Bỏ qua

← Quay lại mục lục tổng

4. Đừng lãng phí thời gian

Mục này chỉ tính sổ thời gian. Điều được xem xét là mỗi ngày, mỗi tuần, mỗi năm có thể tiết kiệm lại bao nhiêu giờ, hoặc tỷ lệ hoàn thành một việc đúng hạn có thể tăng bao nhiêu. Ở đây không quy đổi thời gian thành tuổi thọ, cũng không quy đổi thành tiền. Những chỗ liên quan đến tiền chỉ đưa ra cách tính, không đưa ra kết luận. Phần lớn các mục trong mục này có bằng chứng từ một nghiên cứu riêng lẻ, hoặc từ thống kê tổng hợp của các khảo sát sử dụng thời gian, nên mức độ chủ yếu là B, C.

1. Viết "định làm" thành "mấy giờ, ở đâu, gặp chuyện gì thì làm việc gì"

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Mỗi việc mất 1 đến 2 phút, viết một câu "nếu... thì...". Ví dụ: "8 giờ sáng thứ Ba, vừa ngồi vào bàn làm việc thì viết phần mở đầu trước".
  • Nói dễ hiểu: Đổi "tôi sẽ làm việc này" thành "8 giờ sáng thứ Ba, vừa ngồi vào bàn làm việc thì viết phần mở đầu trước". Tính gộp 94 kiểm nghiệm, những người viết như vậy có tỷ lệ biến mục tiêu thành hiện thực cao hơn rõ rệt, hiệu quả ở mức từ vừa đến lớn. Thứ được thay đổi chỉ là cách viết một câu, không tốn tiền, cũng không mất sức.
  • Lợi ích: Tính gộp 94 kiểm nghiệm độc lập cho thấy những người trước tiên viết dự định thành "nếu... thì..." có tỷ lệ đạt mục tiêu cao hơn. Cách viết này trong tâm lý học được gọi là ý định thực hiện. Độ lớn hiệu quả d = 0.65, thuộc mức vừa đến lớn. Có ba khâu phát huy tác dụng: bắt đầu hành động, chống chọi khi bị làm phiền, và rút lui khỏi những việc chắc chắn không thể làm thành công.
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Gollwitzer, P. M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–119. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(06)38002-1
  • Ghi chú: Cách này chỉ hiệu quả với những việc mà bản thân bạn thật sự muốn làm. Nếu bản thân bạn không muốn mục tiêu đó, viết bao nhiêu câu cũng vô ích. Ngoài ra, phần lớn đối tượng được tuyển trong các nghiên cứu này là sinh viên, phần lớn thói quen được xem xét liên quan đến sức khỏe, nên khi áp dụng vào bối cảnh công việc chưa chắc cũng hiệu quả tương tự.

2. Viết điều kiện rút lui trước khi bắt đầu

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Khi bắt đầu, mất 5 phút để viết rõ "đến ngày tháng nào đó mà chưa đạt chỉ số nào đó thì dừng". Cái khó là đến ngày đó phải chấp nhận sự thật; dừng lại trước mặt người khác có hơi mất mặt.
  • Nói dễ hiểu: Trước khi bắt đầu, hãy viết sẵn một câu: đến ngày tháng nào đó mà vẫn chưa đạt chỉ số nào đó thì dừng. Tính gộp nhiều nghiên cứu cho thấy cách viết này thực sự có thể giúp người ta rút lui khỏi những việc chắc chắn không thể làm thành công. Thứ tiết kiệm được là toàn bộ khoảng thời gian mà vốn dĩ bạn vẫn còn định tiếp tục đổ vào đó.
  • Lợi ích: Tính gộp nhiều nghiên cứu về ý định thực hiện cho thấy "nếu... thì..." được định sẵn từ trước cũng có thể giúp người ta rút lui khỏi những việc chắc chắn không thể làm thành công. Cách diễn đạt trong nguyên văn là disengagement from failing courses of action. Thời gian tiết kiệm được chính là khoảng thời gian mà vốn dĩ bạn vẫn sẽ tiếp tục bỏ vào đó.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Gollwitzer, P. M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–119. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(06)38002-1
  • Ghi chú: Điều kiện rút lui nên được quyết định ngay lúc mới bắt đầu, khi cảm xúc vẫn còn bình tĩnh. Nếu quyết định sau đó, bạn sẽ bị chi phí đã bỏ vào làm lệch hướng. Khi đánh giá, chỉ xem xét khoản đầu tư trong tương lai và lợi ích trong tương lai, xem điều 3. Ngoài ra, "sẵn sàng rút lui" chỉ là một kết luận thành phần trong tổng hợp nhiều nghiên cứu, chưa có ai tính riêng xem nó có thể tiết kiệm bao nhiêu thời gian.

3. Khi quyết định có tiếp tục hay không, chỉ xem khoản đầu tư trong tương lai và lợi ích trong tương lai, không xem đã đầu tư bao nhiêu

