh nghiệp” (Quốc ban phát〔2018〕32号, Phần II, mục 3). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2018-05/17/content_5291643.htm
  • Ghi chú: Bản thân việc đăng ký không thu phí. Nếu có người thu tiền thì đó là tiền dịch vụ thị trường như làm thủ tục hộ, khắc con dấu. Giá khắc con dấu do thị trường quyết định. Văn bản năm 2018 của Văn phòng Quốc vụ viện ghi rõ “người nộp đơn tự chủ lựa chọn đơn vị chế tác con dấu công”, “nghiêm cấm chỉ định đơn vị chế tác con dấu công để chế tác con dấu công”, vì vậy nếu có người nói “bắt buộc phải đến nơi được chỉ định để khắc con dấu”, bạn không cần chấp nhận. Điền vốn đăng ký bao nhiêu không ảnh hưởng đến vẻ bề ngoài của cửa hàng, chỉ quyết định mức trách nhiệm tối đa của bạn; hơn nữa trong vòng 5 năm phải góp đủ, xem điều 3 của mục này (chọn đúng loại hình chủ thể trước khi khai trương). Ngành nghề kinh doanh có hạng mục phải được cấp phép thì khi chưa được cấp giấy phép không thể khai trương, xem điều 7 của mục này (ngành nghề cần giấy phép).

7. Những ngành nghề cần giấy phép thì chưa có giấy không được mở cửa

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tự do

  • Chi phí: Không tốn tiền. Trước khi mở cửa, hãy tìm hiểu rõ ngành nghề mình định kinh doanh có cần làm giấy phép hay không. Kinh doanh dịch vụ ăn uống, bán thực phẩm thì phải làm giấy phép kinh doanh thực phẩm. Nếu chỉ bán thực phẩm đóng gói nguyên bao do người khác làm sẵn thì không cần giấy phép, chuyển sang đăng ký lưu hồ sơ. Có giấy rồi mới mở cửa kinh doanh.
  • Nói dễ hiểu: Không có giấy phép mà đã mở cửa thì sẽ bị cơ quan quản lý loại giấy phép đó xử lý theo quy định của cơ quan này. Nếu không có cả giấy phép kinh doanh, đồng thời không có quy định xử phạt riêng, sẽ bị buộc ngừng kinh doanh, tịch thu số tiền kiếm được, sau đó phạt dưới 1 chục nghìn tệ. Bán những mặt hàng kinh doanh độc quyền hoặc chuyên bán, hoặc kinh doanh chứng khoán, kỳ hạn, bảo hiểm, thanh toán và quyết toán, nếu tình tiết nghiêm trọng thì cấu thành tội kinh doanh trái phép, mức thấp nhất là phạt tù dưới 5 năm.
  • Lợi ích: Người mở cửa kinh doanh khi chưa được cấp phép sẽ bị cơ quan được pháp luật và quy định chỉ định xử lý. Nếu kinh doanh không có giấy phép mà pháp luật lại không quy định rõ cách xử phạt, sẽ bị buộc ngừng lại, tịch thu số tiền kiếm được (thu nhập bất hợp pháp), sau đó phạt dưới 1 chục nghìn tệ. Còn có một mức nặng hơn. Đối với những mặt hàng kinh doanh độc quyền, chuyên bán hoặc bị hạn chế mua bán theo quy định của pháp luật và quy định, nếu chưa được cấp phép mà đã kinh doanh; hoặc đối với các loại hình kinh doanh chứng khoán, kỳ hạn, bảo hiểm, thanh toán và quyết toán tiền vốn, nếu chưa được phê duyệt mà đã làm, thì trong hai trường hợp này, nếu tình tiết nghiêm trọng sẽ cấu thành tội kinh doanh trái phép. Bị phạt tù có thời hạn dưới 5 năm hoặc tạm giữ hình sự (giam giữ trong thời gian ngắn), đồng thời phạt tiền từ 1 đến 5 lần số tiền kiếm được. Nếu tình tiết đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 5 năm trở lên (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Quốc vụ viện (2017). "Biện pháp xử lý kinh doanh không giấy phép, không giấy đăng ký kinh doanh" (Sắc lệnh Quốc vụ viện số 684, Điều 5, 6, 13). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2017-08/23/content_5219861.htm; Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (2023). "Biện pháp quản lý giấy phép và đăng ký lưu hồ sơ kinh doanh thực phẩm" (Sắc lệnh Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường số 78, Điều 4). https://www.gov.cn/gongbao/2023/issue_10606/202307/content_6894763.html; Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (1997). "Bộ luật Hình sự" (Điều 225). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/201802/t20180206_364975.shtml
  • Ghi chú: Điều kiện cấp phép của các ngành tài chính, y tế, giáo dục và đào tạo có luật riêng; điều này chỉ kiểm tra các quy định xử lý chung và điều khoản của Bộ luật Hình sự. Quán trà sữa, quán ăn vặt thuộc ngành dịch vụ ăn uống, phải làm giấy phép kinh doanh thực phẩm. Sửa sang cửa hàng trước rồi mới làm giấy phép, hoặc kinh doanh thử trước khi có giấy, là những điểm dễ mắc bẫy thường gặp. Ngành thực phẩm được chia thành những cấp nào, bán thịt rau tươi sống có cần giấy phép hay không, xem Điều 8 (làm thực phẩm trước hết phải xem mình thuộc cấp nào).

8. Làm thực phẩm trước hết phải xem mình thuộc cấp nào: sản xuất và kinh doanh dịch vụ ăn uống phải có giấy phép, chỉ bán thực phẩm đóng gói sẵn thì đăng ký lưu hồ sơ, bán thịt rau tươi sống không cần giấy phép

Tiền ítThời gian vừaCần kiên trì khôngLợi ích vừaThước đo tự do

  • Chi phí: Bản thân giấy phép không thu phí. Nhưng địa điểm và cơ sở vật chất phải đạt yêu cầu; việc kiểm tra tại chỗ cộng với làm giấy phép mất vài tuần. Người bán thịt còn phải lưu giữ đầy đủ giấy kiểm dịch và giấy chứng nhận kiểm nghiệm chất lượng thịt đạt yêu cầu của từng lô hàng.
  • Nói dễ hiểu: Tự làm đồ để bán, như mở quán ăn vặt, bán đồ kho, đồ nướng, rau củ muối tự làm, đều phải làm giấy phép; cơ sở sản xuất nhỏ và người bán hàng rong thì làm theo quy định của tỉnh mình. Nếu chỉ bán thực phẩm đóng gói sẵn phù hợp với định nghĩa trong tiêu chuẩn thì không cần làm giấy phép kinh doanh thực phẩm, nhưng phải đăng ký lưu hồ sơ. Bán thịt tươi sống, rau củ và những loại tương tự thì không cần giấy phép. Đáng lẽ phải làm giấy phép mà không làm, dù giá trị hàng hóa chưa đến 1 chục nghìn tệ cũng bị phạt từ 5 đến 10 chục nghìn tệ.
  • Lợi ích: Luật An toàn thực phẩm: kinh doanh thực phẩm phải lấy giấy phép trước. Tự sản xuất thực phẩm, bán thực phẩm, kinh doanh dịch vụ ăn uống đều phải được cấp giấy phép theo pháp luật. "Tuy nhiên, việc bán nông sản dùng làm thực phẩm và chỉ bán thực phẩm đóng gói sẵn thì không cần phải có giấy phép. Người chỉ bán thực phẩm đóng gói sẵn phải đăng ký lưu hồ sơ với cơ quan quản lý, giám sát an toàn thực phẩm của chính quyền nhân dân địa phương cấp huyện trở lên nơi mình đặt trụ sở". Nông sản dùng làm thực phẩm chính là những loại chưa qua chế biến như thịt tươi sống, rau củ. Thực phẩm đóng gói sẵn phải được xác định theo tiêu chuẩn áp dụng tương ứng, không thể chỉ nhìn xem có phải do người khác làm sẵn hay không, có bao bì hay không. Định nghĩa cụ thể xem Điều 9 (nhãn thực phẩm đóng gói sẵn). "Biện pháp quản lý cụ thể đối với các cơ sở sản xuất nhỏ chế biến thực phẩm và người bán hàng rong thực phẩm do tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương ban hành"; hai loại này do từng tỉnh tự ban hành quy định. Người kinh doanh thực phẩm khi chưa có giấy phép sẽ bị tịch thu số tiền kiếm được, thực phẩm, công cụ, thiết bị và nguyên liệu. Tổng số tiền tính theo giá bán của lô hàng này (giá trị hàng hóa) nếu dưới 1 chục nghìn tệ thì bị phạt thêm từ 5 đến 10 chục nghìn tệ. Nếu giá trị hàng hóa từ 1 chục nghìn tệ trở lên thì bị phạt từ 10 đến 20 lần giá trị hàng hóa. Quy định về quản lý giết mổ lợn: lợn chỉ được giết mổ tại cơ sở giết mổ do Nhà nước chỉ định, việc kiểm dịch do cơ quan nhà nước thực hiện tập trung. "Ngoại trừ trường hợp cá nhân ở khu vực nông thôn tự giết mổ để tự ăn không áp dụng việc giết mổ tại địa điểm chỉ định, bất kỳ đơn vị hoặc cá nhân nào cũng không được tiến hành hoạt động giết mổ lợn nếu chưa được chỉ định địa điểm". "Sản phẩm lợn do các đơn vị và cá nhân kinh doanh sản phẩm lợn, sản xuất và chế biến thực phẩm từ thịt, cũng như cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và đơn vị ăn uống tập trung sản xuất, kinh doanh, bắt buộc phải là sản phẩm lợn đạt yêu cầu kiểm dịch và kiểm nghiệm chất lượng thịt của cơ sở giết mổ lợn được chỉ định". Vì vậy, thịt lợn bạn bán hoặc sử dụng đều phải đến từ cơ sở giết mổ được chỉ định, đồng thời phải vượt qua cả hai khâu kiểm dịch và kiểm nghiệm chất lượng thịt. Người tự ý giết mổ lợn không tại cơ sở giết mổ được chỉ định sẽ bị buộc đóng cửa, tịch thu cả lợn, công cụ, thiết bị giết mổ và số tiền kiếm được. Mức phạt giống như mức phạt đối với việc kinh doanh thực phẩm không giấy phép nêu trên. Luật Phòng chống dịch bệnh động vật: sản phẩm động vật được bán và vận chuyển phải đi kèm giấy chứng nhận kiểm dịch và dấu kiểm dịch. Nếu không có thì bị buộc sửa đổi, sau đó bị phạt tối đa bằng 1 lần giá trị hàng hóa của hàng hóa cùng loại đạt yêu cầu. Giải thích tư pháp điều chỉnh khoản bồi thường mang tính trừng phạt, tức là khoản bồi thường thêm ngoài việc hoàn tiền. Nếu thực phẩm do cơ sở sản xuất nhỏ và người bán hàng rong thực phẩm làm hoặc bán không phù hợp với tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, người mua yêu cầu bồi thường gấp 10 lần thì tòa án phải ủng hộ (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi lần thứ 3 năm 2025). "Luật An toàn thực phẩm" (Điều 35, 36, 122). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=7b5a76d0461745a08d3f964916b87ef3; Quốc vụ viện (2021). "Quy định về quản lý giết mổ lợn" (Sắc lệnh Quốc vụ viện số 742, Điều 2, 23, 31). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2021-07/22/content_5626534.htm; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi năm 2021). "Luật Phòng chống dịch bệnh động vật" (Điều 51, 100). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff8080817703add2017737395a973e31; Tòa án Nhân dân Tối cao (2024). "Giải thích về một số vấn đề áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ tranh chấp về bồi thường mang tính trừng phạt đối với thực phẩm và dược phẩm" (Giải thích pháp luật〔2024〕số 9, Điều 4). http://gongbao.court.gov.cn/Details/bf531a70471f10d377788f28d3d8f8.html
  • Ghi chú: Ngưỡng áp dụng đối với cơ sở sản xuất nhỏ, cơ sở ăn uống nhỏ và người bán hàng rong thực phẩm do từng tỉnh quy định; điều này không ghi con số cụ thể. Hãy vào trang web chính thức của cục quản lý giám sát thị trường tỉnh nơi bạn ở, tìm "Quy định quản lý cơ sở sản xuất nhỏ thực phẩm, cơ sở ăn uống nhỏ và người bán hàng rong nhỏ", rồi xem phiên bản của địa phương mình. Bán thực phẩm tự làm trên mạng không có nghĩa là vì "ở trên mạng" mà được bớt một loại giấy phép; những gì cần giấy phép thì vẫn phải có giấy phép. Cách đăng ký chủ thể và giấy phép kinh doanh, xem Điều 6 (xác định tên, địa điểm và phạm vi kinh doanh trước khi đăng ký). Những ngành nghề khác có cần giấy phép hay không, xem Điều 7 (những ngành nghề cần giấy phép). Người mua có thể yêu cầu bồi thường bao nhiêu, xem Mục 5 Điều 31 (bồi thường gấp 10 lần đối với thực phẩm).

9. Bán thực phẩm đóng gói sẵn phải kiểm tra nhãn trước: ngày sản xuất, hạn sử dụng, bảng thành phần phải ghi đủ theo quy định

Tiền ítThời gian vừaCần kiên trì khôngLợi ích vừaThước đo tự do

  • Chi phí: In nhãn tốn vài xu đến vài hào một tờ. Mỗi lô đều phải điền đúng ngày tháng và thành phần, việc này chiếm một khoảng thời gian.
  • Nói dễ hiểu: Có được tính là thực phẩm đóng gói sẵn hay không phải xem đó có phải là hàng được đóng gói định lượng từ trước, ghi thống nhất khối lượng hoặc dung tích hay không, chứ không thể chỉ nhìn xem có túi hay không. Hàng chỉ cân rồi cho vào túi khi khách mua, làm và bán ngay, hoặc đồ ăn mang đi của cơ sở kinh doanh ăn uống thì không thể vì có túi hay hộp đựng mà coi là thực phẩm đóng gói sẵn. Thực phẩm đóng gói sẵn mà không ghi những nội dung bắt buộc thì nếu giá trị hàng hóa chưa đến 10000 tệ sẽ bị phạt từ 5000 đến 5 vạn tệ. Thực phẩm bán rời cũng phải ghi các thông tin như tên và ngày tháng.
  • Lợi ích: Tính đến tháng 10 năm 2026, tiêu chuẩn GB 7718-2011 hiện hành yêu cầu thực phẩm đóng gói sẵn phải được đóng gói định lượng từ trước hoặc được chế biến trong vật liệu và dụng cụ bao gói. Trên bao bì phải có ghi thống nhất khối lượng hoặc dung tích. Hàng chỉ được cân rồi cho vào túi khi khách mua thì không thể chỉ vì đã cho vào túi mà phán đoán đó là thực phẩm đóng gói sẵn. Thực phẩm được chế biến và bán ngay không áp dụng quy định chung về nhãn này, đồ ăn mang đi của cơ sở kinh doanh ăn uống cũng không thể chỉ vì có hộp đựng mà áp dụng theo. Luật An toàn thực phẩm yêu cầu bao bì thực phẩm đóng gói sẵn phải có nhãn. Hàng bán trực tiếp cho người tiêu dùng, ngoài những trường hợp tiêu chuẩn quy định rõ được phép lược bỏ, trên nhãn phải ghi tên, quy cách, khối lượng tịnh, ngày sản xuất, thành phần hoặc bảng thành phần, tên, địa chỉ, phương thức liên hệ của nhà sản xuất, hạn sử dụng. Ngoài ra còn phải ghi mã tiêu chuẩn sản phẩm, điều kiện bảo quản, tên gọi chung của các phụ gia thực phẩm được sử dụng theo tiêu chuẩn quốc gia, mã số giấy phép sản xuất. Những nội dung khác mà pháp luật, quy định hoặc tiêu chuẩn an toàn thực phẩm yêu cầu ghi thì cũng phải ghi. Khi bán thực phẩm rời, trên dụng cụ chứa và bao bì bên ngoài cũng phải ghi tên, ngày sản xuất hoặc số lô sản xuất, hạn sử dụng. Cũng phải ghi tên, địa chỉ, phương thức liên hệ của đơn vị sản xuất, kinh doanh và các nội dung khác. Thực phẩm đóng gói sẵn được sản xuất hoặc bán ra không có nhãn, hoặc nhãn, hướng dẫn sử dụng không phù hợp với quy định của luật này, thì số tiền thu được cùng với thực phẩm sẽ bị tịch thu. Tổng số tiền tính theo giá bán của lô hàng này (giá trị hàng hóa) nếu chưa đến 10000 tệ thì bị phạt thêm từ 5000 tệ đến 5 vạn tệ. Nếu giá trị hàng hóa từ 10000 tệ trở lên thì bị phạt từ 5 đến 10 lần giá trị hàng hóa. Nếu tình tiết nghiêm trọng, sẽ bị lệnh đình chỉ sản xuất, kinh doanh cho đến khi giấy phép bị thu hồi. Nếu nhãn, hướng dẫn sử dụng chỉ có lỗi nhỏ (khiếm khuyết), không ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm cũng không khiến người tiêu dùng hiểu lầm, trước hết sẽ bị lệnh sửa đổi. Chỉ khi không chịu sửa mới bị phạt không quá 2000 tệ. Tiêu chuẩn mới "Quy định chung về nhãn thực phẩm đóng gói sẵn" có mã số GB 7718-2025, được ban hành ngày 16 tháng 3 năm 2025. Tiêu chuẩn này sẽ được thực hiện từ ngày 16 tháng 3 năm 2027, giữa thời điểm ban hành và thực hiện có thời gian chuyển tiếp hai năm. Tiêu chuẩn mới cũng đưa vào phạm vi những thực phẩm được đóng gói trước rồi bán theo khối lượng hoặc số lượng, nhưng thực phẩm kinh doanh ăn uống, thực phẩm chế biến và bán ngay... vẫn không áp dụng. Tiêu chuẩn mới yêu cầu bố trí một khu vực riêng trên bao bì để đồng thời thể hiện ngày sản xuất và ngày hết hạn sử dụng. Ngày tháng phải được thể hiện bằng phông chữ và màu sắc có độ tương phản cao, dễ nhìn rõ, đồng thời sắp xếp theo thứ tự năm-tháng-ngày (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi lần thứ ba năm 2025). "Luật An toàn thực phẩm" (điều 67, 68, 125). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=7b5a76d0461745a08d3f964916b87ef3; Bộ Y tế (2011). Tiêu chuẩn quốc gia về an toàn thực phẩm "Quy định chung về nhãn thực phẩm đóng gói sẵn" (GB 7718-2011, điều 1, 2.1, 4.1, 4.3). https://www.nhc.gov.cn/zwgkzt/psp/201106/51950/files/e84256474d1445919246b4a41a87f172.pdf; Ủy ban Y tế Quốc gia (2025). Hỏi đáp về "Tiêu chuẩn quốc gia về an toàn thực phẩm - Quy định chung về nhãn thực phẩm đóng gói sẵn" (GB 7718-2025) (câu hỏi thứ hai và thứ ba, thay đổi về phạm vi và các trường hợp không áp dụng). https://www.nhc.gov.cn/sps/c100087/202509/bc824a504ec34c27883da73f14c20d44.shtml; Ủy ban Y tế Quốc gia, Tổng cục Quản lý Nhà nước về Thị trường (2025). Thông báo về việc ban hành "Tiêu chuẩn quốc gia về an toàn thực phẩm - Quy định chung về nhãn thực phẩm đóng gói sẵn" (GB 7718-2025) cùng 50 tiêu chuẩn quốc gia về an toàn thực phẩm và 9 văn bản sửa đổi (số 2 năm 2025). https://jkw.lasa.gov.cn/wswyh/wjzl/202504/a90766908ef24869a74f7373bf42463f.shtml (toàn văn thông báo do Ủy ban Y tế thành phố Lhasa đăng lại); Tòa án Nhân dân Tối cao (2024). "Giải thích về một số vấn đề áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án tranh chấp bồi thường mang tính trừng phạt trong lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm" (Giải thích tư pháp〔2024〕số 9, điều 6, 8). http://gongbao.court.gov.cn/Details/bf531a70471f10d377788f28d3d8f8.html (phân loại giữa khiếm khuyết của nhãn và việc thiếu nội dung bắt buộc phải ghi); Cục Quản lý Giám sát Thị trường thành phố Bắc Kinh (2026). Không tìm thấy ngày sản xuất? Nhãn thực phẩm sắp "thay diện mạo"! Những điểm chính của quy định mới nhất định phải xem. https://scjgj.beijing.gov.cn/zwxx/scjgdt/202605/t20260507_4639154.html (ngày thực hiện, thời gian chuyển tiếp và yêu cầu mới về cách thể hiện ngày tháng)
  • Ghi chú: Lỗi trên nhãn được chia thành hai loại, mức phạt và mức bồi thường đều căn cứ vào cách phân loại này. Một loại là lỗi nhỏ, chẳng hạn như lỗi chính tả, cỡ chữ không đúng quy cách, không ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm cũng không khiến người khác hiểu lầm. Với loại này, cơ quan quản lý giám sát thị trường chỉ yêu cầu sửa đổi; nếu không chịu sửa mới bị phạt không quá 2000 tệ, người mua cũng không đòi được khoản bồi thường gấp mười lần. Loại còn lại là những nội dung theo pháp luật phải ghi nhưng lại không ghi, chẳng hạn bỏ sót ngày sản xuất hoặc hạn sử dụng không được phép lược bỏ. Giải thích tư pháp quy định rõ đây không được coi là lỗi nhỏ. Tiền phạt được tính theo giá trị hàng hóa: nếu chưa đến 10000 tệ thì phạt từ 5000 tệ đến 5 vạn tệ, từ 10000 tệ trở lên thì phạt từ 5 đến 10 lần giá trị hàng hóa. Hơn nữa, người mua còn có thể yêu cầu bạn bồi thường thêm gấp mười lần giá thực phẩm, nếu chưa đến 1000 tệ thì tính là 1000 tệ (xem mục 5, điều 31, bồi thường gấp mười lần giá thực phẩm). Tiêu chuẩn hiện hành có quy định được lược bỏ một số mục đối với một số loại thực phẩm và bao bì rất nhỏ, cần đối chiếu theo từng sản phẩm. GB 7718-2025 vẫn chưa chính thức được thực hiện, không thể coi phạm vi được mở rộng của tiêu chuẩn mới là định nghĩa hiện hành. Định dạng cụ thể căn cứ vào nguyên văn của tiêu chuẩn áp dụng.

10. Thực phẩm thông thường không được nói là có thể chữa bệnh: nhãn, hướng dẫn sử dụng, quảng cáo và lời thoại livestream đều được tính

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo tự do

  • Chi phí: Không tốn tiền. Rà soát một lượt câu chữ quảng bá, trang chi tiết sản phẩm và lời thoại livestream. Cái khó là phải nhịn không nói những câu như "hạ ba cao", "chữa táo bón".
  • Nói dễ hiểu: Trên nhãn, hướng dẫn sử dụng và quảng cáo của thực phẩm thông thường đều không được nói mình có thể phòng bệnh, chữa bệnh. Ngoài quảng cáo về y tế, thuốc và thiết bị y tế, mọi quảng cáo khác đều không được nói có thể chữa bệnh, cũng không được dùng những từ nghe giống thuốc. Mức phạt là từ 1 đến 3 lần chi phí quảng cáo; nếu không tính được chi phí quảng cáo thì phạt từ 10 chục nghìn tệ đến 20 chục nghìn tệ. Nếu tình tiết nghiêm trọng còn có thể bị thu hồi giấy phép kinh doanh.
  • Lợi ích: "Luật An toàn thực phẩm": "Nhãn, hướng dẫn sử dụng của thực phẩm và phụ gia thực phẩm không được chứa nội dung giả dối, không được đề cập đến chức năng phòng ngừa, điều trị bệnh. Người sản xuất, kinh doanh phải chịu trách nhiệm về nội dung nhãn, hướng dẫn sử dụng do mình cung cấp". "Nội dung quảng cáo thực phẩm phải chân thực, hợp pháp, không được chứa nội dung giả dối, không được đề cập đến chức năng phòng ngừa, điều trị bệnh. Người sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm về tính chân thực, hợp pháp của nội dung quảng cáo thực phẩm". Nghĩa là trên bao bì, trong hướng dẫn sử dụng và quảng cáo đều không được nói mình có thể phòng bệnh, chữa bệnh; viết gì thì người bán tự chịu trách nhiệm. Nếu khoác lác về thực phẩm trong quảng cáo, lừa người tiêu dùng thì sẽ bị phạt theo Luật Quảng cáo. Luật Quảng cáo cũng có một điều cấm: "Ngoài quảng cáo về y tế, thuốc và thiết bị y tế, nghiêm cấm mọi quảng cáo khác đề cập đến chức năng điều trị bệnh, đồng thời không được sử dụng thuật ngữ y tế hoặc thuật ngữ dễ khiến người ta nhầm lẫn hàng hóa được quảng bá với thuốc, thiết bị y tế". Ngoài ba loại quảng cáo về y tế, thuốc và thiết bị y tế, mọi quảng cáo khác đều không được nói có thể chữa bệnh, cũng không được dùng những từ nghe giống thuốc hoặc thiết bị y tế. Vi phạm điều này sẽ bị yêu cầu dừng quảng cáo. Bên đưa ra quảng cáo (người quảng cáo) còn phải công khai làm rõ và loại bỏ ảnh hưởng trong phạm vi đã đăng quảng cáo. Sau đó còn bị phạt từ 1 lần trở lên đến 3 lần chi phí quảng cáo. Nếu không tính được chi phí quảng cáo, hoặc khai báo thấp hơn rõ rệt so với thực tế, thì phạt từ 10 chục nghìn tệ đến 20 chục nghìn tệ. Nếu tình tiết nghiêm trọng, phạt từ 3 lần trở lên đến 5 lần chi phí quảng cáo, hoặc phạt từ 20 chục nghìn tệ đến 100 chục nghìn tệ. Cũng có thể bị thu hồi giấy phép kinh doanh, khiến việc làm ăn không thể tiếp tục (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi lần thứ ba năm 2025). "Luật An toàn thực phẩm" (điều 71, 73, 125, 140). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=7b5a76d0461745a08d3f964916b87ef3; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi năm 2021). "Luật Quảng cáo" (điều 17, 58). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff8081817ab231eb017abd6bd860052d
  • Ghi chú: "Chức năng bảo健" cũng không phải là thứ thực phẩm thông thường được phép nói. Những chức năng bảo健 mà thực phẩm bảo健 được phép công bố chỉ có thể lấy từ danh mục do Nhà nước quy định; sản phẩm còn phải trải qua thủ tục đăng ký hoặc备案, trong khi thực phẩm thông thường không có thủ tục này. Người mua nhận diện những lời quảng bá kiểu này thế nào, xem mục 6, điều 10 (đừng bỏ nhiều tiền mua thực phẩm bảo健 để điều dưỡng cơ thể). Ngoài bao bì và quảng cáo, trang chi tiết sản phẩm, lời thoại livestream và nội dung đăng trên vòng bạn bè cũng được tính là nội dung quảng cáo; đăng lên là để lại dấu vết.

11. Ngành thực phẩm có ranh giới hình sự: bán thịt gia súc, gia cầm chết vì bệnh, hàng vượt chuẩn là đủ cấu thành tội; trộn chất độc hại thì không xét số tiền, khung hình phạt đầu tiên đã là đến 5 năm tù

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tự do

  • Chi phí: Không tốn tiền. Làm theo cách ở điều 8 (làm thực phẩm trước hết phải xem mình rơi vào khung nào): giữ đầy đủ giấy kiểm dịch và chứng từ nhập hàng, trong bảng thành phần chỉ cho những thứ tra được số phê duyệt.
  • Nói dễ hiểu: Mấy điều trước phạt tiền, còn điều này bắt người. Bán thịt gia súc, gia cầm chết vì bệnh, thịt kiểm nghiệm không đạt, hoặc hàng có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, kim loại nặng vượt chuẩn nghiêm trọng thì bị phạt tù đến 3 năm. Chỉ cần "đủ khả năng" khiến người ta bị ngộ độc nghiêm trọng là đã đủ cấu thành tội, không cần thật sự có người ăn vào rồi bị hại. Trộn nguyên liệu phi thực phẩm có độc, có hại vào thực phẩm, khung nhẹ nhất cũng bị phạt tù đến 5 năm, không xét bạn bán được bao nhiêu tiền.
  • Lợi ích: Điều 143 Bộ luật Hình sự quy định về khung này. Thực phẩm bạn sản xuất hoặc bán không phù hợp với tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Chỉ cần "đủ khả năng gây ra vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng hoặc bệnh truyền qua thực phẩm nghiêm trọng khác" là đã đủ cấu thành tội. Bị phạt tù có thời hạn đến 3 năm hoặc tạm giam (giam giữ ngắn hạn), đồng thời phạt tiền. Nếu gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe con người, hoặc có tình tiết nghiêm trọng khác, thì bị phạt tù từ 3 năm đến 7 năm và phạt tiền. Nếu hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, bị phạt tù từ 7 năm trở lên cho đến tù chung thân, phạt tiền hoặc tịch thu toàn bộ tài sản đứng tên. Điều 144 quy định về việc trộn chất. Trộn nguyên liệu phi thực phẩm có độc, có hại vào thực phẩm đang sản xuất hoặc bán, hoặc biết là đã bị trộn mà vẫn bán, thì bị phạt tù đến 5 năm và phạt tiền. Nếu gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe con người, hoặc có tình tiết nghiêm trọng khác, thì bị phạt tù từ 5 năm đến 10 năm và phạt tiền. Nếu làm người khác chết vì ăn phải, hoặc có tình tiết đặc biệt nghiêm trọng khác, thì xử phạt theo điều 141 (từ 10 năm trở lên, tù chung thân hoặc tử hình). Tòa án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã ban hành một văn bản giải thích (giải thích của Tòa án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao). Văn bản này liệt kê những trường hợp được xem là "đủ khả năng gây ra vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng hoặc bệnh truyền qua thực phẩm nghiêm trọng khác". Một là "chứa vi sinh vật gây bệnh, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, dư lượng thuốc thú y, độc tố sinh học, kim loại nặng và các chất gây ô nhiễm khác vượt quá nghiêm trọng giới hạn tiêu chuẩn". Hai là "thuộc loại thịt gia súc, gia cầm, thú, động vật thủy sản và sản phẩm từ các loại thịt này bị chết vì bệnh, không rõ nguyên nhân chết hoặc không đạt yêu cầu kiểm nghiệm, kiểm dịch". Ba là "thuộc loại bị Nhà nước nghiêm cấm sản xuất, bán vì những nhu cầu đặc biệt như phòng, kiểm soát dịch bệnh". Bốn là "thành phần dinh dưỡng của thực phẩm công thức dành cho mục đích y tế đặc biệt, thực phẩm chính và phụ dành riêng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ không phù hợp nghiêm trọng với tiêu chuẩn an toàn thực phẩm". Sử dụng phụ gia quá liều, dùng sai chỗ, đến mức gây ra những hậu quả nêu trên thì cũng bị định tội theo điều 143. Thế nào là "nguyên liệu phi thực phẩm có độc, có hại" không phải do bạn quyết định. Một loại là các chất bị pháp luật và quy định cấm cho vào thực phẩm. Loại khác là các chất nằm trong danh sách do cơ quan liên quan của Quốc vụ viện công bố, chẳng hạn như thuốc bảo vệ thực vật bị cấm, thuốc cấm sử dụng trên động vật dùng làm thực phẩm. Còn có một tình huống khác cũng được tính là "tình tiết nghiêm trọng khác" trong điều 144. Sản xuất hoặc bán từ 10 chục nghìn tệ trở lên nhưng chưa đến 20 chục nghìn tệ. Địa điểm là trong và xung quanh trường tiểu học, trung học, cơ sở chăm sóc, nuôi dạy trẻ, cơ sở dưỡng lão. Đối tượng bán là người chưa thành niên, người cao tuổi. Không giết mổ tại cơ sở giết mổ được chỉ định mà tự lập lò mổ lợn, thực hiện giết mổ và bán hàng, nếu tình tiết nghiêm trọng thì bị phạt về tội kinh doanh trái phép. Đạt từ 10 chục nghìn tệ trở lên, hoặc kiếm được từ 5 chục nghìn tệ trở lên, thì được xem là "tình tiết nghiêm trọng" (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi năm 2020). "Bộ luật Hình sự" (điều 141, 143, 144). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff808181796a636a0179822a19640c92 (Cơ sở dữ liệu pháp luật và quy định quốc gia); Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (2021). "Giải thích về một số vấn đề áp dụng pháp luật trong việc xử lý các vụ án hình sự xâm hại an toàn thực phẩm" (Giải thích pháp luật〔2021〕số 24, điều 1, 2, 5, 7, 9, 17, 18, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2022). https://scjg.hebei.gov.cn/info/79117 (toàn văn do Cục Quản lý và Giám sát Thị trường tỉnh Hà Bắc đăng lại), https://sft.ln.gov.cn/sft/ywgz/zfflgw/xzys/2525860BD0F843EFA7A3B7FDC330614E/index.shtml (toàn văn do Sở Tư pháp tỉnh Liêu Ninh đăng lại, hai bản đã được đối chiếu từng chữ và thống nhất)
  • Ghi chú: Ranh giới với ba điều trước là: có chạm đến bản thân vấn đề an toàn thực phẩm hay không. Không có giấy phép, thiếu mục trên nhãn, khoe công dụng chữa bệnh thì bị phạt tiền. Bán thịt gia súc, gia cầm chết vì bệnh, hàng vượt chuẩn, sử dụng phụ gia bừa bãi, trộn nguyên liệu phi thực phẩm thì sẽ đi vào thủ tục hình sự. Tuyến phòng ngừa đơn giản nhất vẫn là cách làm trong điều 8 (làm thực phẩm trước hết phải xem mình rơi vào khung nào). Chỉ nhập thịt từ cơ sở giết mổ được chỉ định. Mỗi lô đều giữ đầy đủ giấy kiểm dịch và giấy chứng nhận kiểm nghiệm chất lượng thịt đạt yêu cầu. Chỉ sử dụng những thành phần tra được số phê duyệt. Những thứ gọi là "thịt xử lý giá rẻ", "phần thịt vụn không biết từ đâu ra" là nguồn dẫn đến nhiều vụ việc nhất trong các vụ án hình sự về thực phẩm. Trang gốc của Tòa án Nhân dân Tối cao trong lần truy cập này trả về lỗi 502, nên đã dẫn hai bản đăng lại chính thức cấp tỉnh và đối chiếu từng chữ với nhau.