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Cái khó là phải chấp nhận một việc: thời gian đã bỏ vào trước đó đã mất rồi, không lấy lại được.
  • Nói dễ hiểu: Tiền và thời gian đã bỏ vào sẽ khiến người ta càng muốn tiếp tục làm. Tính gộp 98 nhóm dữ liệu cho thấy khuynh hướng này tồn tại ổn định. Vì vậy, khi quyết định có nên tiếp tục hay không, chỉ tính xem từ nay về sau còn phải đầu tư bao nhiêu và có thể thu lại bao nhiêu. Những gì đã tiêu rồi thì đừng tính vào.
  • Lợi ích: Tiền, công sức và thời gian đã đầu tư sẽ khiến người ta càng muốn tiếp tục làm. Trong tâm lý học, điều này được gọi là hiệu ứng chi phí chìm. Tính gộp 98 nhóm dữ liệu, phân tích xác nhận khuynh hướng này tồn tại ổn định. Tránh được khuynh hướng này thì sẽ không tiếp tục đổ thời gian vào chỉ vì "không muốn lãng phí".
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Arkes, H. R., & Blumer, C. (1985). The psychology of sunk cost. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 35, 124–140. https://doi.org/10.1016/0749-5978(85)90049-4;Roth, S., Robbert, T., & Straus, L. (2015). On the sunk-cost effect in economic decision-making: A meta-analytic review. Business Research, 8(1), 99–138. https://doi.org/10.1007/s40685-014-0014-8
  • Ghi chú: Thí nghiệm về nhà hát của Arkes và Blumer được tiến hành như sau. Nhà hát của Đại học Ohio bán vé theo mùa, ngẫu nhiên bán cho người mua vé ba mức giá: giá gốc 15 đô la Mỹ, giảm 2 đô la Mỹ và giảm 7 đô la Mỹ. Trong nửa đầu mùa, nhóm mua giá gốc xem trung bình 4.11 buổi, hai nhóm còn lại xem 3.32 và 3.29 buổi. Sang nửa sau mùa, ba nhóm không còn khác biệt rõ rệt. Roth và những người khác phát hiện ảnh hưởng này sẽ nhạt dần theo thời gian, người lớn tuổi chịu ảnh hưởng ít hơn.

4. Khi ước tính thời hạn công việc, hãy dựa trên thời gian thực tế của những nhiệm vụ tương tự trong quá khứ, đừng suy từ kế hoạch

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Trước khi ước tính, hãy dành vài phút xem lại lần trước mình đã thực tế mất bao lâu để làm một việc tương tự.
  • Nói dễ hiểu: Sinh viên ước tính mình sẽ viết xong luận văn trong 33.9 ngày, nhưng thực tế mất 55.5 ngày; chỉ có 29.7% số người hoàn thành đúng thời hạn họ tự ước tính. Một nhóm khác được yêu cầu trước tiên nhớ lại lần trước họ đã mất bao lâu để làm một việc tương tự rồi mới ước tính. Tỷ lệ hoàn thành đúng hạn tăng từ 29.3% lên 60.0%.
  • Lợi ích: Sinh viên dự tính hoàn thành luận văn trong 33.9 ngày, nhưng thực tế mất 55.5 ngày. Chỉ có 29.7% số người hoàn thành đúng hạn theo ước tính của mình. Các nhà nghiên cứu yêu cầu một nhóm khác trước tiên liên hệ trải nghiệm trong quá khứ với việc đang làm, rồi mới ước tính. Tỷ lệ hoàn thành đúng hạn của nhóm này tăng từ 29.3% ở nhóm đối chứng lên 60.0%. Sự lạc quan kiểu ước tính thời hạn ngắn hơn thực tế không còn xuất hiện ở nhóm này.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Buehler, R., Griffin, D., & Ross, M. (1994). Exploring the "planning fallacy": Why people underestimate their task completion times. Journal of Personality and Social Psychology, 67(3), 366–381. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.3.366;Flyvbjerg, B. (2006). From Nobel Prize to project management: Getting risks right. Project Management Journal, 37(3), 5–15. https://doi.org/10.1177/875697280603700302;Halkjelsvik, T., & Jørgensen, M. (2012). From origami to software development: A review of studies on judgment-based predictions of performance time. Psychological Bulletin, 138(2), 238–271. https://doi.org/10.1037/a0025996
  • Ghi chú: Nghiên cứu của Buehler chỉ tuyển sinh viên đại học Canada, là một nghiên cứu riêng lẻ với số người ít, gồm 37 người và khoảng 40 người ở mỗi nhóm. Ước tính dựa trên dữ liệu lịch sử của những dự án tương tự được gọi là dự báo theo nhóm tham chiếu; Flyvbjerg trình bày cụ thể cách thực hiện trong lĩnh vực kỹ thuật. Sau khi tổng hợp nhiều nghiên cứu, Halkjelsvik chỉ ra rằng việc ước tính thấp hơn thực tế phổ biến hơn việc ước tính cao hơn, nhưng mức chênh lệch thay đổi rất lớn tùy nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu.

5. Gửi chương trình nghị sự trước cuộc họp, không có chương trình thì không họp; nếu có thể họp đứng thì hãy họp đứng

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Người tổ chức cần dành 5 đến 10 phút trước cuộc họp để viết một chương trình nghị sự. Họp đứng cần sự phối hợp của người tham dự.
  • Nói dễ hiểu: Những cuộc họp gửi chương trình nghị sự trước sẽ khiến người tham dự dễ cảm thấy cuộc họp đó hữu ích hơn. Trong thí nghiệm, các cuộc họp ngồi kéo dài hơn 34% so với các cuộc họp đứng, nhưng chất lượng quyết định được đưa ra ở hai cách họp không có khác biệt.
  • Lợi ích: Hai cuộc khảo sát lần lượt có 958 người và 292 người. Kết quả là: những cuộc họp gửi chương trình nghị sự trước khiến người tham dự dễ cảm thấy cuộc họp có hiệu quả hơn; mối liên hệ này có ý nghĩa thống kê. Trong một thí nghiệm khác, có 55 nhóm họp ngồi và 56 nhóm họp đứng; thời lượng họp ngồi dài hơn 34%. Chất lượng quyết định được đưa ra ở hai cách họp không có khác biệt.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Leach, D. J., Rogelberg, S. G., Warr, P. B., & Burnfield, J. L. (2009). Perceived meeting effectiveness: The role of design characteristics. Journal of Business and Psychology, 24(1), 65–76. https://doi.org/10.1007/s10869-009-9092-6;Bluedorn, A. C., Turban, D. B., & Love, M. S. (1999). The effects of stand-up and sit-down meeting formats on meeting outcomes. Journal of Applied Psychology, 84(2). https://doi.org/10.1037/0021-9010.84.2.277
  • Ghi chú: Thí nghiệm về họp đứng là nhiệm vụ trong phòng thí nghiệm, với các nhóm nhỏ 5 người. Không thể áp dụng nguyên xi kết luận này cho những cuộc họp kéo dài hoặc hội nghị lớn. Nghiên cứu của Leach đo lường việc người tham dự tự cảm thấy hiệu quả ra sao, chứ không phải thực tế đã hoàn thành được bao nhiêu việc.