12. Nhận giấy phép rồi thì khai báo đúng hạn, trung thực; không có thu nhập cũng phải khai, chỉ khi đủ điều kiện mới được khai báo bằng không

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Tự mình khai báo theo tháng hoặc theo quý trên Cục Thuế điện tử, mỗi lần vài phút. Thuê người làm sổ sách kế toán là một khoản chi phí khác trên thị trường. Nếu có thuê người, còn phải làm thủ tục đăng ký bảo hiểm xã hội trong vòng 30 ngày kể từ ngày thành lập. Điều khó là những tháng không có việc kinh doanh cũng phải nhớ khai đúng hạn.
  • Nói dễ hiểu: Dù không phải nộp thuế cũng phải khai báo đúng hạn, điền trung thực thu nhập, chi phí và khoản phải trả, không thể vì không có thu nhập mà điền toàn bộ bằng không. Không khai sẽ bị yêu cầu sửa đổi trong thời hạn nhất định, có thể bị phạt dưới 2000 tệ, trường hợp nghiêm trọng bị phạt từ 2000 đến 1 vạn tệ. Nếu liên tục ba tháng không khai bất kỳ loại thuế nào, sẽ bị xếp thành hộ không hoạt động bình thường và bị ngừng sử dụng hóa đơn.
  • Lợi ích: "Người nộp thuế trong kỳ nộp thuế không có khoản thuế phải nộp cũng phải làm thủ tục khai thuế theo quy định": kỳ này không phải nộp dù chỉ một đồng thuế thì vẫn phải nộp tờ khai như thường. Luật Quản lý thu thuế còn yêu cầu khai báo trung thực theo quy định. Không có thu nhập, không có lợi nhuận và không có thuế phải nộp là ba chuyện khác nhau. Dù không có thu nhập, các khoản chi phí như tiền thuê nhà, tiền lương đã phát sinh vẫn phải được điền trung thực theo quy định. Nếu có thu nhập được miễn thuế thì cũng phải điền vào mục tương ứng, không thể coi như thu nhập bằng không. Có được khai báo bằng không hay không phải kiểm tra từng loại thuế theo điều kiện và yêu cầu điền tờ khai. Hướng dẫn khai thuế thu nhập doanh nghiệp của cơ quan thuế Phật Sơn đưa ra một ví dụ: đã nộp báo cáo tài chính, tổng thu nhập, chi phí và lợi nhuận lũy kế trong kỳ đều bằng không thì mới đủ điều kiện khai báo bằng không bằng một nút bấm. Khi đó, số người làm việc, tổng tài sản và các mục khác vẫn phải điền, chứ không phải toàn bộ tờ khai đều điền bằng không. Không khai đúng hạn thì "cơ quan thuế yêu cầu sửa đổi trong thời hạn nhất định và có thể phạt dưới hai nghìn tệ; trường hợp nghiêm trọng có thể phạt từ hai nghìn tệ đến một vạn tệ". Nếu không khai mà còn nộp thiếu thuế, khoản thuế đó sẽ bị truy thu, đồng thời phải nộp bổ sung cả tiền chậm nộp được tính thêm theo ngày, ngoài ra còn bị phạt "từ năm mươi phần trăm đến năm lần số thuế nộp thiếu". Tiền chậm nộp được tính theo mức năm phần vạn mỗi ngày. "Nếu liên tục ba tháng không khai thuế đối với tất cả các loại thuế, hệ thống quản lý thu thuế sẽ tự động xác định đó là hộ không hoạt động bình thường, đồng thời ngừng sổ lĩnh hóa đơn và việc sử dụng hóa đơn". Ba tháng không khai bất cứ thứ gì, hệ thống sẽ tự xếp bạn thành hộ không hoạt động bình thường, không thể lĩnh cũng không thể xuất hóa đơn. Sau khi khai bổ sung và chấp nhận xử phạt, trạng thái này sẽ tự động được gỡ bỏ. Đơn vị có thuê người "phải trong vòng ba mươi ngày kể từ ngày thành lập... nộp đơn xin đăng ký bảo hiểm xã hội tại cơ quan thực hiện bảo hiểm xã hội địa phương" (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Quốc vụ viện (2002). "Quy định chi tiết thi hành Luật Quản lý thu thuế" (Lệnh Quốc vụ viện số 362, điều 32, 34, 75). https://fgk.chinatax.gov.cn/zcfgk/c100010/c5195082/content.html ; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2015). "Luật Quản lý thu thuế" (sửa đổi năm 2015, điều 25, 32, 62, 64). https://fgk.chinatax.gov.cn/zcfgk/c100009/c5195081/content.html ; Cục Thuế Phật Sơn thuộc Tổng cục Thuế Nhà nước (2025). "Thuế thu nhập doanh nghiệp — Hướng dẫn khai thuế — Thu theo phương pháp kiểm tra sổ sách" (điền tờ khai: điều kiện khai báo bằng không bằng một nút bấm, khai thu nhập miễn thuế). https://guangdong.chinatax.gov.cn/gdsw/fssw_nsrxt_kjxz/2025-10/09/content_145b9db929fb4054bcca80d26ab8a3ee.shtml ; Tổng cục Thuế Nhà nước (2019). "Thông báo về một số vấn đề liên quan đến quản lý thu thuế" (Thông báo của Tổng cục Thuế Nhà nước năm 2019 số 48, điều 3). https://fgk.chinatax.gov.cn/zcfgk/c100012/c5195194/content.html ; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2018). "Luật Thuế thu nhập cá nhân" (sửa đổi năm 2018, điều 12). https://fgk.chinatax.gov.cn/zcfgk/c100009/c5193028/content.html ; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2018). "Luật Bảo hiểm xã hội" (sửa đổi năm 2018, điều 57). http://www.npc.gov.cn/zgrdw/npc/xinwen/2019-01/07/content_2070267.htm ; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2018). "Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp" (sửa đổi năm 2018, điều 54). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff8080816f135f46016f2106acd11784 (Cơ sở dữ liệu pháp luật và quy định quốc gia) ; Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường cùng 5 cơ quan khác (2025). "Hướng dẫn giải thể doanh nghiệp" (sửa đổi năm 2025) (Thông báo năm 2025 số 52). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202512/content_7053238.htm
  • Ghi chú: Sau khi thực hiện "nhiều giấy phép hợp nhất", không cần làm thủ tục đăng ký thuế riêng. Dùng mã tín dụng xã hội thống nhất trên giấy phép kinh doanh để đăng nhập Cục Thuế điện tử, xác nhận thông tin đăng ký và khai những loại thuế mình phải nộp. Hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp tư nhân nộp thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động kinh doanh. Trước tiên, "trong vòng mười lăm ngày kể từ khi kết thúc tháng hoặc quý", nộp một khoản, sau đó "trước ngày 31 tháng 3 của năm tiếp theo năm có thu nhập, làm thủ tục quyết toán thuế" (tính tổng sổ sách cả năm, thừa thì hoàn, thiếu thì nộp thêm). Công ty trách nhiệm hữu hạn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, trước tiên tạm nộp theo tháng hoặc theo quý. Tổng sổ sách cả năm được tính "trong vòng năm tháng kể từ ngày kết thúc năm", hạn chót là ngày 31 tháng 5 năm sau. Chưa bắt đầu kinh doanh cũng phải khai, chỉ khi đủ điều kiện mới được khai báo bằng không. Nếu liên tục ba tháng không khai bất kỳ loại thuế nào, sẽ bị xếp thành hộ không hoạt động bình thường và hóa đơn bị ngừng sử dụng. "Hướng dẫn giải thể doanh nghiệp" năm 2025 nêu rõ, trước khi hộ không hoạt động bình thường làm thủ tục hủy đăng ký thuế "phải gỡ bỏ trạng thái không hoạt động bình thường trước, hoàn tất thủ tục khai thuế bổ sung". Cách làm thủ tục giải thể, xem điều 23 của mục này (lỗ thì rút lui theo đúng quy trình)

13. Chỉ xuất hóa đơn theo giao dịch thực tế, người nộp thuế quy mô nhỏ tận dụng đầy đủ mức miễn thuế

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tự do

  • Chi phí: Không tốn tiền. Không mua hóa đơn, không bán hóa đơn, cũng không thay người khác “đi sổ sách, xuất hóa đơn”. Xuất hóa đơn, khai thuế theo hoạt động kinh doanh thực tế phát sinh.
  • Nói dễ hiểu: Người nộp thuế quy mô nhỏ là nhóm có quy mô nhỏ, nộp thuế theo phương pháp đơn giản. Trước cuối năm 2027, nếu mỗi tháng bán chưa đến 10 vạn, mỗi quý bán chưa đến 30 vạn thì được miễn thuế giá trị gia tăng. Mức vốn phải nộp theo 3% cũng được giảm xuống còn 1% trong cùng thời kỳ. Ngược lại, nhờ người khác xuất hóa đơn để mang đi khấu trừ thuế là xuất hóa đơn khống, mức khởi điểm là bị phạt tù dưới 3 năm, đồng thời phạt từ 2 vạn đến 20 vạn.
  • Lợi ích: Nhóm có quy mô nhỏ, nộp thuế theo phương pháp đơn giản được gọi là người nộp thuế quy mô nhỏ. Luật quy định: “Được miễn thuế giá trị gia tăng đối với doanh thu chưa đạt ngưỡng khởi điểm tính thuế”. Mức này được gọi là ngưỡng khởi điểm tính thuế. Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026 đến ngày 31 tháng 12 năm 2027, ngưỡng khởi điểm tính thuế là 10 vạn tệ tính theo tháng, 30 vạn tệ tính theo quý. Mức tính theo từng lần hoặc từng ngày là 1000 tệ, bán chưa đến mức này thì không cần nộp. Trong cùng thời kỳ, mức vốn phải nộp theo 3% được giảm xuống còn 1%, ngoại trừ bán hoặc cho thuê nhà và chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Ngược lại, xuất hóa đơn chuyên dụng thuế giá trị gia tăng không có giao dịch mua bán thực tế, hoặc các hóa đơn khác có thể dùng để khấu trừ thuế, đều là xuất hóa đơn khống. Bị phạt tù có thời hạn dưới 3 năm hoặc tạm giữ, đồng thời phạt từ 2 vạn đến 20 vạn tệ. Xuất cho người khác, xuất cho chính mình, để người khác xuất cho mình, hoặc giới thiệu người khác xuất, đều được tính. Nếu số tiền thuế liên quan khá lớn thì bị phạt tù từ 3 đến 10 năm. Nếu số tiền đặc biệt lớn thì bị phạt tù từ 10 năm trở lên hoặc tù chung thân (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2024). “Luật Thuế giá trị gia tăng” (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, Điều 23). https://fgk.chinatax.gov.cn/zcfgk/c100009/c5237365/content.html; Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế Nhà nước (2026). “Thông báo về các vấn đề liên kết chính sách ưu đãi thuế giá trị gia tăng sau khi Luật Thuế giá trị gia tăng có hiệu lực” (Thông báo số 10 năm 2026 của Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế Nhà nước, Điều 1, 2, 6). https://fgk.chinatax.gov.cn/zcfgk/c102416/c5247434/content.html; Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (1997). “Bộ luật Hình sự” (Điều 205). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/201802/t20180206_364975.shtml
  • Ghi chú: Luật Thuế giá trị gia tăng có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026. Hai thông báo giảm, miễn thuế trước đây dành cho người nộp thuế quy mô nhỏ, số 19 năm 2023 và số 1 năm 2023, cũng chấm dứt thực hiện hoặc bị bãi bỏ theo. Ngưỡng số tiền không thay đổi, nhưng căn cứ đã thay đổi; điều này đã được cập nhật theo văn bản mới. Trang nguyên văn Bộ luật Hình sự là bản năm 1997, Điều 205 sau đó đã được điều chỉnh về các mức thời hạn phạt tù qua các đạo luật sửa đổi. Ở đây chỉ viết những mức đã được xác minh và chưa bị sửa đổi. Được miễn là thuế giá trị gia tăng, còn thuế thu nhập được tính riêng. “Nhờ người khác xuất hóa đơn để khấu trừ chi phí” là xuất hóa đơn khống, không phải tiết kiệm thuế.

14. Tự xưng là cơ quan thuế, gọi điện hoặc nhắn tin thúc giục bạn nộp tiền và khai thuế vào tài khoản được chỉ định đều là lừa đảo, việc thuế chỉ thực hiện qua Cục Thuế điện tử và 12366

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích vừaThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Khi nhận được cuộc gọi hoặc tin nhắn về việc “kiểm tra đột xuất thuế”, “tài khoản bất thường”, “không khai thuế sẽ bị phạt”, hoặc có người kết bạn, trước hết hãy cúp máy, không trả lời. Sau đó gọi 12366, hoặc gọi số điện thoại cố định của cơ quan thuế quản lý để xác minh.
  • Nói dễ hiểu: Cơ quan thuế sẽ không gọi điện yêu cầu mật khẩu thẻ ngân hàng, mật khẩu thanh toán hoặc mã xác minh qua tin nhắn, cũng không đưa cho bạn một tài khoản để bạn chuyển tiền thuế vào đó. Người thật sự đến kiểm tra sổ sách phải xuất trình thông báo kiểm tra và thẻ kiểm tra. Khi nhận được cuộc gọi kiểu này, trước hết hãy cúp máy, sau đó gọi 12366 để xác minh. Nếu đã chuyển tiền, lập tức gọi 110 hoặc 96110 để yêu cầu ngừng thanh toán.
  • Lợi ích: Nguyên văn lời nhắc của Tổng cục Thuế Nhà nước: “Cơ quan thuế sẽ không thông qua các phương thức như chương trình nhỏ WeChat, điện thoại, tin nhắn để yêu cầu mật khẩu thẻ ngân hàng, mật khẩu thanh toán, số dư tài khoản và mã xác minh qua tin nhắn liên quan đến các khoản thu, chi của thẻ ngân hàng”. “Một số kẻ bất hợp pháp giả danh cán bộ thuế, tiếp cận người nộp thuế với danh nghĩa cung cấp ‘hỗ trợ khai thuế’, ‘làm thủ tục thay về ưu đãi thuế’, ‘hướng dẫn chính sách’”. Nếu cần xác minh, hãy gọi “đường dây nóng 12366 về nộp thuế, phí hoặc số điện thoại cố định của cơ quan thuế quản lý”. Khi thật sự đến kiểm tra sổ sách, “bắt buộc phải xuất trình thông báo kiểm tra và thẻ kiểm tra”. “Tiền thuế chỉ có thể được nộp thông qua Cục Thuế điện tử hoặc tại sảnh làm thủ tục thuế, cơ quan thuế sẽ không cung cấp tài khoản được chỉ định”. Các tổ chức trung gian làm thủ tục thuế thay người khác cũng có một quy định: “Nhân danh cơ quan thuế và nhân viên thuế để tống tiền người nộp thuế, người có nghĩa vụ khấu trừ, nộp thay”, sẽ bị phạt tùy theo mức độ. Mạo danh cơ quan thuế và cán bộ thuế, tống tiền người nộp thuế và đơn vị khấu trừ, nộp thay tiền thuế, chính là trường hợp này. Mạo danh nhân viên cơ quan nhà nước để lừa đảo, phô trương thanh thế thì bị tạm giữ từ 10 ngày trở lên đến dưới 15 ngày, đồng thời còn có thể bị phạt không quá 1000 tệ. Nếu đồng thời đủ cấu thành tội lừa đảo và tội mạo danh nhân viên cơ quan nhà nước để lừa đảo, thì “định tội và xử phạt theo quy định có mức phạt nặng hơn” (điều nào phạt nặng hơn thì xét xử theo điều đó) (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Tổng cục Thuế Nhà nước (2025). “Cơ quan thuế nhắc nhở đông đảo người nộp thuế — Nâng cao ý thức phòng ngừa, cảnh giác với lừa đảo thuế trên internet”. https://www.chinatax.gov.cn/chinatax/n810219/n810724/c5243181/content.html ; Cục Thuế Nhà nước thành phố Dương Châu (2023). “Tuyên truyền phòng ngừa lừa đảo thuế ở Dương Châu”. https://jiangsu.chinatax.gov.cn/art/2023/8/28/art_23038_432322.html ; Tổng cục Thuế Nhà nước (2025). “Biện pháp quản lý dịch vụ chuyên môn về thuế (thí điểm)” (Lệnh số 58 của Tổng cục Thuế Nhà nước, Khoản 7 Điều 32, Điều 33). https://fgk.chinatax.gov.cn/zcfgk/c100011/c5239044/content.html ; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2025). “Luật Xử phạt quản lý an ninh trật tự” (sửa đổi năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, Điều 62). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202506/t20250627_699863.shtml ; Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Bộ Công an (2016). “Ý kiến về một số vấn đề áp dụng pháp luật trong việc xử lý các vụ án hình sự như lừa đảo qua viễn thông và internet” (Pháp phát 〔2016〕 số 32). https://www.spp.gov.cn/zdgz/201612/t20161221_176278.shtml
  • Ghi chú: Những trò lừa đảo kiểu này đặc biệt nhắm vào hộ kinh doanh cá thể và công ty nhỏ mới đăng ký. Kịch bản thường là “Hệ thống hiển thị bạn chưa khai thuế, nếu hôm nay không xử lý sẽ bị phạt”, sau đó dẫn bạn đến tài khoản công chúng hoặc chương trình nhỏ của chúng, mỗi lần thu vài trăm tệ. Trong khi việc khai báo đó vốn miễn phí, tự làm chỉ mất vài phút. Tìm tổ chức trên thị trường để thuê làm sổ sách kế toán thay không trái pháp luật, nhưng đó không phải là cơ quan chính phủ và cũng sẽ không nhân danh cơ quan thuế để thúc giục bạn. Nếu đã trả tiền hoặc chuyển khoản, theo mục 8, điều 2 (yêu cầu ngừng thanh toán khi bị lừa), lập tức gọi 110 hoặc 96110 để yêu cầu ngừng thanh toán. Mạo danh cơ quan quản lý thị trường, nói bạn bỏ sót việc nộp báo cáo thường niên rồi yêu cầu bạn trả tiền để làm thay, cũng là cùng một thủ đoạn; xem điều 25 của mục này (nộp báo cáo thường niên không mất phí).

15. Thu tiền thì viết “tiền đặt cọc”, không viết “tiền ứng trước”, ghi rõ số tiền phạt vi phạm, xem thời hạn thanh toán như cho vay để thẩm tra

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Trong hợp đồng viết hai chữ “tiền đặt cọc”, số tiền không vượt quá 20% tổng số tiền của hợp đồng. Thu tiền trước rồi mới giao hàng. Trước khi đồng ý cho đối phương nhận hàng trước, thanh toán sau (cho thời hạn thanh toán), hãy kiểm tra đối phương trước.
  • Nói dễ hiểu: Viết hai chữ “tiền đặt cọc” thì mới có quy tắc hoàn trả gấp đôi: bạn vi phạm hợp đồng thì không lấy lại được khoản tiền này; đối phương vi phạm hợp đồng thì phải trả lại bạn gấp đôi. Phần vượt quá 20% số tiền hợp đồng không được tính. Viết thành “tiền ứng trước” thì về mặt pháp luật không có quy tắc này. Cho thời hạn thanh toán có nghĩa là cho đối phương mượn không khoản tiền của mình; đối phương sụp đổ thì khoản đó trở thành nợ xấu.
  • Lợi ích: Tiền đặt cọc chỉ được tính khi tiền thực sự đã được giao cho đối phương (được xác lập từ thời điểm giao thực tế). Bên đặt cọc vi phạm hợp đồng thì không lấy lại được khoản tiền này. Bên nhận tiền đặt cọc vi phạm hợp đồng thì phải trả lại nguyên số tiền, đồng thời bồi thường thêm một khoản tương đương (hoàn trả gấp đôi). Phần vượt quá 20% tổng số tiền hợp đồng (giá trị đối tượng của hợp đồng chính) không được tính là tiền đặt cọc. Nếu tiền phạt vi phạm đã thỏa thuận cao hoặc thấp một cách bất hợp lý so với thiệt hại thực tế, tòa án có thể điều chỉnh giảm hoặc tăng theo yêu cầu của một bên. Nếu trong hợp đồng vừa ghi tiền phạt vi phạm vừa ghi tiền đặt cọc, khi thực sự xảy ra vi phạm chỉ được chọn một trong hai để yêu cầu, không được nhận cả hai (toàn quốc, từ năm 2021)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). “Bộ luật Dân sự” (các điều 585, 586, 587, 588). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml
  • Ghi chú: “Tiền ứng trước” không có quy tắc như tiền đặt cọc trong Bộ luật Dân sự, thông thường chỉ được xem là khoản thanh toán trước. Đây là cách hiểu phổ biến trong thực tiễn, mục này chưa kiểm chứng các án lệ. Trường hợp mua nhà mới, nộp tiền đặt cọc đăng ký mua nhưng sau đó không ký được hợp đồng chính thức thì có quy tắc đặc biệt khác, xem mục 15, điều 11 (tiền đặt cọc đăng ký mua). Thời hạn thanh toán có nghĩa là cho đối phương mượn không lãi tiền của mình; đối phương sụp đổ thì khoản đó trở thành nợ xấu. Trước khi cho thời hạn thanh toán, hãy đến Hệ thống Công khai Thông tin Tín dụng Doanh nghiệp Quốc gia để kiểm tra hồ sơ của đối phương, xem họ đã từng bị khởi kiện hay chưa.

16. Trong tháng đầu tiên sử dụng lao động phải ký hợp đồng bằng văn bản, trong vòng 30 ngày làm thủ tục đăng ký bảo hiểm xã hội

Tiền nhiềuThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Phần bảo hiểm xã hội do công ty đóng phải tiếp tục đóng mãi, tỷ lệ ở mỗi địa phương không giống nhau. Việc ký hợp đồng bản thân không tốn tiền, chỉ cần dùng mẫu hợp đồng của cơ quan nhân sự và an sinh xã hội địa phương là được.
  • Nói dễ hiểu: Nếu người lao động đã đi làm đủ một tháng mà vẫn chưa ký hợp đồng bằng văn bản, thì từ tháng thứ hai trở đi, mỗi tháng phải trả lương gấp đôi, tính liên tục cho đến khi đủ một năm. Phải đăng ký bảo hiểm xã hội trong vòng 30 ngày kể từ khi sử dụng lao động; nếu không thực hiện và quá hạn vẫn không sửa đổi thì bị phạt từ 1 đến 3 lần số phí bảo hiểm xã hội phải đóng. Về mặt pháp luật không có mục “người lao động tự nguyện từ bỏ bảo hiểm xã hội”.
  • Lợi ích: Người lao động đã đi làm đủ một tháng nhưng chưa đủ một năm mà vẫn chưa ký hợp đồng bằng văn bản thì mỗi tháng phải trả lương gấp đôi. Tính từ ngày đầu tiên người đó đi làm, trong vòng 30 ngày phải làm thủ tục đăng ký bảo hiểm xã hội cho họ. Nếu không thực hiện thì trước hết sẽ bị lệnh sửa đổi. Sau khi quá hạn, bị phạt từ 1 đến 3 lần số phí bảo hiểm xã hội phải đóng; người phụ trách việc này còn bị phạt từ 500 đến 3000 tệ. Nếu không đóng hoặc đóng không đủ bảo hiểm xã hội đúng hạn, kể từ ngày phát sinh khoản nợ sẽ bị cộng thêm 0.05% mỗi ngày (tiền chậm đóng). Quá hạn mà vẫn không đóng thì tiếp tục bị phạt từ 1 đến 3 lần số tiền còn nợ. Đơn vị phải tự khai báo và đóng đủ tiền đúng hạn. Chỉ những lý do pháp định không thể chống lại, như thiên tai, mới có thể được đóng chậm hoặc đóng thiếu. Không có mục “người lao động tự nguyện từ bỏ” (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2007). “Luật Hợp đồng Lao động” (điều 10, 82). https://www.gov.cn/gongbao/content/2007/content_711013.htm; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2010). “Luật Bảo hiểm Xã hội” (sửa đổi năm 2018, các điều 58, 60, 84, 86). https://www.mohrss.gov.cn/xxgk2020/fdzdgknr/zcfg/fl/202011/t20201102_394629.html
  • Ghi chú: Tiền lương gấp đôi được tính từ tháng thứ hai cho đến khi đủ một năm, càng kéo dài càng tốn kém. Nhân viên chưa ký hợp đồng, chưa đóng bảo hiểm xã hội, một khi xảy ra tai nạn lao động hoặc sau khi nghỉ việc đi yêu cầu trọng tài thì phải truy đóng, nộp tiền phạt và bồi thường thêm. Cộng lại thường nhiều hơn rất nhiều so với khoản tiền tiết kiệm được. Cách nhân viên yêu cầu tiền lương gấp đôi, xem mục 19, điều 20 (tiền lương gấp đôi).

17. Trả lương theo hợp đồng và pháp luật, mọi việc tăng lương, cho vay, thưởng đều phải thực hiện bằng văn bản

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Ghi rõ tiền lương trong hợp đồng. Tăng lương, tiền thưởng, khoản ứng trước, khoản cho vay, tất cả đều phải ký tên và lưu lại một tờ giấy. Không hứa miệng. Cũng không tự bỏ tiền túi để trả lương thay cho công ty. Điều khó là khi người quen mở lời cũng phải làm theo quy tắc này.
  • Nói dễ hiểu: Tiền lương phải được trả đúng hạn và đủ theo hợp đồng và pháp luật. Nếu bị nợ, nhân viên có thể trực tiếp yêu cầu tòa án ban hành lệnh thanh toán. Tăng lương, tiền thưởng, khoản ứng trước chỉ nói miệng, khi thực sự tranh cãi, bên nào không đưa ra được bằng chứng thì bên đó chịu thiệt. Tự bỏ tiền cho nhân viên vay, pháp luật không bắt buộc phải lập thành văn bản, nhưng tốt nhất nên viết một giấy vay tiền, ghi rõ số tiền, lãi suất và thời điểm hoàn trả.
  • Lợi ích: Những nội dung bắt buộc phải ghi trong hợp đồng lao động bao gồm cách trả lương và cách đóng bảo hiểm xã hội. Đơn vị phải trả lương kịp thời, đầy đủ theo hợp đồng và quy định của Nhà nước. Nếu kéo dài không trả, nhân viên có thể trực tiếp nộp đơn lên tòa án yêu cầu ban hành lệnh thanh toán (văn bản đòi nợ do tòa án ban hành). Ông chủ lấy tiền của mình cho nhân viên vay, đây chính là một hợp đồng vay. Nguyên văn Bộ luật Dân sự quy định: “Hợp đồng vay phải được lập bằng văn bản, trừ trường hợp có thỏa thuận khác về việc vay giữa các cá nhân”. Ông chủ cho nhân viên vay với tư cách cá nhân, đúng là việc vay tiền giữa hai cá nhân, nên pháp luật không bắt buộc phải lập thành văn bản. Nội dung hợp đồng “thông thường bao gồm các điều khoản như loại tiền vay, loại tiền tệ, mục đích sử dụng, số tiền, lãi suất, thời hạn và phương thức hoàn trả”. Viết giấy vay tiền theo các mục này là đề xuất của tác giả. Tiền thưởng đã hứa miệng mà không có giấy trắng mực đen, khi thực sự tranh cãi, bên nào không đưa ra được bằng chứng thì bên đó chịu thiệt (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: C
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2007). “Luật Hợp đồng Lao động” (điều 17, 30). https://www.gov.cn/gongbao/content/2007/content_711013.htm; Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). “Bộ luật Dân sự” (điều 469, 668). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml
  • Ghi chú: Không phải là không giúp người khác, mà giúp người khác cũng phải theo制度. Một khi ân huệ ngoài制度 trở thành thông lệ, muốn dừng lại sẽ phát sinh tranh chấp. Tiền vay cá nhân trộn lẫn với sổ sách công ty, công ty thua lỗ thì khoản nợ xấu sẽ rơi lên đầu chính bạn. Phần điều luật đã được kiểm chứng, còn bản thân đề xuất là kinh nghiệm, vì vậy xếp mức C.

18. Bán trước rồi mới sản xuất: dùng bán trước và đơn hàng nhỏ để xác nhận có người mua rồi mới bỏ tiền sản xuất

Tiền ítThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: vài chục đến vài trăm tệ để làm một mẫu thử hoặc một trang giới thiệu. Sau đó tìm vài chục khách hàng thật, để họ trả trước hoặc đặt đơn nhỏ. Cách này sẽ chậm hơn vài tuần so với việc trực tiếp bắt tay vào sản xuất. Khó ở chỗ phải kìm mình, không làm hàng trước.
  • Nói dễ hiểu: Một nghiên cứu của Ý phát hiện, những người khởi nghiệp trước tiên đặt giả thuyết, sau đó dùng phản hồi của thị trường để kiểm chứng thì làm ăn tốt hơn. Họ cũng có khả năng đổi hướng kịp thời cao hơn, chứ không từ bỏ sớm hơn. Theo cách này, nếu không ai chịu trả trước, không ai chịu đặt đơn nhỏ thì đừng tin vào câu "làm ra rồi tự nhiên sẽ có người mua".
  • Lợi ích: Một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng đã theo dõi 116 doanh nghiệp khởi nghiệp của Ý trong khoảng một năm. Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng là chia ngẫu nhiên mọi người thành hai nhóm, chỉ đào tạo một nhóm, sau đó so sánh kết quả của hai nhóm. Kết quả là: những người khởi nghiệp được đào tạo và đưa ra quyết định theo cách "đặt giả thuyết trước, sau đó kiểm chứng nghiêm ngặt bằng phản hồi của thị trường" có thành tích tốt hơn. Họ cũng có khả năng quay đầu đổi sang phương án khác kịp thời cao hơn, còn tỷ lệ từ bỏ ở giai đoạn đầu thì không cao hơn. Những dự án nhìn có vẻ khả thi nhưng thực tế không làm được được tác giả gọi là dự án dương tính giả. Tác giả giải thích rằng cách làm này làm giảm khả năng tiếp tục đổ tiền vào những dự án kiểu này (Ý, công bố năm 2020). Dùng bán trước và đơn hàng nhỏ để kiểm chứng là cách làm cụ thể mà cuốn sách này đưa ra theo hướng đó
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Camuffo A, Cordova A, Gambardella A, Spina C (2020). A Scientific Approach to Entrepreneurial Decision Making: Evidence from a Randomized Control Trial. Management Science 66(2):564-586. https://doi.org/10.1287/mnsc.2018.3249
  • Ghi chú: Chỉ có một nghiên cứu này, mẫu nhỏ, hơn nữa lại được thực hiện ở Ý, nên được xếp mức B. Tiêu đề, nguồn và phần tóm tắt đã được đối chiếu qua Crossref và Semantic Scholar, các con số về hiệu quả trong toàn văn thì mục này chưa kiểm chứng. Khi áp dụng vào thực tế: nếu không ai chịu trả trước, không ai chịu đặt đơn nhỏ thì đừng tin rằng "làm ra là sẽ có người mua".