6. Cắt giảm số lượng cuộc họp, những việc có thể giải quyết bằng văn bản không đồng bộ thì không họp

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Cần sự phối hợp của đồng nghiệp và cấp trên. Cái khó là viết một đoạn văn cho rõ ràng tốn công hơn nói một câu.
  • Nói dễ hiểu: Trong ngày càng có nhiều cuộc họp thì con người càng mệt, đồng thời cũng cảm thấy mình có nhiều việc phải làm hơn. Cắt bỏ một cuộc họp, thời gian tiết kiệm được chính là thời lượng của cuộc họp đó, không hao hụt một phút nào.
  • Lợi ích: Hai cuộc khảo sát đều tìm những nhân viên làm việc trên 35 giờ mỗi tuần, lần lượt có 676 người và 304 người. Thời gian dành cho họp ảnh hưởng đến thái độ làm việc và cảm giác hạnh phúc không cố định, mà phụ thuộc vào hai điều: cuộc họp được tổ chức tốt đến đâu và công việc ở vị trí đó phụ thuộc vào người khác đến mức nào. Một nghiên cứu khác yêu cầu mọi người liên tục ghi nhật ký trong một tuần. Kết quả cho thấy trong ngày càng có nhiều cuộc họp thì mức độ mệt mỏi và khối lượng công việc mà bản thân cảm nhận càng cao. Thời gian tiết kiệm được tương đương với chính thời lượng cuộc họp bị cắt bỏ.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Rogelberg, S. G., Leach, D. J., Warr, P. B., & Burnfield, J. L. (2006). "Not another meeting!" Are meeting time demands related to employee well-being? Journal of Applied Psychology, 91(1). https://doi.org/10.1037/0021-9010.91.1.83;Luong, A., & Rogelberg, S. G. (2005). Meetings and more meetings: The relationship between meeting load and the daily well-being of employees. Group Dynamics: Theory, Research, and Practice, 9(1). https://doi.org/10.1037/1089-2699.9.1.58
  • Ghi chú: Còn tranh cãi: Rogelberg 2006 phát hiện rằng mối quan hệ giữa số lượng cuộc họp và cảm giác hạnh phúc không theo một chiều. Với những vị trí công việc phụ thuộc nhiều vào người khác, nhiều cuộc họp chưa chắc đã là điều xấu. Ngoài ra, chưa có nghiên cứu nào trực tiếp so sánh việc "chuyển sang giao tiếp bằng văn bản không đồng bộ" với việc họp; khuyến nghị này là suy luận riêng của tác giả.

7. Tách nhiệm vụ lớn thành các nhiệm vụ nhỏ, rồi ước tính thời gian trước khi bắt tay làm

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Việc chia nhỏ bản thân mất 5 đến 15 phút.
  • Nói dễ hiểu: Khi ước tính thời gian hoàn thành một việc, con người không tự động tách nhiệm vụ ra rồi tính từng việc một. Trước hết liệt kê các nhiệm vụ nhỏ rồi mới ước tính thì sẽ bớt mắc lỗi ước tính ngắn hơn một đoạn. Sau khi tách nhỏ, mỗi bước đều có thể bắt tay làm ngay, cũng sẽ không dễ trì hoãn như vậy.
  • Lợi ích: Khi ước tính thời gian hoàn thành một việc, con người sẽ không tự mình tách một nhiệm vụ có nhiều phần thành vài khối. Ví dụ như viết tổng quan tài liệu, viết phần thảo luận, sắp xếp tài liệu tham khảo, vốn dĩ đã là mấy việc khác nhau. Trước hết liệt kê các nhiệm vụ nhỏ rồi mới ước tính có thể giảm lỗi ước tính thời gian hoàn thành ngắn hơn thực tế, lỗi này gọi là ngụy biện lập kế hoạch. Sau khi tách nhỏ, mỗi bước đều trở thành một hành động có thể bắt đầu ngay lập tức, nên việc trì hoãn cũng giảm theo. Những yếu tố có khả năng dự đoán việc trì hoãn tốt nhất trong các nghiên cứu bao gồm cảm giác chán ghét đối với việc đó và bản thân nhiệm vụ bị đẩy lùi về sau.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Kruger, J., & Evans, M. (2004). If you don't want to be late, enumerate: Unpacking reduces the planning fallacy. Journal of Experimental Social Psychology, 40(5), 586–598. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2003.11.001; Steel, P. (2007). The nature of procrastination: A meta-analytic and theoretical review of quintessential self-regulatory failure. Psychological Bulletin, 133(1). https://doi.org/10.1037/0033-2909.133.1.65
  • Ghi chú: Nên chia nhỏ đến mức nào: lấy tiêu chuẩn là "mỗi nhiệm vụ nhỏ có thể hoàn thành trong một lần ngồi xuống làm", vì chia quá vụn bản thân cũng tốn thời gian. Ngoài ra, nghiên cứu của Kruger và Evans chỉ được kiểm tra theo hướng từ phần tóm tắt, chưa kiểm tra được tỷ lệ phần trăm cụ thể trong toàn văn.