19. Làm mẫu xong thì rà qua danh sách kiểm tra sản xuất hàng loạt trước, rồi mới nói đến chuyện bắt tay vào sản xuất

Tiền ítThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: vài trăm tệ để thực hiện một lần sản xuất thử với số lượng nhỏ. Sau đó dành vài giờ để tính rõ tỷ lệ đạt, tức là trong 100 sản phẩm có bao nhiêu sản phẩm có thể bán được. Số lượng đặt hàng tối thiểu và thời hạn thanh toán của nhà cung cấp, số tiền hàng tồn kho cần chiếm dụng, bao bì và logistics, chứng nhận và giấy phép, nhãn hiệu, cũng phải được tính từng khoản một. Khó ở chỗ phải kìm mình, không bỏ qua bước này để bắt tay vào sản xuất ngay.
  • Nói dễ hiểu: Sự khác biệt giữa một sản phẩm mẫu và một nghìn sản phẩm nằm ở chỗ tiền bị giam ở đâu. Tỷ lệ đạt quyết định chi phí thực tế, số lượng đặt hàng tối thiểu và thời hạn thanh toán quyết định bạn phải ứng trước bao nhiêu tiền, hàng tồn kho quyết định khi nào tiền mới quay về. Nếu sản phẩm nằm trong danh mục chứng nhận bắt buộc thì chưa được chứng nhận, chưa gắn dấu chứng nhận thì không được xuất xưởng và bán ra.
  • Lợi ích: Sự khác biệt giữa một sản phẩm mẫu và một nghìn sản phẩm nằm ở chỗ tiền bị giam ở đâu. Tỷ lệ đạt quyết định chi phí thực tế, tỷ lệ đạt chính là trong một lô sản phẩm làm ra có bao nhiêu phần đạt tiêu chuẩn và có thể bán được. Nhà cung cấp yêu cầu bạn phải đặt ít nhất bao nhiêu sản phẩm mỗi lần (số lượng đặt hàng tối thiểu), sau khi giao hàng bao lâu mới thu được tiền (thời hạn thanh toán), hai khoản này quyết định bạn phải ứng trước bao nhiêu tiền. Hàng tồn kho quyết định khi nào tiền quay về. Sản phẩm nằm trong danh mục chứng nhận sản phẩm bắt buộc phải được chứng nhận trước, đồng thời phải gắn dấu chứng nhận lên sản phẩm thì mới được xuất xưởng và bán ra. Tự ý xuất xưởng và bán sản phẩm khi chưa được chứng nhận sẽ bị xử phạt theo "Điều lệ chứng nhận và công nhận". Kinh doanh dịch vụ ăn uống và bán thực phẩm phải xin giấy phép kinh doanh thực phẩm (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: C
  • Nguồn: Tổng cục Giám sát Chất lượng, Kiểm nghiệm và Kiểm dịch (2009). "Quy định về quản lý chứng nhận sản phẩm bắt buộc" (Lệnh số 117 của Tổng cục Giám sát Chất lượng, Kiểm nghiệm và Kiểm dịch, Điều 2, Điều 49). http://www.gov.cn/gongbao/content/2010/content_1533513.htm; Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (2023). "Biện pháp quản lý giấy phép và备案 kinh doanh thực phẩm" (Lệnh số 78 của Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường, Điều 4). https://www.gov.cn/gongbao/2023/issue_10606/202307/content_6894763.html
  • Ghi chú: Bản thân danh sách kiểm tra là một phương pháp dựa trên kinh nghiệm, còn phần điều luật đã được kiểm tra theo nguyên văn. Trước khi đưa vào sản xuất, trước tiên hãy vào hệ thống tra cứu nhãn hiệu của Cục Sở hữu trí tuệ Quốc gia để kiểm tra xem có nhãn hiệu đăng ký tương tự hay không, sau đó mới đăng ký nhãn hiệu của mình. Ranh giới đỏ khi sử dụng nhãn hiệu và hình ảnh của người khác được nêu ở điều 20, 21 (lưu chứng từ khi nhập hàng, hình ảnh phải tự thiết kế hoặc mua quyền sử dụng). Danh mục chứng nhận bắt buộc lấy theo danh mục mới nhất do Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường công bố.

20. Nhập một lô hàng phải giữ lại chứng từ và thông tin của bên bán, hàng nhập có giá thấp hơn rõ rệt so với giá thị trường thì không nhập: Hàng giả do nhân viên nhập cho công ty, khi công ty phạm tội thì ông chủ cũng là người bị phán

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tự do

  • Chi phí: Không tốn tiền. Mỗi lô hàng đều phải giữ lại đầy đủ những thứ này: hợp đồng mua hàng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, giấy phép kinh doanh và giấy tờ ủy quyền của bên bán. Đồng thời đặt ra một quy định nội bộ: ai nhập hàng thì người đó ký tên, giá thấp hơn rõ rệt so với giá thị trường thì nhất quyết không nhập. Cái khó là phải bỏ qua những lô hàng giá rẻ trông có vẻ rất kiếm lời.
  • Nói dễ hiểu: Bán hàng giả, kiếm được 3 chục nghìn tệ, hoặc bán được 5 chục nghìn tệ, là đã đủ để bị phạt tù, mức án dưới 3 năm. Hàng chưa bán được, nếu giá trị hàng đạt gấp ba tiêu chuẩn doanh số bán hàng thì cũng bị tính. "Tôi không biết đó là hàng giả" không phải do bạn nói là được: nếu giá nhập thấp hơn rõ rệt so với giá thị trường mà lại không nói được lý do, thì có thể xác định là bạn biết. Chỉ khi giữ được hợp đồng mua hàng, hóa đơn, chứng từ thanh toán và thông tin bên bán thì mới có con đường được miễn trách nhiệm bồi thường.
  • Lợi ích: Biết rõ là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu đã đăng ký mà vẫn bán, số tiền kiếm được (thu nhập bất hợp pháp) đạt 3 chục nghìn tệ, thì đã chạm ngưỡng phải phạt tù. Số tiền bán được đạt 5 chục nghìn tệ cũng tương tự. Mức án dưới 3 năm, đồng thời phạt tiền, hoặc chỉ phạt tiền. Nếu đạt gấp mười lần tiêu chuẩn này, sẽ bị phạt tù từ 3 đến 10 năm và phạt tiền. Hàng vẫn nằm trong kho, chưa bán được cũng bị tính: nếu giá trị hàng đạt từ ba lần trở lên so với mức doanh số bán hàng tiêu chuẩn thì cũng cấu thành tội phạm. "Biết rõ" không cần bạn tự thừa nhận. Giải thích tư pháp năm 2025 của Tòa án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã liệt kê năm trường hợp có thể trực tiếp xác định bạn biết. Trừ trường hợp bạn đưa ra được bằng chứng chứng minh thực sự không biết. Một là biết nhãn hiệu đã đăng ký trên hàng hóa bị tẩy xóa, thay đổi hoặc che phủ. Hai là làm giả, sửa chữa giấy tờ ủy quyền của chủ sở hữu nhãn hiệu, hoặc biết giấy tờ đó bị làm giả, sửa chữa. Ba là từng bị xử lý hình sự hoặc xử phạt hành chính do bán hàng giả mạo, sau đó lại bán hàng cùng loại. Bốn là không có lý do chính đáng mà nhập hàng hoặc bán hàng với giá thấp hơn rõ rệt so với giá thị trường. Năm là sau khi bị cơ quan chấp pháp hành chính hoặc cơ quan tư pháp phát hiện, đã chuyển dời, tiêu hủy hàng hóa xâm phạm và các chứng cứ như chứng từ kế toán, hoặc cung cấp giấy tờ chứng minh giả. Nếu công ty phạm tội theo điều này, thì "phạt tiền đối với đơn vị, đồng thời xử phạt những người phụ trách trực tiếp và những người khác trực tiếp chịu trách nhiệm" theo cùng điều khoản. Tức là công ty bị phạt tiền, người quyết định và người trực tiếp xử lý sẽ bị phán theo cùng điều khoản. Vì vậy, khi công ty phạm tội theo điều này, dù hàng là do nhân viên nhập, người quyết định cũng phải chịu án. Ngược lại, luật nhãn hiệu vẫn để lại một lối thoát: nếu lúc bán hàng thực sự không biết hàng hóa xâm phạm nhãn hiệu đã đăng ký của người khác, "có thể chứng minh hàng hóa đó do mình có được một cách hợp pháp và nêu rõ người cung cấp thì không phải chịu trách nhiệm bồi thường". Có được miễn trách nhiệm bồi thường hay không hoàn toàn phụ thuộc vào việc có chứng từ và thông tin bên bán hay không, nếu không giữ lại thì không thể dùng điều này (toàn quốc, giải thích tư pháp có hiệu lực từ ngày 26 tháng 4 năm 2025)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Luật Hình sự sửa đổi lần thứ mười một" (mục 17, 24, tức Điều 214, 220 của Bộ luật Hình sự). https://www.spp.gov.cn/zdgz/202012/t20201227_503682.shtml; Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (2025). "Giải thích một số vấn đề về áp dụng pháp luật trong việc xử lý các vụ án hình sự xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ" (Giải thích pháp luật〔2025〕số 5, có hiệu lực từ ngày 26 tháng 4 năm 2025). https://www.spp.gov.cn/xwfbh/wsfbt/202504/t20250424_693977.shtml; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2019). "Luật Nhãn hiệu" (sửa đổi năm 2019, Điều 57, 64; sau khi sửa đổi ngày 26 tháng 6 năm 2026 sẽ là Điều 72, 78, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2027). https://www.cnipa.gov.cn/art/2019/7/30/art_95_28179.html、https://www.cnipa.gov.cn/art/2026/6/26/art_95_206942.html
  • Ghi chú: Mỹ phẩm, rượu bia, sản phẩm dành cho mẹ và bé, đồ kỹ thuật số, quần áo là những nhóm hàng thường xuyên phát sinh loại vụ án này. Điểm chung là cùng một mặt hàng có khoảng chênh lệch giá rất lớn. Những cách nói như "hàng theo kênh", "hàng cuối đơn", "hàng miễn thuế ở nước ngoài" đều không thể thay thế chứng từ. Ngoài hình phạt tù còn có một loại xử phạt hành chính. Nếu xác định có hành vi xâm phạm, hàng hóa và công cụ xâm phạm sẽ bị tịch thu; nếu doanh thu kinh doanh bất hợp pháp từ 5 chục nghìn tệ trở lên thì còn có thể bị phạt tiền không quá 5 lần. Nếu đã nhập hàng rồi mới phát hiện có vấn đề, lập tức ngừng bán, niêm phong, sau đó liên hệ với bên thương hiệu hoặc cơ quan quản lý thị trường. Đừng tiếp tục bán, càng không được tiêu hủy hàng hóa và sổ sách. Tiêu hủy chứng cứ vừa khớp với trường hợp thứ năm trong phần trên, tức là "suy đoán bạn biết đó là hàng giả". Dùng hình vẽ của người khác thì xem điều 21 (hình vẽ phải tự làm hoặc mua quyền sử dụng). Có một thủ đoạn chuyên nhằm vào điều này: có người chủ động đến tận nơi, nói rằng sẽ cho không bạn một lô bút hoặc hàng tiêu dùng nhỏ khác, để bạn bày trong cửa hàng bán rồi chia tiền. Vài ngày sau sẽ có người đến mua, lấy chứng cứ ngay tại chỗ, rồi yêu cầu bồi thường theo hành vi xâm phạm. Hàng được cho không vừa khéo thiếu cả ba điều kiện để được miễn trách nhiệm bồi thường: không có hợp đồng mua hàng và chứng từ thanh toán, không nói được người cung cấp thực sự, giá cả rõ ràng không bình thường. Điều "có được một cách hợp pháp và nêu rõ người cung cấp" không dùng được chút nào. Vì vậy, hàng chủ động được giao tận nơi, không cung cấp chứng từ, chỉ để lại một tài khoản WeChat thì nhất quyết không đưa lên kệ. Nếu thực sự muốn làm đại lý bán hộ, hãy ký hợp đồng đại lý bán hộ bằng văn bản, giữ bản sao giấy tờ tùy thân và giấy phép kinh doanh của đối phương, đồng thời ghi rõ hàng thuộc về ai, nếu có hành vi xâm phạm thì ai chịu trách nhiệm.

21. Họa tiết trên hàng hóa, bao bì, thẻ treo và hình ảnh quảng bá hoặc là tự mình làm, hoặc là mua quyền sử dụng; đổi màu, thêm biểu tượng không được tính là "đã sửa rồi"

Tiền ítThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tự do

  • Chi phí: Quyền sử dụng kho ảnh chính hãng có giá từ vài chục tệ một ảnh. Thuê người thiết kế nguyên bản thì từ vài trăm đến vài nghìn tệ. Mỗi hình ảnh dùng trên hàng hóa đều phải lưu một bản chứng từ cấp quyền và ghi chép mua hàng. Cái khó là không dùng những hình ảnh tiện tay tìm thấy trên mạng.
  • Nói dễ hiểu: Đổi màu, đổi màu nền, thêm biểu tượng của mình trên hình ảnh của người khác thì vẫn là sử dụng tác phẩm của người khác khi chưa được cho phép. Sao chép tác phẩm mỹ thuật của người khác để kiếm tiền, kiếm được 3 chục nghìn tệ, làm giao dịch đạt 5 chục nghìn tệ, hoặc in đủ 500 bản thì cấu thành tội xâm phạm quyền tác giả, bị phạt tù đến 3 năm. Về nhãn hiệu, bản thân việc "giống đến mức dễ gây nhầm lẫn" đã được tính là xâm phạm.
  • Lợi ích: Luật Quyền tác giả xếp "sử dụng tác phẩm bằng cách cải biên, dịch, chú thích... mà không được người có quyền tác giả cho phép" cùng với hành vi sao chép trực tiếp là hành vi xâm phạm. Vì vậy, đổi màu, đổi màu nền, thêm biểu tượng của mình trên hình ảnh gốc vẫn là sử dụng tác phẩm của người khác khi chưa được cho phép. Ngưỡng để bị phạt tù là ở đây: vì mục đích kiếm tiền, không được người có quyền đối với tác phẩm (người có quyền tác giả) cho phép mà in tác phẩm mỹ thuật ra bán (sao chép, phát hành). Có ba con số đủ để cấu thành tội. Số tiền kiếm được (thu nhập bất hợp pháp) đạt 3 chục nghìn tệ. Hoặc giao dịch này đạt 5 chục nghìn tệ (số tiền kinh doanh bất hợp pháp). Hoặc tổng số bản (tờ) đã in đạt 500 bản. Chỉ cần đạt bất kỳ một trong các con số trên thì cấu thành tội xâm phạm quyền tác giả. Bị phạt tù đến 3 năm, đồng thời phạt tiền, hoặc chỉ phạt tiền. Nếu đạt tiêu chuẩn gấp mười thì bị phạt tù từ 3 đến 10 năm. Chỉ bán hàng xâm phạm do người khác in, nếu kiếm được từ 5 chục nghìn tệ trở lên, hoặc bán được từ 10 chục nghìn tệ trở lên, thì bị phạt tù đến 5 năm về tội bán sản phẩm sao chép xâm phạm. Nhãn hiệu cũng vậy, hai loại "dễ dẫn đến nhầm lẫn" dưới đây bản thân đã nằm trong phạm vi xâm phạm. Một là sử dụng trên cùng một loại hàng hóa nhãn hiệu tương tự với nhãn hiệu đã đăng ký. Hai là sử dụng trên hàng hóa tương tự nhãn hiệu giống hoặc tương tự. "Tương tự" là trường hợp xâm phạm được ghi rõ trong điều luật. Sửa nhãn hiệu của người khác rồi sử dụng, chỉ cần dễ dẫn đến nhầm lẫn thì vẫn bị tính là xâm phạm (toàn quốc, giải thích tư pháp có hiệu lực từ ngày 26 tháng 4 năm 2025)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Luật Quyền tác giả" (sửa đổi năm 2020, khoản 6 điều 52, điều 53). http://www.npc.gov.cn/npc/c2/c30834/202011/t20201119_308796.html; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Tu chính án Luật Hình sự (mười một)" (mục 20, 21, tức điều 217, 218 của Bộ luật Hình sự). https://www.spp.gov.cn/zdgz/202012/t20201227_503682.shtml; Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (2025). "Giải thích về một số vấn đề áp dụng pháp luật trong việc xử lý các vụ án hình sự xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ" (Giải thích pháp luật〔2025〕số 5). https://www.spp.gov.cn/xwfbh/wsfbt/202504/t20250424_693977.shtml; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2019). "Luật Nhãn hiệu hàng hóa" (sửa đổi năm 2019, khoản 2 điều 57; sau khi sửa đổi năm 2026 là khoản 2 điều 72). https://www.cnipa.gov.cn/art/2019/7/30/art_95_28179.html
  • Ghi chú: Có ba chỗ thường mắc lỗi. Một là lấy hình nhân vật hoạt hình và ảnh người nổi tiếng tìm trên mạng in lên quần áo, cốc, ốp điện thoại. Hai là phông chữ: phần lớn phông chữ dùng cho mục đích thương mại cần được cấp quyền riêng, xem trước miễn phí không có nghĩa là được sử dụng thương mại miễn phí. Ba là trong bản thiết kế làm cho khách hàng có chèn tài liệu chưa được cấp quyền, trách nhiệm vẫn thuộc về người bán hàng. Muốn đỡ phiền, hãy dùng kho ảnh có quyền sử dụng thương mại và lưu lại trang cấp quyền. Hoặc yêu cầu bên thiết kế ghi rõ trong hợp đồng tài liệu lấy từ đâu, phạm vi cấp quyền đến đâu; nếu xảy ra chuyện thì do bên thiết kế chịu trách nhiệm. Ngoài phạt tù còn có bồi thường dân sự và phạt hành chính: nếu gây tổn hại đến lợi ích công cộng, có thể tịch thu thu nhập bất hợp pháp và phạt từ 1 đến 5 lần số tiền kinh doanh bất hợp pháp. Việc kiểm tra nhãn hiệu trước khi đưa vào sản xuất xem điều 19 (mẫu phải được kiểm tra qua danh sách sản xuất hàng loạt trước). Ngược lại, nếu hình ảnh của mình bị người khác sử dụng thì cũng bảo vệ quyền lợi theo bộ quy tắc này. Đường ranh hình sự đối với việc đưa truyện tranh, phim truyền hình lên mạng, gắn quảng cáo, thu phí thành viên, xem mục 24 điều 9 (truyện tranh được dịch sang tiếng Trung, phim truyền hình bị sao chép đăng lại).