8. Tự đặt một ngày hạn định cho những việc không có hạn chót bên ngoài

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Cái khó là đã đặt thì phải nghiêm túc thực hiện, đến ngày đó mà không coi là chuyện đáng kể thì chẳng khác nào chưa từng đặt.
  • Nói dễ hiểu: Khi có hạn chót do người khác đặt ra, 80.6% sinh viên có thể hoàn thành trước thời hạn đó. Còn số người hoàn thành theo thời gian tự mình dự tính chỉ là 38.7%. Thời điểm hoàn thành gần như đi theo hạn chót do người khác đặt ra, không liên quan nhiều đến thời gian tự mình ước tính. Với những việc không có hạn chót, có thể dùng cách này để tự đặt một hạn chót cho mình, đồng thời nghiêm túc thực hiện.
  • Lợi ích: Trong số những sinh viên có hạn chót bên ngoài, 80.6% hoàn thành trước hạn. Còn số người hoàn thành trong khoảng thời gian tự mình dự tính chỉ là 38.7%. Thời điểm hoàn thành gần như đi theo hạn chót, hệ số tương quan r = 0.82; con số này càng gần 1 thì cho thấy mức độ bám sát càng cao. Mối liên hệ với thời gian tự mình dự tính chỉ rất yếu.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Buehler, R., Griffin, D., & Ross, M. (1994). Exploring the "planning fallacy": Why people underestimate their task completion times. Journal of Personality and Social Psychology, 67(3), 366–381. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.3.366; Ariely, D., & Wertenbroch, K. (2002). Procrastination, deadlines, and performance: Self-control by precommitment. Psychological Science, 13(3), 219–224. https://doi.org/10.1111/1467-9280.00441 (đã bị rút bài vào năm 2026, tuyên bố rút bài: Retraction: Procrastination, Deadlines, and Performance: Self-Control by Precommitment. Psychological Science. https://doi.org/10.1177/09567976261488042); Hyndman, K., & Bisin, A. (2026). Replication of "Procrastination, Deadlines, and Performance: Self-Control by Precommitment". Psychological Science: "changes in the deadlines had a negligible effect on the three performance metrics and several survey metrics used in the original study". https://doi.org/10.1177/09567976261460772
  • Ghi chú: Nói cho người khác biết ngày mình tự đặt thì nó sẽ gần với loại ngày hạn định do người khác đặt hơn. Nghiên cứu đã xác minh rằng hạn chót do người khác đặt có tác dụng. Còn loại do mình tự đặt cho mình, chẳng hạn như timeboxing, Pomodoro, thì ở đây là suy ra theo cách tương tự. Có một thí nghiệm trực tiếp đo lường hạn chót do bản thân tự đặt, đó là nghiên cứu năm 2002 của Ariely và Wertenbroch. Nghiên cứu này bị tạp chí rút bài vào năm 2026. Trong thí nghiệm lặp lại cùng năm, cách đặt hạn chót ảnh hưởng rất ít đến kết quả.

9. Coi trì hoãn là đang né tránh cảm giác khó chịu, đừng coi đó là do chưa đủ cố gắng

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Chỉ thay đổi hướng phán đoán: trước hết hãy hỏi việc này khiến bạn khó chịu ở điểm nào, rồi nghĩ cách giải quyết.
  • Nói dễ hiểu: Mức độ khó chịu của việc đó, có cảm thấy mình làm được hay không, có dễ bị những thứ trước mắt cuốn đi hay không, khả năng tự kiểm soát mạnh hay yếu, là những yếu tố liên quan chặt chẽ nhất đến trì hoãn. Những tính cách như thần kinh, thích tìm kiếm kích thích chỉ liên quan rất yếu đến trì hoãn. Vì vậy, trước tiên có thể điều chỉnh nhiệm vụ để nó bớt khó chịu, thu nhỏ bước đầu tiên, đừng chỉ dựa vào việc mắng bản thân một trận rồi miễn cưỡng bắt tay vào làm.
  • Lợi ích: Một phân tích gộp tổng hợp 691 hệ số tương quan liên quan phát hiện rằng có một số yếu tố liên quan chặt chẽ và ổn định với trì hoãn: mức độ khiến người ta chán ghét của nhiệm vụ, còn bao lâu nữa mới đến hạn chót, cảm nhận năng lực bản thân (cảm thấy mình làm được), tính bốc đồng, cùng với tính tận tâm và các yếu tố bên dưới nó là khả năng tự kiểm soát, dễ mất tập trung, tính ngăn nắp và động lực thành tựu. Trong khi đó, tính thần kinh, tính nổi loạn, thích tìm kiếm kích thích chỉ liên quan rất yếu đến trì hoãn. Tác giả dùng lý thuyết động lực theo thời gian để giải thích nhóm kết quả này: sức hấp dẫn hiện tại của một việc sẽ nhanh chóng giảm đi khi phần thưởng còn ở xa.
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Steel P (2007). The nature of procrastination: a meta-analytic and theoretical review of quintessential self-regulatory failure. Psychological Bulletin, 133(1), 65–94. https://doi.org/10.1037/0033-2909.133.1.65
  • Ghi chú: Quy mô lợi ích được ghi là "trung bình", vì những nghiên cứu này chỉ chỉ ra hướng tác động, chưa đo được có thể tiết kiệm bao nhiêu giờ. Cách làm cụ thể nằm ở điều 1 của mục này (viết rõ "mấy giờ, ở đâu, gặp tình huống gì thì làm việc gì"), điều 7 (chia nhiệm vụ lớn thành các nhiệm vụ nhỏ), điều 8 (đặt một ngày cụ thể cho những việc không có hạn chót bên ngoài). Đây là tổng hợp các nghiên cứu tương quan, không thể nhìn ra yếu tố nào gây ra yếu tố nào.

10. Đặt những thứ cần dùng ngay trong tầm tay, chuyển những thứ không muốn đụng tới ra xa, đừng trông chờ mình sẽ nhịn được ngay lúc đó

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền, mỗi lần mất vài phút. Đặt điện thoại sang phòng khác, bày sách và máy tính lên bàn.
  • Nói dễ hiểu: Đồ vật ở xa hơn một chút thì người ta sẽ lấy ít hơn. Đặt cùng một loại đồ ăn vặt ra xa, lượng ăn vào giảm rõ rệt, thuộc hiệu quả cỡ trung bình. Bày ít lựa chọn hơn thì số người lấy cũng giảm rõ rệt. Những cách này không cần bạn phải nhịn ngay tại chỗ, chỉ mất vài phút là sắp xếp xong.
  • Lợi ích: Một tổng quan Cochrane đưa vào 24 thử nghiệm ngẫu nhiên. Đặt thức ăn ở xa hơn làm lượng ăn vào giảm, chênh lệch trung bình chuẩn hóa −0.60 (95% CI −0.84 đến −0.36, đây là khoảng đáng tin cậy; 12 nghiên cứu, 1098 người, bằng chứng có độ chắc chắn thấp), thuộc hiệu ứng cỡ trung bình. Giảm số lựa chọn có thể khiến việc chọn loại thực phẩm đó giảm rõ rệt hơn, chênh lệch trung bình chuẩn hóa −1.13 (95% CI −1.90 đến −0.37, 3 nghiên cứu, 154 người, bằng chứng có độ chắc chắn thấp). Phân tích hồi quy cho thấy: đặt càng xa, số lựa chọn càng đơn nhất thì hiệu quả càng mạnh.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Hollands GJ, Carter P, Anwer S, et al. (2019). Altering the availability or proximity of food, alcohol, and tobacco products to change their selection and consumption. Cochrane Database of Systematic Reviews, 9, CD012573. https://doi.org/10.1002/14651858.CD012573.pub3
  • Ghi chú: Lý do xếp mức B: 24 nghiên cứu được tổng quan này đưa vào đều chỉ nghiên cứu thực phẩm, không có nghiên cứu nào về rượu hay thuốc lá; 14 nghiên cứu được tiến hành trong phòng thí nghiệm, tất cả đều đến từ các quốc gia có thu nhập cao. Vì vậy, việc áp dụng "để xa thì ít đụng tới" sang điện thoại và trò chơi là suy rộng trực tiếp, chưa có thử nghiệm trực tiếp. Việc đặt điện thoại ngoài tầm mắt đã được một số nghiên cứu đo lường trực tiếp, xem điều 1 mục 3 (tắt các thông báo không cần thiết, khi làm việc thì đặt điện thoại ngoài tầm mắt).

11. Muốn buộc mình làm được thì hãy đặt tiền cược, nhưng trước tiên hãy hỏi bản thân có chịu đặt cược hay không

Tiền ítThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Với phương án đặt cọc, trước tiên phải bỏ ra một khoản tiền của mình, nếu không làm được thì sẽ bị tịch thu. Trong thử nghiệm, số tiền đặt cược là 150 đô la Mỹ.
  • Nói dễ hiểu: Muốn ép mình làm được, bạn có thể làm xong thì nhận tiền thưởng, cũng có thể nộp tiền đặt cọc trước, làm được thì được hoàn lại và nhận thêm tiền thưởng. Trong số những người đều chấp nhận tham gia cả hai cách, số người làm được khi đặt cọc cao hơn 13 điểm phần trăm. Nhưng chỉ có 13.7% chịu đặt cọc, trong khi có 90% chịu nhận tiền thưởng, nên tiền đặt cọc chỉ có tác dụng với những người chấp nhận đặt cược.
  • Lợi ích: Một thử nghiệm ngẫu nhiên tại Mỹ với 2538 người, trong đó nhân viên và người thân, bạn bè của họ được phân ngẫu nhiên vào bốn phương án khuyến khích hoặc chăm sóc thông thường. Tỷ lệ chấp nhận phương án thưởng (làm được thì nhận khoảng 800 đô la Mỹ) là 90.0%, phương án đặt cọc (nộp trước 150 đô la Mỹ, cộng thêm 650 đô la Mỹ tiền thưởng) là 13.7%. Tỷ lệ cai thuốc lá thành công sau sáu tháng: bốn phương án khuyến khích nằm trong khoảng từ 9.4% đến 16.0%, chăm sóc thông thường là 6.0%. Phương án thưởng là 15.7%, phương án đặt cọc là 10.2%. Nhưng trong số 13.7% người chỉ tính những người đồng ý tham gia cả hai phương án, tỷ lệ cai thuốc lá thành công sau sáu tháng của phương án đặt cọc cao hơn phương án thưởng 13.2 điểm phần trăm (95% CI 3.1 đến 22.8, đây là khoảng đáng tin cậy).
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Halpern SD, French B, Small DS, et al. (2015). Randomized trial of four financial-incentive programs for smoking cessation. New England Journal of Medicine, 372(22), 2108–2117. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1414293
  • Ghi chú: Thử nghiệm này đo việc cai thuốc lá, áp dụng sang những việc như viết luận văn, rèn luyện thể chất là suy rộng trực tiếp, nên quy mô lợi ích được ghi là "trung bình". Khi chọn phương án, trước hết hãy xem bản thân có thực sự sử dụng nó hay không, thay vì đầu tiên xem phương án nào hiệu quả hơn. Một cách làm mà đa số mọi người không chấp nhận thì dù hiệu quả đến đâu cũng không có tác dụng với những người đó. Vì vậy, trước tiên hãy chọn cách mà bạn chấp nhận được, đặt cược ít một chút vẫn tốt hơn là không đặt cược. Cách cai thuốc lá cụ thể xem điều 3 mục 2 (thuốc cai thuốc lá).