22. Làm việc theo quy trình tại vị trí của mình; trước những ý tốt vượt ngoài quy trình, hãy nghĩ cho rõ trách nhiệm thuộc về ai

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo tự do

  • Chi phí: Không tốn tiền. Khi làm việc, làm theo chế độ, theo chỉ định y tế, theo quy trình. Không thay người khác quyết định ngoài phạm vi quyền hạn của mình. Trước khi muốn giúp đỡ, hãy tự hỏi một câu: nếu xảy ra chuyện thì ai chịu trách nhiệm. Cái khó là phải kiên định trước yêu cầu "linh động một chút" ngay tại chỗ.
  • Nói dễ hiểu: Lấy y tá làm ví dụ: điều lệ quy định rõ, khi phát hiện tình trạng bệnh nhân nguy kịch thì phải lập tức báo cho bác sĩ; khi phát hiện chỉ định y tế vi phạm quy định thì phải nêu vấn đề với bác sĩ đưa ra chỉ định. Các vị trí khác cũng vậy, trước hết phải xem rõ trong quy trình của vị trí mình, việc "bắt buộc báo cáo" được quy định ở đâu. Ngoài ra, tự nguyện ra tay cấp cứu khẩn cấp mà làm người được cứu bị thương thì không phải bồi thường.
  • Lợi ích: Lấy y tá làm ví dụ, ranh giới nhiệm vụ được pháp luật quy định như sau. Khi phát hiện tình trạng bệnh nguy kịch thì lập tức báo cho bác sĩ. Trong tình huống khẩn cấp, để cứu chữa người bệnh đang nguy kịch, có thể thực hiện trước các biện pháp cấp cứu khẩn cấp cần thiết. Khi phát hiện chỉ định y tế trái pháp luật, vi phạm quy định, hoặc vi phạm quy phạm kỹ thuật chẩn đoán và điều trị, phải nêu vấn đề với bác sĩ; khi cần thiết thì báo cáo người phụ trách khoa. Bộ luật Dân sự có quy định khác. Tự nguyện ra tay cấp cứu khẩn cấp mà kết quả làm người được cứu bị thương thì bên cứu người không phải bồi thường (không chịu trách nhiệm dân sự) (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Quốc vụ viện (2008). "Điều lệ y tá" (Lệnh Quốc vụ viện số 517, điều 17). http://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2008-03/28/content_6169.htm; Quốc vụ viện (2020). "Điều lệ y tá" (sửa đổi năm 2020, điều 17). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff808081777d07c50177b8ed29bf3950 (Cơ sở dữ liệu pháp luật và quy định quốc gia); Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự" (điều 184). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml
  • Ghi chú: Trong phạm vi vị trí của mình thì làm theo quy trình; cứu người khẩn cấp được pháp luật bảo vệ. Những việc còn lại, trước hết phải phân biệt rõ quyền hạn thuộc về ai, trách nhiệm thuộc về ai, đừng dùng lòng tốt cá nhân để thay thế quyết định theo chế độ. "Điều lệ y tá" được sửa đổi năm 2020 theo Lệnh Quốc vụ viện số 726, chỉ sửa một số điều về đăng ký, điều 17 không thay đổi một chữ. Điều khoản trong Luật Bác sĩ về hành nghề theo quy phạm chẩn đoán và điều trị, lần này không mở được bản gốc chính thức nên không trích dẫn.

23. Lỗ thì rút lui theo đúng quy trình: Có thể hủy đăng ký đơn giản thì hủy, mất khả năng thanh toán thì làm thủ tục phá sản, đừng bỏ mặc

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Tự mình có thể làm thủ tục hủy đăng ký đơn giản: đăng thông tin trên Hệ thống Công khai Thông tin Tín dụng Doanh nghiệp Quốc gia trong 20 ngày. Nếu vẫn còn khoản nợ chưa trả thì trước hết phải làm rõ sổ sách, thu hồi những khoản cần thu, trả những khoản cần trả; bước này gọi là thanh lý. Làm thủ tục phá sản thì phải nộp đơn lên tòa án, mất vài tháng. Điều khó là sau khi thua lỗ không muốn đối mặt, cứ trì hoãn không làm.
  • Nói dễ hiểu: Không nợ, không nợ lương, thuế và bảo hiểm xã hội, toàn bộ nhà đầu tư viết một bản cam kết, sau khi công khai 20 ngày không có ý kiến phản đối thì có thể hủy đăng ký đơn giản; hộ kinh doanh cá thể không cần công khai. Công ty không trả được các khoản nợ đến hạn, số nợ nhiều hơn tài sản đang có, thì có thể xin phá sản. Nếu 2 năm liên tiếp không nộp báo cáo thường niên, bị đưa vào danh sách doanh nghiệp kinh doanh bất thường mà không sửa đổi, đồng thời không thể liên lạc được, thì sẽ bị thu hồi giấy phép; người đại diện theo pháp luật chịu trách nhiệm sẽ không được làm người đại diện theo pháp luật nữa trong 3 năm.
  • Lợi ích: Không còn nợ người khác và cũng không còn khoản người khác nợ mình, hoặc tất cả đã được trả hết. Không nợ lương, không nợ bảo hiểm xã hội, không nợ thuế. Toàn bộ nhà đầu tư đã viết cam kết bằng văn bản. Đáp ứng những điều này, đăng công khai 20 ngày mà không có ai phản đối thì có thể làm thủ tục hủy đăng ký đơn giản. Hộ kinh doanh cá thể không cần công khai, nếu trong vòng 10 ngày các cơ quan liên quan không có ý kiến phản đối thì sẽ được hủy đăng ký trực tiếp. Công ty không trả được các khoản nợ đến hạn, số nợ nhiều hơn tài sản đang có (mất khả năng thanh toán), thì có thể nộp đơn lên tòa án xin tổ chức lại, hòa giải hoặc thanh lý phá sản. Nếu đã giải thể nhưng chưa thanh lý, số nợ nhiều hơn tài sản đang có, thì người có trách nhiệm thanh lý phải nộp đơn xin thanh lý phá sản. Hậu quả của việc bỏ mặc là như sau: Không công khai báo cáo thường niên đúng hạn thì sẽ bị đưa vào danh sách doanh nghiệp kinh doanh bất thường. Nếu 2 năm liên tiếp không nộp báo cáo thường niên, bị đưa vào danh sách doanh nghiệp kinh doanh bất thường mà vẫn không sửa đổi, đồng thời không thể liên lạc được theo địa chỉ đã đăng ký, thì sẽ bị thu hồi giấy phép kinh doanh. Nếu doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép, người đại diện theo pháp luật chịu trách nhiệm cá nhân về việc này sẽ không được làm người đại diện theo pháp luật, thành viên hội đồng quản trị, kiểm soát viên và cán bộ quản lý cấp cao của công ty trong vòng 3 năm. 3 năm này được tính từ ngày bị thu hồi giấy phép. Doanh nghiệp đã bị đưa vào danh sách doanh nghiệp kinh doanh bất thường thì ngay cả thủ tục hủy đăng ký đơn giản cũng không thể thực hiện (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Quốc vụ viện (2021). "Điều lệ Quản lý Đăng ký và Quản lý Chủ thể Thị trường" (Lệnh Quốc vụ viện số 746, điều 31, 32, 33). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2021-08/24/content_5632964.htm; Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường và 5 cơ quan khác (2025). "Hướng dẫn hủy đăng ký doanh nghiệp (sửa đổi năm 2025)" (Thông báo số 52 năm 2025). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202512/content_7053238.htm; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2006). "Luật Phá sản Doanh nghiệp" (điều 2, 7). http://www.gov.cn/gongbao/content/2006/content_413952.htm; Quốc vụ viện (sửa đổi năm 2024). "Điều lệ Tạm thời về Công khai Thông tin Doanh nghiệp" (sửa đổi theo Lệnh Quốc vụ viện số 777, điều 18): "Doanh nghiệp do 2 năm liên tiếp không nộp báo cáo thường niên theo quy định, bị đưa vào danh sách doanh nghiệp kinh doanh bất thường mà không sửa đổi, đồng thời không thể liên lạc được thông qua địa chỉ trụ sở hoặc địa điểm kinh doanh đã đăng ký, thì cơ quan quản lý giám sát thị trường cấp huyện trở lên sẽ thu hồi giấy phép kinh doanh". https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff8081819c46fcc5019cd18fc6e9557d (Cơ sở dữ liệu pháp luật và quy định quốc gia); Quốc vụ viện (2024). "Quyết định về việc sửa đổi và bãi bỏ một số quy định hành chính" (Lệnh Quốc vụ viện số 777). https://www.gov.cn/gongbao/2024/issue_11246/202403/content_6941844.html; "Điều lệ Quản lý Đăng ký và Quản lý Chủ thể Thị trường" (điểm 4 điều 12) và "Luật Công ty" (sửa đổi năm 2023, khoản 1 điểm 4 điều 178): Người đảm nhiệm vị trí người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép kinh doanh do vi phạm pháp luật và chịu trách nhiệm cá nhân, kể từ ngày bị thu hồi giấy phép kinh doanh chưa đủ 3 năm thì không được đảm nhiệm vị trí người đại diện theo pháp luật, thành viên hội đồng quản trị, kiểm soát viên và cán bộ quản lý cấp cao. https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2021-08/24/content_5632964.htm; https://www.gov.cn/yaowen/liebiao/202312/content_6923395.htm
  • Ghi chú: "Điều lệ Tạm thời về Công khai Thông tin Doanh nghiệp" được sửa đổi theo Lệnh Quốc vụ viện số 777 vào năm 2024 và có hiệu lực từ 1 tháng 5, sau đó chưa được sửa đổi thêm. Điều 17 của bản cũ, quy định "doanh nghiệp nằm trong danh sách kinh doanh bất thường đủ 3 năm thì bị đưa vào danh sách doanh nghiệp vi phạm pháp luật nghiêm trọng", đã bị xóa. Hiện nay, danh sách doanh nghiệp vi phạm pháp luật nghiêm trọng và mất uy tín quản lý các doanh nghiệp làm giả báo cáo thường niên, với tình tiết nghiêm trọng. Trên mạng có nhiều cách nói vẫn là của bản cũ, đừng sao chép nguyên xi. Khi nào phải nộp báo cáo thường niên, nếu bỏ sót thì bổ sung thế nào, xem điều 25 của mục này (từ 1 tháng 1 đến 30 tháng 6 hằng năm, lên mạng nộp báo cáo thường niên của năm trước). Chế độ phá sản cá nhân (bao gồm cả hộ kinh doanh cá thể) hiện chỉ đang được thí điểm ở một số khu vực, mục này chưa kiểm chứng nguyên văn nên không viết.

24. Trước khi bỏ tiền thuê người vận hành cửa hàng online, tham gia khóa đào tạo mở cửa hàng, làm "không nguồn hàng", hãy hỏi rõ sau đó có cần trả thêm tiền không, doanh số từ đâu mà có

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Trước khi trả tiền, phải lấy được ba thứ: hợp đồng bằng văn bản, tên đầy đủ của công ty đối phương, điều kiện hoàn tiền. Chỉ trả tiền cho công ty ghi trên hợp đồng, không chuyển vào tài khoản cá nhân. Điều khó là khi đối phương đưa ảnh chụp "học viên mỗi tháng kiếm hơn chục nghìn tệ", bạn phải nhịn, không giao tiền ngay tại chỗ.
  • Nói dễ hiểu: Loại lừa đảo này trước tiên thu một khoản tiền, sau đó lấy "gói nâng cấp", tiền hàng ứng trước, tiền mở khóa để khiến bạn liên tục bỏ thêm tiền. Đơn hàng và lợi nhuận trên hệ thống có thể là giả, đến khi muốn rút tiền thì lại không rút được. Bản thân việc dựa vào chốt đơn ảo để đẩy doanh số là hành vi trái pháp luật, công ty vận hành thay bị phát hiện sẽ phải chịu phạt.
  • Lợi ích: Tòa án Nhân dân Cấp cao tỉnh Quảng Đông từng xét xử một vụ lừa đảo vận hành thay. Tưởng mỗ, Từ mỗ cùng 55 người khác đã mở nhiều công ty ở Quảng Châu, Nam Ninh và Hàng Châu. Tòa án xác định họ "biết rõ bản thân hoàn toàn không có năng lực và điều kiện kỹ thuật để vận hành thương mại điện tử thay người khác". Dù vậy, họ vẫn lấy danh nghĩa vận hành thay các cửa hàng Taobao, lừa 7711 người bị hại mua và nâng cấp "gói dịch vụ". Tổng cộng đã lừa hơn 5299.4 vạn tệ. Hai kẻ cầm đầu lần lượt bị phạt 14 năm và 13 năm 6 tháng tù về tội lừa đảo. Tòa án nói rằng vụ lừa đảo được thiết kế "kín kẽ không một kẽ hở", "nhiều người bị hại liên tục bị lừa". Năm 2025, Sở Công an tỉnh Giang Tô đã bóc tách vụ lừa đảo thương mại điện tử xuyên biên giới "không nguồn hàng" thành bốn bước. Bước thứ nhất, đăng thông tin "không cần nền tảng kiến thức", "không cần trữ hàng" trên các nền tảng xã hội. Bước thứ hai, lấy danh nghĩa "hướng dẫn vận hành" để kết bạn với bạn, rồi yêu cầu bạn tải nền tảng được chỉ định. Bước thứ ba, sau khi bạn mở cửa hàng, chẳng bao lâu sẽ có đơn hàng đầu tiên. Đối phương yêu cầu bạn trả trước giá vốn hàng hóa, nói rằng tiền hàng của người mua đang bị đóng băng trên nền tảng, sau khi nhận hàng mới được mở khóa. Sau đó, hệ thống tạo ra rất nhiều đơn hàng, khiến bạn không ngừng bỏ thêm tiền. Bước thứ tư, khi muốn rút tiền, họ sẽ nói "tài khoản bất thường", "hệ thống bảo trì", yêu cầu bạn nộp thêm tiền mở khóa và phí thủ tục. Trong vụ án, một bà Trương đã lần lượt ứng trước hơn 90 vạn tệ, 3 ngày sau thì không thể truy cập trang web. Hãy xem tiếp việc chốt đơn ảo. Một công ty vận hành thay đã tổ chức các hoạt động mua chung giả để giúp商户 đẩy thứ hạng. Cơ quan quản lý thị trường phạt công ty này 10 vạn tệ, nền tảng khấu trừ 5 vạn tệ tiền bảo đảm của công ty, và tòa án ủng hộ việc nền tảng khấu trừ tiền. Năm 2026, Tòa án Nhân dân Tối cao liệt vụ này vào danh sách án điển hình, nguyên văn là "giao dịch giả tạo, chốt đơn ảo để thổi phồng uy tín vốn là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm". Năm 2025, Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường cũng từng công bố một vụ án. Một công ty bán phần mềm "chuyển nhà bằng một cú nhấp chuột", "phát hàng thay bằng một cú nhấp chuột", lấy thông tin hàng hóa từ nền tảng khác bằng cách thu thập dữ liệu rồi đăng bán, nên bị phạt 53 vạn tệ. Tổng cục nhắc nhở các chủ thể kinh doanh "không được thực hiện" các hành vi trái pháp luật như "đánh cắp cửa hàng bằng cách chuyển nhà", "kinh doanh không nguồn hàng". Cách giải quyết nằm trong Bộ luật Dân sự: nếu bị đối phương dùng thủ đoạn lừa dối để ký hợp đồng, bạn có thể yêu cầu tòa án hoặc cơ quan trọng tài hủy bỏ hợp đồng. Phải đưa ra yêu cầu trong vòng 1 năm kể từ ngày biết mình bị lừa. Sau khi hủy bỏ, số tiền đối phương đã nhận được từ việc đó phải được hoàn trả (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Tòa án Nhân dân Cấp cao tỉnh Quảng Đông (2023). Các vụ án điển hình của Tòa án Quảng Đông về đấu tranh và xử lý tội phạm lừa đảo qua mạng viễn thông (Vụ án 3: Vụ án tập đoàn tội phạm lừa đảo gồm Tưởng mỗ, Từ mỗ cùng 55 người khác). https://www.gdcourts.gov.cn/gsxx/quanweifabu/anlihuicui/content/post_1388464.html; Sở Công an tỉnh Giang Tô (2025). Khuyến cáo phòng ngừa: Thương mại điện tử xuyên biên giới không nguồn hàng, hãy cẩn thận kẻo bị lừa!. https://gat.jiangsu.gov.cn/art/2025/2/13/art_89956_11491354.html; Tòa án Nhân dân Tối cao (2026). Tòa án Nhân dân Tối cao công bố các vụ án điển hình về việc chuẩn hóa hoạt động kinh doanh của nền tảng theo pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng (Vụ án 3: Vụ tranh chấp hợp đồng dịch vụ giữa một công ty vận hành thay và một nền tảng). https://www.court.gov.cn/zixun/xiangqing/507691.html; Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (2025). Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường công bố năm vụ án điển hình về cạnh tranh không lành mạnh trên mạng (Vụ án 1). https://www.samr.gov.cn/xw/zj/art/2025/art_0d043840ec9445a689496bcf30c94820.html; Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). Bộ luật Dân sự (Điều 148, 152, 157). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml
  • Ghi chú: Hễ thấy "không cần nền tảng kiến thức", "không cần trữ hàng", "đầu tư thấp, lợi nhuận cao", "đảm bảo có lãi" thì trước hết hãy dừng lại. Nếu họ yêu cầu bạn ứng trước tiền hàng vào nền tảng do họ chỉ định thì cũng hãy dừng lại. Trước khi trả tiền, hãy vào Hệ thống Công khai Thông tin Tín dụng Doanh nghiệp Quốc gia để kiểm tra giấy phép và hồ sơ xử phạt của đối phương. Hợp đồng phải ghi rõ nội dung dịch vụ, nếu không đạt yêu cầu thì hoàn tiền như thế nào. Hãy lưu lại đầy đủ lịch sử trò chuyện, hợp đồng và ảnh chụp giao dịch chuyển tiền. Nếu đã chuyển tiền, lập tức gọi 110 hoặc 96110 để yêu cầu ngừng thanh toán, xem mục 8 điều 2 (ngừng thanh toán khi bị lừa). Nếu đối phương thực sự đã làm việc, chỉ là hiệu quả kém, phần lớn sẽ được xem là tranh chấp hợp đồng, phải giải quyết bằng thương lượng, khiếu nại hoặc khởi kiện. Muốn hủy hợp đồng thì phải kiện ra tòa, theo quy định, thủ tục thông thường ở cấp sơ thẩm phải xét xử xong trong vòng 6 tháng, có thể được gia hạn, phí luật sư tự chịu, đến khi có phán quyết thì đối phương cũng có thể đã bỏ trốn từ lâu. Nếu đối phương lấy danh nghĩa nhượng quyền để thu tiền, trước tiên hãy tra cứu hồ sơ đăng ký theo điều 5 (trước khi nhượng quyền hãy kiểm tra hồ sơ đăng ký tại Bộ Thương mại). Người hưởng lợi chủ yếu là chính bạn.