12. Tính thói quen mới theo tháng, đừng tính theo "21 ngày"

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì cóLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Điều cần làm là lặp lại cùng một hành động mỗi ngày trong cùng một bối cảnh, duy trì trong vài tháng.
  • Nói dễ hiểu: "Hình thành một thói quen trong 21 ngày" không có căn cứ. Một nghiên cứu theo dõi 12 tuần cho thấy, để một hành động trở thành việc làm không cần suy nghĩ, nhanh thì mất 18 ngày, chậm thì mất 254 ngày. Sau hai, ba tuần mà vẫn chưa thấy nhẹ nhàng hơn là chuyện bình thường. Bỏ sót một ngày ở giữa cũng không khiến tiến độ trở về số 0.
  • Lợi ích: 96 tình nguyện viên, mỗi người chọn một hành động liên quan đến ăn, uống hoặc hoạt động, thực hiện hằng ngày trong một bối cảnh cố định (chẳng hạn như "sau bữa sáng"), duy trì trong 12 tuần, đồng thời tự chấm điểm mức độ tự động hóa của mình mỗi ngày. Dữ liệu của 82 người đủ để phân tích, mô hình khớp thành công ở 62 người. Số ngày cần để đạt 95% mức tự động hóa tối đa của từng người nằm trong khoảng từ 18 ngày đến 254 ngày. Nghiên cứu cũng phát hiện rằng bỏ lỡ một cơ hội thực hiện không gây ảnh hưởng thực chất đến quá trình hình thành thói quen.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Lally P, van Jaarsveld CHM, Potts HWW, Wardle J (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009. https://doi.org/10.1002/ejsp.674
  • Ghi chú: Chỉ có nghiên cứu này, với 96 người, và những gì họ làm đều là các hành động đơn giản (chẳng hạn như ăn một phần trái cây sau bữa ăn). Chưa ai đo xem những việc phức tạp mất bao lâu, chẳng hạn như chạy bộ ba lần mỗi tuần, viết lách hằng ngày. Vì vậy, sau hai tuần mà vẫn thấy rất khó thì không thể xem đó là bằng chứng của thất bại. Để việc lặp lại thực sự diễn ra, hãy gắn hành động với một bối cảnh cố định, xem điều 1 của mục này (viết thành "mấy giờ, ở đâu, gặp điều gì thì làm gì").

13. Nếu trì hoãn đã ảnh hưởng đến cuộc sống, hãy dùng tài liệu tự trợ giúp được thử nghiệm ngẫu nhiên ủng hộ, không nhất thiết phải tìm nhà trị liệu

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Một cuốn sách tự trợ giúp có giá vài chục tệ, một số tài liệu thì miễn phí. Cần đầu tư khoảng mười tuần, mỗi tuần đọc một mục và làm một bài tập.
  • Nói dễ hiểu: Trì hoãn nghiêm trọng đến mức khiến người ta đau khổ thì có thể cải thiện được. Luyện tập theo tài liệu tự trợ giúp dựa trên liệu pháp nhận thức hành vi trong mười tuần, dù có người hướng dẫn hay hoàn toàn tự làm, đều tốt hơn rõ rệt so với không làm gì. Không thấy có sự khác biệt giữa có người hướng dẫn và không có người hướng dẫn, nên tự làm theo cũng có hiệu quả.
  • Lợi ích: 150 người được phân ngẫu nhiên thành ba nhóm: tự trợ giúp có nhà trị liệu hướng dẫn, tự trợ giúp không có hướng dẫn và nhóm đối chứng trong danh sách chờ. Sau mười tuần, cỡ hiệu ứng giữa các nhóm trên thang đo trì hoãn thuần túy là nhóm có hướng dẫn d = 0.70 (95% CI 0.29–1.10, đây là khoảng tin cậy), nhóm không có hướng dẫn d = 0.50 (0.10–0.90); trên thang đo trì hoãn phi lý lần lượt là 0.81 (0.40–1.22) và 0.69 (0.29–1.09). Tỷ lệ đạt mức cải thiện có ý nghĩa lâm sàng: nhóm có hướng dẫn từ 31.3% đến 40.0%, nhóm không có hướng dẫn từ 24.0% đến 36.0%. Hai nhóm không có khác biệt đáng kể ở bất kỳ kết quả nào.
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Rozental A, Forsell E, Svensson A, Andersson G, Carlbring P (2015). Internet-based cognitive-behavior therapy for procrastination: A randomized controlled trial. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 83(4), 808–824. https://doi.org/10.1037/ccp0000023
  • Ghi chú: Đối tượng tham gia là người trưởng thành Thụy Điển, sử dụng tài liệu bằng tiếng Thụy Điển, còn trong tiếng Trung chưa có sẵn một bộ tài liệu tương tự, nên quy mô lợi ích được ghi là "trung bình". Các thành phần trong tài liệu đều là những phương pháp thường gặp: kích hoạt hành vi, thí nghiệm hành vi, kiểm soát kích thích, giải thích về động lực và phương pháp làm việc. Phần kiểm soát kích thích được nói ở điều 10 của mục này (đặt thứ mình không muốn đụng đến ra xa). Nếu trì hoãn đồng thời đi kèm tâm trạng sa sút hoặc lo âu rõ rệt, trước hết hãy làm theo điều 18 của mục 3 (vận động, phơi nắng, ngủ đúng giờ, tìm người trò chuyện, gọi 12356).

14. Dùng mức lương theo giờ của mình để quyết định việc nhà nào nên thuê ngoài

Tiền nhiềuThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Cần trả một khoản tiền thuê ngoài, bao nhiêu tùy vào dịch vụ bạn mua. Ngoài ra, trước tiên cần dành thời gian một lần để tính rõ mức lương theo giờ của mình.
  • Nói dễ hiểu: Người Trung Quốc trung bình dành 1 giờ 17 phút mỗi ngày cho việc nhà. Những người thực sự bắt tay làm việc nhà trong ngày dành 1 giờ 59 phút. Người dùng tiền để mua thời gian có mức độ hài lòng với cuộc sống cao hơn. Cùng một khoản tiền, dùng để mua thời gian khiến người ta vui hơn ngay lúc đó so với dùng để mua đồ đạc.
  • Lợi ích: Cư dân Trung Quốc trung bình làm việc nhà 1 giờ 17 phút mỗi ngày. Nếu chỉ tính những người có làm việc nhà, thời gian trung bình là 1 giờ 59 phút. Đây là khảo sát năm 2024, bao phủ 3.85 vạn hộ gia đình và 10.7 vạn người. Một nghiên cứu khác lấy mẫu gồm 6271 người ở bốn quốc gia, cho thấy những người dùng tiền để mua thời gian có mức độ hài lòng với cuộc sống cao hơn. Các nhà nghiên cứu còn tiến hành thí nghiệm trong đời sống thực: cùng một khoản tiền, dùng để mua thời gian mang lại cảm giác hạnh phúc ngay lúc đó cao hơn so với dùng để mua vật phẩm.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Whillans, A. V., Dunn, E. W., Smeets, P., Bekkers, R., & Norton, M. I. (2017). Buying time promotes happiness. Proceedings of the National Academy of Sciences. https://doi.org/10.1073/pnas.1706541114; Cục Thống kê Quốc gia (2024). "Thông cáo về Điều tra sử dụng thời gian toàn quốc lần thứ ba (Số 2)". https://www.stats.gov.cn/sj/zxfb/202410/t20241031_1957216.html
  • Ghi chú: Trước hết hãy tính mức lương theo giờ, công thức là thu nhập sau thuế một tháng ÷ số giờ làm việc thực tế trong một tháng. Sau đó xem việc thuê ngoài công việc nhà này tốn bao nhiêu. Nếu đơn giá thuê ngoài thấp hơn mức lương theo giờ của bạn, đồng thời bạn thực sự sẽ dùng thời gian tiết kiệm được để kiếm tiền hoặc nghỉ ngơi, thì hãy thuê ngoài. Mức lương theo giờ và giá thuê ngoài của mỗi người đều khác nhau, nên phải tự mình tính toán. Ngoài ra, Whillans đo mức độ vui vẻ của con người sau khi dùng tiền để mua thời gian, chứ không đo xem đã tiết kiệm được bao nhiêu giờ.

15. Đặt giới hạn cứng cho video ngắn và việc lướt màn hình không mục đích

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì cóLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Chỉ mất vài phút để thực hiện: tắt thông báo đẩy, xóa ứng dụng hoặc đặt giới hạn thời gian sử dụng ứng dụng mỗi ngày. Cái khó là phải kiềm chế đôi tay, nhịn không mở ra.
  • Nói dễ hiểu: Năm 2024, trung bình mỗi ngày người Trung Quốc lên mạng 5 giờ 37 phút, còn những người thực sự lên mạng trong ngày là 6 giờ 3 phút. Năm 2018, tính theo cùng cách này, con số đó mới chỉ là 2 giờ 42 phút. Đây là con số lớn nhất trong mục này. Mỗi ngày cắt giảm một giờ thì một năm sẽ có thêm 365 giờ.
  • Lợi ích: Người dân Trung Quốc trung bình lên mạng 5 giờ 37 phút mỗi ngày. Chỉ tính những người thực sự lên mạng trong ngày, trung bình là 6 giờ 3 phút. Những người đã sử dụng mạng trong ngày chiếm 92.9%. Đây là những con số của năm 2024. Năm 2018, tính theo cùng cách này, con số đó chỉ là 2 giờ 42 phút. Đây là con số lớn nhất trong mục này. Mỗi ngày cắt giảm một giờ trong số đó, tương đương với việc mỗi năm có thêm 365 giờ. Theo Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc, đến tháng 6 năm 2025, cư dân mạng trung bình lên mạng 30.6 giờ mỗi tuần, tăng 1.9 giờ so với nửa năm trước. Có 1.068 tỷ người dùng video ngắn, chiếm 95.1% số cư dân mạng.
  • Mức độ bằng chứng: C
  • Nguồn: Tổng cục Thống kê Quốc gia (2024). "Công báo điều tra lần thứ ba về việc sử dụng thời gian trên toàn quốc (Số 2)". https://www.stats.gov.cn/sj/zxfb/202410/t20241031_1957216.html; Tổng cục Thống kê Quốc gia (2019). "Công báo điều tra về việc sử dụng thời gian trên toàn quốc năm 2018". https://www.stats.gov.cn/sj/zxfb/202302/t20230203_1900224.html; Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc (2025). "Báo cáo thống kê về tình hình phát triển mạng Internet Trung Quốc lần thứ 56". https://www.cnnic.net.cn/NMediaFile/2025/0730/MAIN1753846666507QEK67ZS9DH.pdf
  • Ghi chú: Thời gian lên mạng bao gồm công việc, học tập và giao tiếp xã hội, không phải tất cả đều là lãng phí. Sở dĩ xếp mức C là vì chưa có nghiên cứu nào tính được "sau khi hạn chế thì tiết kiệm được bao nhiêu thời gian, và số thời gian đó được dùng vào đâu", hiện chỉ có số liệu thống kê tổng thể. Trong đó, loại "lướt xem cuộc sống của người khác ra sao" đã có thử nghiệm ngẫu nhiên đo được tiết kiệm bao nhiêu thời gian và cảm xúc thay đổi bao nhiêu, xem mục 3 điều 20.