25. Người mở công ty, làm hộ kinh doanh cá thể, từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 30 tháng 6 hằng năm phải lên mạng nộp báo cáo năm trước, không kinh doanh cũng phải nộp, báo cáo năm không mất phí

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo tự do

  • Chi phí: Không tốn tiền. Tự đăng nhập Hệ thống công khai thông tin tín dụng doanh nghiệp quốc gia để điền và nộp, mỗi năm một lần. Hộ kinh doanh cá thể cũng có thể nộp bản giấy. Báo cáo năm nộp cho cơ quan quản lý, giám sát thị trường, còn việc khai thuế với cơ quan thuế theo tháng hoặc theo quý là chuyện khác. Đã khai thuế không có nghĩa là đã nộp báo cáo năm. Cái khó là mỗi năm chỉ có một lần, rất dễ quên.
  • Nói dễ hiểu: Người mở công ty, làm hộ kinh doanh cá thể, mỗi năm trong nửa đầu năm phải lên mạng nộp một lần báo cáo năm trước, hộ kinh doanh cá thể cũng có thể nộp bản giấy. Không nộp sẽ bị đưa vào danh sách hoạt động bất thường, sau khi nộp bổ sung thì có thể xin đưa ra khỏi danh sách. Báo cáo năm không mất phí. Nếu có người gọi nói bạn bỏ sót việc nộp báo cáo, bảo bạn vào tiểu chương trình hoặc tài khoản công chúng để trả tiền thuê làm hộ thì đó là kẻ lừa đảo. Trước hết hãy tự mình kiểm tra trên hệ thống công khai. Kẻ chủ mưu trong một vụ lừa đảo kiểu này từng bị phạt hơn 10 năm tù.
  • Lợi ích: Công ty phải "từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 30 tháng 6 hằng năm, thông qua Hệ thống công khai thông tin tín dụng doanh nghiệp quốc gia, nộp báo cáo năm trước cho cơ quan quản lý, giám sát thị trường và công khai với xã hội". Quá thời hạn mà không nộp sẽ bị đưa vào danh sách hoạt động bất thường, "đồng thời bị xử phạt hành chính theo quy định pháp luật". Danh sách hoạt động bất thường được đăng trên hệ thống công khai, bất kỳ ai cũng có thể tra cứu. Trong những trường hợp như mua sắm của chính phủ, đấu thầu công trình, doanh nghiệp nằm trong danh sách sẽ bị hạn chế hoặc cấm tham gia. Hộ kinh doanh cá thể cũng phải nộp báo cáo năm trước từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 30 tháng 6 hằng năm, có thể nộp trực tuyến hoặc nộp bản giấy. Hộ kinh doanh cá thể mới bắt đầu kinh doanh trong năm đó thì từ năm sau mới phải nộp. Hộ kinh doanh cá thể có thể tự chọn công khai hay không công khai nội dung báo cáo năm, nhưng không nộp thì vẫn bị đưa vào danh sách hoạt động bất thường. Người bị đưa vào danh sách vì không nộp báo cáo năm, sau khi nộp bổ sung những năm còn thiếu thì có thể xin cơ quan quản lý, giám sát thị trường nơi đăng ký đưa ra khỏi danh sách. Công ty 2 năm liên tiếp không nộp, bị đưa vào danh sách mà vẫn không khắc phục, đồng thời không thể liên lạc được theo địa chỉ đã đăng ký, sẽ bị thu hồi giấy phép kinh doanh. Báo cáo năm của doanh nghiệp phải được công khai với xã hội. Nếu hộ kinh doanh cá thể chọn không công khai nội dung, hệ thống vẫn sẽ công khai rằng hộ đó "đã nộp báo cáo năm". Vì vậy, đã nộp hay chưa, có nằm trong danh sách hay không, đều có thể tự mình kiểm tra trên hệ thống công khai. Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường từng cảnh báo về một kiểu lừa đảo. Có người "mạo danh nhân viên quản lý, giám sát thị trường" gọi điện nói bạn đã quá hạn nộp, đã bị đưa vào danh sách hoạt động bất thường. Sau đó "hướng dẫn tìm kiếm cái gọi là tiểu chương trình hoặc tài khoản công chúng", bảo bạn ủy thác làm hộ và trả tiền. Theo Tổng cục, "nộp báo cáo năm không mất phí". Việc nộp báo cáo năm và đưa ra khỏi danh sách hoạt động bất thường "nhất định phải thực hiện thông qua Hệ thống công khai thông tin tín dụng doanh nghiệp quốc gia và các kênh chính thức khác". Tòa án đã từng xét xử những vụ kiểu này theo tội lừa đảo. Tòa án huyện Kính Đức, tỉnh An Huy từng xét xử xong một vụ. Một công ty làm dịch vụ đại lý đăng ký bảo nhân viên tổng đài "cố ý che giấu thân phận", khiến hộ kinh doanh cá thể tưởng đối phương là người của cơ quan quản lý, giám sát thị trường. Sau đó nhân viên tổng đài dẫn người bị hại đến một tiểu chương trình của bên thứ ba, thu từ 98 đến 398 tệ tiền "phí nhân công lập hồ sơ khai báo". Bọn họ đã lừa 10099 hộ kinh doanh cá thể trên toàn quốc, tổng cộng hơn 319 vạn tệ. 3 kẻ chủ mưu phạm tội lừa đảo, bị phạt từ 10 năm 6 tháng đến 10 năm 8 tháng tù. Trong một vụ được Tòa án quận Nam Hồ, thành phố Gia Hưng xét xử xong, trên tiểu chương trình thực ra có viết bằng chữ nhỏ rằng "nộp hồ sơ miễn phí". Tòa vẫn phán tội lừa đảo, với lý do nhân viên tổng đài "cố ý che giấu tình hình thực tế như người kinh doanh có thể làm thủ tục trực tuyến, bịa đặt lời nói dối về khoản phạt lớn". Trong vụ này, 9 người bị phạt từ 8 tháng đến 4 năm tù (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Quốc vụ viện (sửa đổi năm 2024). "Điều lệ tạm thời về công khai thông tin doanh nghiệp" (sửa đổi theo Lệnh số 777 của Quốc vụ viện, Điều 8, 18, 19). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff8081819c46fcc5019cd18fc6e9557d (Cơ sở dữ liệu pháp luật và quy định quốc gia); Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (2025). "Quyết định về việc sửa đổi bốn quy định, trong đó có Biện pháp báo cáo năm của hộ kinh doanh cá thể" (Lệnh số 108 của Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường, kèm Biện pháp báo cáo năm của hộ kinh doanh cá thể được công bố lại, Điều 3, 5, 8, 10, 13, 16; Biện pháp quản lý danh sách hoạt động bất thường của doanh nghiệp, Điều 6, 11). https://www.gov.cn/gongbao/2026/issue_12546/202602/content_7057451.html; Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (2023). @Tất cả các chủ thể kinh doanh, những điều này đều là giả (bài đăng lại trong mục Động thái của các bộ, ngành trên Mạng lưới Chính phủ Trung Quốc, đăng đầu tiên trên tài khoản công chúng WeChat "Ngôn ngữ mới về quản lý, giám sát thị trường"). https://www.gov.cn/lianbo/bumen/202311/content_6917465.htm; Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (2024). Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường ra thông báo: nộp báo cáo năm không mất phí, tuyệt đối đừng để bị lừa (được Cục Quản lý, Giám sát Thị trường thành phố Bân Châu đăng lại). http://amr.binzhou.gov.cn/art/2024/12/16/art_164869_10306521.html; Tòa án Nhân dân huyện Kính Đức, tỉnh An Huy (2025). Vụ mạo danh nhân viên quản lý, giám sát thị trường để thu phí khai báo kiểm tra hằng năm rồi lừa hộ kinh doanh cá thể (được Cục Quản lý, Giám sát Thị trường thành phố Vô Tích đăng lại). https://scjgj.wuxi.gov.cn/doc/2025/03/20/4524579.shtml; Tòa án Nhân dân quận Nam Hồ, thành phố Gia Hưng (2024). Báo cáo năm của doanh nghiệp cũng phải trả phí? Đừng rơi vào bẫy "lừa đảo báo cáo năm". http://nhcourt.gov.cn/art/2024/7/23/art_1217290_58718476.html
  • Ghi chú: Nếu nhận được điện thoại nói bạn bỏ sót việc nộp báo cáo năm, hãy gác máy trước, tự đăng nhập hệ thống công khai để kiểm tra, hoặc gọi cho cơ quan quản lý, giám sát thị trường nơi đăng ký để hỏi. Đừng nhấp vào liên kết trong tin nhắn, cũng đừng vào tiểu chương trình hoặc tài khoản công chúng do đối phương cung cấp để trả tiền. Đây là cùng một thủ đoạn với trò lừa đảo mạo danh cơ quan thuế, xem điều 14 của mục này (tự xưng là cơ quan thuế giục bạn trả tiền và khai thuế đều là kẻ lừa đảo). Nếu đã chuyển tiền, lập tức gọi 110 hoặc 96110 để yêu cầu chặn thanh toán. Biện pháp báo cáo năm của hộ kinh doanh cá thể và Biện pháp quản lý danh sách hoạt động bất thường của doanh nghiệp đã được sửa đổi hai lần trong năm 2025. Phiên bản hiện hành có hiệu lực từ ngày 25 tháng 12 năm 2025. Báo cáo năm và khai thuế do các cơ quan khác nhau quản lý, cách khai thuế xem điều 12 của mục này (khai báo đúng sự thật đúng hạn), cả hai việc đều phải làm đúng hạn. Sau khi công ty bị thu hồi giấy phép, người đại diện theo pháp luật chịu trách nhiệm trong vòng 3 năm không được tiếp tục làm người đại diện theo pháp luật, xem điều 23 của mục này (thua lỗ thì rút lui theo đúng thủ tục). Nếu không định làm tiếp nữa thì hãy làm thủ tục giải thể theo điều đó, đừng dựa vào việc không nộp báo cáo năm để kéo dài. Người hưởng lợi chủ yếu là chính bạn.

26. Muốn tìm người góp tiền làm ăn, chỉ gặp trực tiếp người thân, bạn bè và nhân viên để trao đổi; không công khai tìm người góp vốn trên vòng bạn bè hay trong nhóm, cũng đừng để người thân, bạn bè thay bạn đi kéo người

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tự do

  • Chi phí: Không tốn tiền. Vay tiền, rủ người góp vốn, chỉ tìm người thân, bạn bè và nhân viên mà mình quen biết, lần lượt gặp trực tiếp để trao đổi. Không đăng lên vòng bạn bè, không đăng trong nhóm, không in tờ rơi, không tổ chức hội nghị giới thiệu. Nếu người thân, bạn bè nói "Để tôi hỏi thêm người khác giúp bạn", phải ngăn lại ngay tại chỗ. Cái khó là khi thiếu tiền, việc "kéo thêm vài người" trông có vẻ là cách kiếm tiền nhanh nhất.
  • Nói dễ hiểu: Chỉ vay tiền, góp vốn từ người thân, bạn bè và nhân viên hiện có, không để họ thay bạn kéo người ngoài vào thì bản thân việc đó không phạm pháp. Phạm pháp là công khai tuyên truyền, nhận tiền của người không quen biết, lại hứa trả gốc, trả lãi hoặc đem lại lợi ích. Nhận 100 chục nghìn tệ, hoặc nhận tiền của 150 người, là đủ để bị phạt tù, mức khởi điểm là dưới 3 năm. Nếu tiền được dùng vào việc làm ăn chính đáng và hoàn trả toàn bộ trước khi bị khởi tố thì có thể được miễn xử phạt hình sự.
  • Lợi ích: Điều 176 Bộ luật Hình sự quy định về hành vi "hấp thụ trái phép tiền gửi của công chúng hoặc hấp thụ tiền gửi của công chúng dưới hình thức trá hình, gây rối loạn trật tự tài chính". Hình phạt là phạt tù có thời hạn dưới 3 năm hoặc tạm giam, đồng thời phạt tiền, hoặc chỉ phạt tiền. Nếu số tiền đặc biệt lớn hoặc có tình tiết nghiêm trọng khác thì bị phạt tù từ 3 đến 10 năm. Nếu số tiền đặc biệt lớn hoặc có tình tiết đặc biệt nghiêm trọng khác thì bị phạt tù từ 10 năm trở lên. Giải thích tư pháp của Tòa án Nhân dân Tối cao quy định rõ phải đồng thời có đủ 4 điều kiện mới cấu thành tội này. Một là chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hợp pháp, hoặc mượn vỏ bọc kinh doanh hợp pháp để nhận tiền. Hai là công khai tuyên truyền với xã hội thông qua mạng, phương tiện truyền thông, hội nghị giới thiệu, tờ rơi, tin nhắn điện thoại và các phương thức khác. Ba là hứa trong một thời hạn nhất định sẽ trả gốc, trả lãi hoặc đem lại lợi ích bằng tiền, hiện vật, cổ phần và các phương thức khác. Bốn là nhận tiền của những người không xác định trong xã hội. Ngay sau đó, điều luật này viết: "Nếu không công khai tuyên truyền với xã hội mà chỉ hấp thụ tiền của các đối tượng cụ thể trong phạm vi người thân, bạn bè hoặc nội bộ đơn vị thì không thuộc hành vi hấp thụ trái phép hoặc hấp thụ tiền gửi của công chúng dưới hình thức trá hình." Tuy nhiên, ý kiến của Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao và Bộ Công an lại đưa ra 2 trường hợp ngoại lệ, vẫn bị coi là nhận tiền của công chúng. Một là khi nhận tiền của người thân, bạn bè hoặc nhân viên, biết rõ họ đang thay bạn nhận tiền của người không quen biết mà vẫn mặc kệ. Hai là để nhận tiền, trước tiên tuyển người ngoài vào làm nhân viên rồi nhận tiền của họ. Có 3 ngưỡng để bị phạt tù, chỉ cần đạt 1 ngưỡng là đủ: nhận từ 100 chục nghìn tệ trở lên, nhận tiền của từ 150 người trở lên, hoặc khiến người khác bị lỗ trực tiếp từ 50 chục nghìn tệ trở lên. Nếu nhận từ 500 chục nghìn tệ trở lên, nhận tiền của từ 500 người trở lên, hoặc khiến người khác bị lỗ từ 250 chục nghìn tệ trở lên thì thuộc khung từ 3 đến 10 năm. Số tiền được tính theo toàn bộ số tiền đã nhận. Nếu tiền chủ yếu được dùng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh bình thường và có thể hoàn trả toàn bộ số tiền đã nhận trước khi bị khởi tố thì có thể được miễn xử phạt hình sự. Nếu tình tiết rõ ràng là nhẹ, mức độ nguy hại không lớn thì không xử lý như tội phạm. Nếu chưa đến mức bị phạt tù thì vẫn có xử phạt hành chính. Cơ quan đầu mối xử lý việc huy động vốn trái phép tại địa phương sẽ phạt từ 20% đến 1 lần số tiền huy động. Đối với đơn vị huy động vốn, người đại diện theo pháp luật và người trực tiếp phụ trách sẽ bị "cảnh cáo, phạt tiền từ 50 chục nghìn tệ trở lên đến 500 chục nghìn tệ trở xuống" (áp dụng trên toàn quốc, giải thích tư pháp có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2022)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Sửa đổi Bộ luật Hình sự lần thứ mười một" (mục thứ mười hai, tức Điều 176 Bộ luật Hình sự). https://www.spp.gov.cn/zdgz/202012/t20201227_503682.shtml; Tòa án Nhân dân Tối cao (sửa đổi năm 2022). "Giải thích về một số vấn đề liên quan đến việc áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án hình sự về huy động vốn trái phép" (sửa đổi theo Số 5 [2022], các điều 1, 3, 4, 6). https://www.court.gov.cn/fabu/xiangqing/346901.html; Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Bộ Công an (2014). "Ý kiến về một số vấn đề liên quan đến việc áp dụng pháp luật trong xử lý các vụ án hình sự về huy động vốn trái phép" (điểm 2, 3). https://www.spp.gov.cn/zdgz/201404/t20140401_70180.shtml; Quốc vụ viện (2021). "Điều lệ về phòng ngừa và xử lý huy động vốn trái phép" (Lệnh số 737 của Quốc vụ viện, các điều 2, 19, 25, 30). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2021-02/10/content_5586632.htm
  • Ghi chú: Một khi bị xác định là huy động vốn trái phép, người thân, bạn bè cho bạn vay tiền cũng sẽ bị thiệt. Điều 25 của điều lệ quy định rõ, tổn thất do tham gia huy động vốn trái phép phải do người bỏ tiền tự chịu. Điều 19 của điều lệ còn nêu đích danh một hình thức thường gặp khi làm ăn: bán hàng, cung cấp dịch vụ, đầu tư dự án nhưng hứa trả tiền, cổ phần hoặc lợi ích bằng hiện vật để nhận tiền. Cửa hàng bán thẻ nạp tiền, thẻ thành viên, đồng thời hứa hoàn tiền, chia lợi nhuận, rồi nhận tiền của khách hàng không quen biết thì thuộc điều này. Khi thiếu tiền, cách chắc chắn hơn là vay ngân hàng, hoặc đổi tiền thành cổ phần và ghi vào thỏa thuận hợp tác, xem mục 28 (thỏa thuận hợp tác). Người bỏ tiền cần phòng tránh thế nào, xem mục 5, điều 6 ("lợi nhuận cao", "bảo toàn vốn", "chắc chắn có lãi"). Người cao tuổi cần phòng tránh thế nào, xem mục 17, điều 5 (đừng đụng vào bất kỳ hình thức "đầu tư dưỡng lão" nào). Người hưởng lợi chủ yếu là chính bạn, sau đó là người thân, bạn bè cho bạn vay tiền.

27. Thuê mặt bằng mở cửa hàng, trước khi ký hợp đồng hãy kiểm tra căn nhà này có thể mở cửa hàng của bạn hay không: Muốn chuyển nhà ở thành cửa hàng phải được tất cả chủ sở hữu trong cùng tòa nhà đồng ý, trong tòa nhà ở không được mở mới nhà hàng có khói dầu

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Trước khi ký hợp đồng thuê, nộp tiền đặt cọc và sửa sang, hãy dành vài tiếng hỏi cho rõ ba việc. Một là mục đích sử dụng ghi trên giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà, là nhà ở hay thương mại. Hai là tòa nhà này hoàn toàn là nhà ở, là tòa nhà kết hợp nhà ở và thương mại, hay là mặt bằng thương mại độc lập, bên trên có người ở hay không. Ba là nếu mở dịch vụ ăn uống, hãy xem có ống khói chuyên dụng hay không, sau đó đến cơ quan quản lý giám sát thị trường địa phương hỏi xem có thể xin được giấy phép kinh doanh thực phẩm hay không. Điều khó là khi chủ nhà, môi giới nói "Không vấn đề gì, cửa hàng trước đây đã từng mở rồi", bạn vẫn phải tự mình kiểm tra lại.
  • Nói dễ hiểu: Muốn chuyển nhà ở thành cửa hàng thì phải được tất cả chủ sở hữu khác trong cùng tòa nhà đồng ý, chủ sở hữu ở các tòa nhà khác có thể chứng minh mình bị ảnh hưởng cũng được tính. Hàng xóm kiện yêu cầu bạn khôi phục hiện trạng, bồi thường tiền, tòa án sẽ ủng hộ. Tòa nhà ở và tòa nhà kết hợp nhà ở và thương mại không có ống khói chuyên dụng đều không được mở mới nhà hàng có khói dầu, bị phát hiện thì trước tiên sẽ yêu cầu bạn sửa đổi. Không sửa thì đóng cửa hàng, phạt từ 1 vạn đến 10 vạn tệ, tiền sửa sang và tiền đặt cọc có thể mất sạch như vậy.
  • Lợi ích: Điều 279 "Bộ luật Dân sự" quy định: "Chủ sở hữu chuyển nhà ở thành cơ sở kinh doanh thì ngoài việc tuân thủ pháp luật, quy định pháp luật và quy ước quản lý, còn phải được tất cả chủ sở hữu có liên quan đồng ý." Giải thích tư pháp của Tòa án Nhân dân Tối cao quy định chi tiết hơn. Tất cả chủ sở hữu khác trong cùng tòa nhà đều được xem là "chủ sở hữu có liên quan". Chủ sở hữu ở các tòa nhà khác trong cùng khu dân cư phải chứng minh giá trị căn nhà hoặc chất lượng cuộc sống của mình bị ảnh hưởng thì mới được tính. Nếu chưa được họ nhất trí đồng ý mà đã chuyển đổi, khi họ yêu cầu dừng lại, khôi phục hiện trạng hoặc bồi thường thiệt hại thì tòa án phải ủng hộ. Lấy lý do "đa số chủ sở hữu đã đồng ý" để biện hộ thì tòa án không ủng hộ. "Bộ luật Môi trường sinh thái" có hiệu lực từ ngày 15 tháng 8 năm 2026, "Luật Phòng ngừa và Kiểm soát ô nhiễm không khí" đồng thời hết hiệu lực. Điều 250 của bộ luật cấm xây dựng mới, cải tạo, mở rộng các dự án dịch vụ ăn uống phát sinh khói dầu, mùi lạ, khí thải ở ba loại địa điểm. Một là tòa nhà nhà ở của cư dân. Hai là tòa nhà phức hợp nhà ở và thương mại không được trang bị ống khói chuyên dụng. Ba là tầng thương mại liền kề với các tầng có hộ dân trong tòa nhà phức hợp nhà ở và thương mại. Người vi phạm trước tiên sẽ bị yêu cầu sửa đổi. Nếu từ chối sửa đổi thì sẽ bị yêu cầu đóng cửa và phạt từ 1 vạn tệ đến 10 vạn tệ. Bộ luật còn yêu cầu chính quyền địa phương, trong khâu đăng ký thành lập, phải thông báo các yêu cầu cấm về việc lựa chọn địa điểm kinh doanh dịch vụ ăn uống. Khi xin giấy phép kinh doanh thực phẩm, địa điểm phải phù hợp với loại và số lượng thực phẩm kinh doanh, đồng thời phải duy trì khoảng cách theo quy định với địa điểm có chất độc hại và các nguồn ô nhiễm khác. Ngược lại, nếu bản thân căn nhà không phù hợp với các quy định bắt buộc về điều kiện sử dụng trong pháp luật và quy định hành chính thì bạn có thể chấm dứt hợp đồng thuê. Điều kiện tiên quyết là không thể sử dụng căn nhà vì nguyên nhân không do bạn gây ra (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự" (Điều 279, 724). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml; Tòa án Nhân dân Tối cao (sửa đổi năm 2020). "Giải thích về một số vấn đề áp dụng pháp luật trong việc xét xử các vụ án tranh chấp quyền sở hữu riêng đối với các công trình xây dựng" (Điều 10, 11). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff808181799df6140179b092ef2d2af9 (Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và quy định); Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2026). "Bộ luật Môi trường sinh thái" (Điều 250, 1132, 1242, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 8 năm 2026). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=96630961659b4d87a65b7b1c595097fa (Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và quy định); Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (2023). "Biện pháp quản lý giấy phép và đăng ký kinh doanh thực phẩm" (Lệnh số 78 của Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường, Điều 12). https://www.gov.cn/gongbao/2023/issue_10606/202307/content_6894763.html
  • Ghi chú: "Cửa hàng trước đây đã từng mở rồi" không có nghĩa là có thể mở, có thể là từ trước đến nay chưa từng có ai kiện, hoặc đã mở từ trước khi bộ luật có hiệu lực. Quy ước quản lý cũng có thể có hạn chế khác, trước khi ký hợp đồng hãy xin ban quản lý bất động sản một bản để xem. Nếu căn nhà không được phép sử dụng như vậy, muốn chấm dứt hợp đồng thuê, lấy lại tiền đặt cọc và khoản thiệt hại do sửa sang mà chủ nhà không đồng ý thì phải khởi kiện. Theo quy định, thủ tục thông thường ở cấp sơ thẩm phải xét xử xong trong vòng 6 tháng, có thể gia hạn, phí luật sư tự chịu. Vì vậy, viết rõ vào hợp đồng thuê rằng "nếu không xin được giấy phép, bị yêu cầu đóng cửa thì có thể chấm dứt hợp đồng và trả lại tiền đặt cọc" sẽ đỡ việc hơn. Muốn biết cần xin những giấy phép nào, xem Điều 7 (những ngành nghề cần giấy phép) và Điều 8 (làm thực phẩm trước tiên hãy xem mình thuộc nhóm nào). Người hưởng lợi chủ yếu là chính bạn.

28. Vài người hợp tác mở cửa hàng, trước ngày khai trương hãy viết thành thỏa thuận bằng văn bản về số vốn góp, chia tiền, ai có quyền quyết định, ai nhận lương, rút lui như thế nào

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Các thành viên hợp tác ngồi lại bàn bạc một, hai lần, viết rõ hơn chục vấn đề rồi mỗi người ký tên. Trên mạng có thể tìm thấy mẫu thỏa thuận hợp tác, cứ dựa theo mười mục được liệt kê trong "Luật Doanh nghiệp Hợp tác" để điền lần lượt. Điều khó là giữa những người quen, ai cũng cảm thấy "nói chuyện tiền bạc làm tổn thương tình cảm", ngại mở lời.
  • Nói dễ hiểu: Không viết thỏa thuận thì pháp luật sẽ thay các bạn đặt ra quy tắc. Khi ra quyết định phải được tất cả nhất trí đồng ý, lợi nhuận được chia theo số tiền thực tế mỗi người đã góp, người ngày ngày trông cửa hàng mặc định không nhận lương. Nếu không thỏa thuận thời hạn hợp tác, bất kỳ ai cũng có thể thông báo cho những người khác trước một khoảng thời gian hợp lý rồi rút lui. Muốn thay đổi những điều này thì chỉ có thể viết trước vào thỏa thuận.
  • Lợi ích: Điều 4 "Luật Doanh nghiệp Hợp tác" quy định rõ thỏa thuận hợp tác do tất cả thành viên hợp tác bàn bạc thống nhất và được lập bằng văn bản. Điều 18 liệt kê mười mục phải ghi trong thỏa thuận. Trong đó có phương thức góp vốn, số tiền và thời hạn góp tiền, phương thức phân chia lợi nhuận và chịu lỗ, ai thực hiện công việc hợp tác. Ngoài ra còn có việc gia nhập và rút khỏi hợp tác, cách giải quyết tranh chấp, giải thể và thanh lý, trách nhiệm do vi phạm hợp đồng. Nếu không đăng ký doanh nghiệp hợp tác mà chỉ có vài người cùng hợp tác làm ăn thì áp dụng hợp đồng hợp tác trong "Bộ luật Dân sự". Những nội dung không được viết trong hợp đồng thì "Bộ luật Dân sự" có một số quy tắc mặc định. Việc hợp tác phải ra quyết định, trừ khi hợp đồng hợp tác có thỏa thuận khác, phải được tất cả thành viên hợp tác nhất trí đồng ý. Thành viên thực hiện công việc hợp tác không được yêu cầu thù lao vì việc đó, trừ khi hợp đồng hợp tác có thỏa thuận khác. Lợi nhuận và khoản lỗ được chia theo thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu không có thỏa thuận thì trước tiên thương lượng. Nếu thương lượng không thành thì chia theo tỷ lệ vốn góp thực tế. Nếu ngay cả tỷ lệ cũng không tính được thì chia đều. Thành viên hợp tác phải chịu trách nhiệm liên đới đối với khoản nợ của việc hợp tác, người trả nhiều hơn có thể yêu cầu những người khác hoàn trả. Nếu không thỏa thuận thời hạn hợp tác thì được coi là hợp tác không xác định thời hạn, thành viên hợp tác có thể chấm dứt bất cứ lúc nào, chỉ cần thông báo cho những người khác trước một khoảng thời gian hợp lý. Nếu đã đăng ký doanh nghiệp hợp tác mà không thỏa thuận thời hạn hợp tác thì thành viên hợp tác chỉ cần thông báo cho những người khác trước 30 ngày là có thể rút khỏi hợp tác. Thỏa thuận cũng không thể quy định toàn bộ lợi nhuận chỉ chia cho một bộ phận người, hoặc để một bộ phận người gánh toàn bộ khoản lỗ (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: C
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2006). "Luật Doanh nghiệp Hợp tác" (sửa đổi năm 2006, Điều 4, 18, 33, 46). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=2c909fdd678bf17901678bf63dce034d (Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và quy định); Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự" (Điều 967, 970, 971, 972, 973, 976). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml
  • Ghi chú: Điều thường gây cãi vã nhất là chia thế nào giữa người góp tiền và người bỏ công sức. Một người góp tiền nhưng không quản lý, một người không góp tiền nhưng ngày ngày trông cửa hàng, theo quy tắc mặc định thì người trông cửa hàng được chia ít hơn, lại không nhận lương. Vì vậy, tiền lương hoặc phần cổ phần của người bỏ công sức phải được ghi rõ. Thỏa thuận chỉ điều chỉnh quan hệ giữa các thành viên hợp tác. Đối với khoản nợ bên ngoài, thành viên hợp tác phổ thông vẫn phải bồi thường đến cùng, xem Điều 3 (chọn đúng loại hình trước khi khai trương). Giới hạn đỏ khi kêu gọi thêm người góp tiền làm ăn, xem Điều 26 (tìm người góp tiền làm ăn). Phần điều luật đã kiểm tra lại nguyên văn, còn "viết thỏa thuận có thể giảm cãi vã" là kinh nghiệm, không có thống kê, nên xếp mức C. Người hưởng lợi là bạn và các thành viên hợp tác của bạn.