16. Không xem tivi và tin tức cuộn liên tục, tập trung xem thông tin cần thiết theo thời gian định sẵn

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Cái khó là sửa thói quen tiện tay mở ra, ngoài ra còn có thể bỏ lỡ một số tin tức tức thời.
  • Nói dễ hiểu: Người Mỹ từ 15 tuổi trở lên xem tivi 2.6 giờ mỗi ngày, chiếm một nửa tổng thời gian rảnh. Năm 2018, người Trung Quốc trung bình xem tivi 1 giờ 40 phút mỗi ngày, người cao tuổi từ 75 đến 84 tuổi xem 3 giờ 16 phút. Chuyển những thông tin cần xem sang hình thức tập trung xem theo thời gian định sẵn, phần tiết kiệm được sẽ nằm ở đây.
  • Lợi ích: Người Mỹ từ 15 tuổi trở lên xem tivi 2.6 giờ mỗi ngày. Tổng thời gian nghỉ ngơi của họ là 5.2 giờ, tivi chiếm một nửa. Đây là con số của năm 2025. Người dân Trung Quốc trung bình xem tivi 1 giờ 40 phút mỗi ngày, người từ 75 đến 84 tuổi xem 3 giờ 16 phút. Đây là những con số của năm 2018.
  • Mức độ bằng chứng: C
  • Nguồn: U.S. Bureau of Labor Statistics (2026). American Time Use Survey — 2025 Results. https://www.bls.gov/news.release/atus.nr0.htm; Tổng cục Thống kê Quốc gia (2019). "Công báo điều tra về việc sử dụng thời gian trên toàn quốc năm 2018". https://www.stats.gov.cn/sj/zxfb/202302/t20230203_1900224.html
  • Ghi chú: Hiện chỉ có số liệu thống kê tổng thể. Chưa có nghiên cứu nào tính được sau khi xem ít tivi và tin tức hơn thì thời gian tiết kiệm được đã được dùng vào đâu. Cách "tập trung xem" là kinh nghiệm của tác giả.

17. Dành một lần thời gian để học phím tắt và tự động hóa trong các phần mềm thường dùng

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Cần đầu tư một lần từ vài giờ đến vài chục giờ để học. Cái khó là trong giai đoạn mới bắt đầu, thao tác còn chậm hơn dùng chuột.
  • Nói dễ hiểu: Phần lớn những người đã quen dùng Word vẫn đang nhấp vào các biểu tượng trên thanh công cụ. Trong thí nghiệm so sánh giữa các nhóm, phím tắt nhanh hơn menu và biểu tượng. Học một lần là khoản chi một lần, sau đó mỗi thao tác mỗi ngày đều giúp thu hồi khoản đầu tư ấy. Cùng một loại công việc làm càng lâu thì thu hồi được càng nhiều.
  • Lợi ích: Nghiên cứu đã xem xét 251 người dùng Word có kinh nghiệm, đa số ít sử dụng các phím tắt nhanh hơn mà vẫn chủ yếu nhấp vào thanh công cụ biểu tượng. Thí nghiệm so sánh giữa các nhóm xác nhận rằng trong ba cách là menu, biểu tượng và phím tắt, phím tắt nhanh nhất. Thời gian tiết kiệm được tích lũy từng chút theo số lần thao tác mỗi ngày. Những người làm cùng một loại công việc trong thời gian dài nhận được lợi ích lớn nhất.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Lane, D. M., Napier, H. A., Peres, S. C., & Sándor, A. (2005). Hidden costs of graphical user interfaces: Failure to make the transition from menus and icon toolbars to keyboard shortcuts. International Journal of Human-Computer Interaction. https://doi.org/10.1207/s15327590ijhc1802_1
  • Ghi chú: Chỉ học những thao tác bạn cần dùng hơn mười lần mỗi ngày, học quá đầy đủ lại là một kiểu lãng phí khác. Ngoài ra, thí nghiệm về hiệu suất đó chỉ có 6 người tham gia, phần tóm tắt cũng không đưa ra số giây tiết kiệm được cho mỗi thao tác.

18. Khi chọn chỗ ở, hãy ưu tiên thời gian đi làm, rút ngắn thời gian đi một chiều

Tiền nhiềuThời gian vừaCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Chi phí cao. Có thể phải trả tiền thuê nhà cao hơn hoặc chuyển sang một căn nhà nhỏ hơn. Bản thân việc chuyển nhà cũng tốn thời gian.
  • Nói dễ hiểu: Dữ liệu theo dõi của Đức cho thấy, những người đi làm lâu hơn tự cảm thấy cuộc sống của mình tệ hơn, và tiền lương hay nhà ở cũng không bù lại được khoản tổn thất này. Nhưng sau khi tổng hợp nhiều nghiên cứu, một số học giả cho rằng mối liên hệ giữa thời gian đi làm và mức độ hài lòng chung với cuộc sống vẫn chưa ổn định. Giảm 30 phút cho mỗi lượt đi, mỗi tuần sẽ tiết kiệm được 5 giờ.
  • Lợi ích: Người dân Trung Quốc mỗi ngày trung bình dành 50 phút cho việc đi lại. Nếu chỉ tính những người có đi lại trong ngày thì con số này là 1 giờ 2 phút. Đây là số liệu của năm 2024. Dữ liệu theo dõi dài hạn cùng một nhóm người ở Đức cho thấy, những người đi làm càng lâu thì mức độ hạnh phúc chủ quan (tự cảm thấy cuộc sống của mình tốt hay không) càng thấp một cách ổn định. Hơn nữa, khoản tổn thất này không được bù đắp bằng thu nhập hay nhà ở. Một bài tổng quan tổng hợp nhiều nghiên cứu cũng xác nhận rằng, thời gian đi làm càng dài thì người ta càng không hài lòng với việc đi làm, và điều này không liên quan đến việc sử dụng phương tiện giao thông nào. Nhưng cùng bài tổng quan đó cũng cho biết, vẫn chưa thể thấy mối quan hệ ổn định giữa thời gian đi làm và mức độ hài lòng chung với cuộc sống. Giảm 30 phút cho mỗi lượt đi, mỗi tuần sẽ tiết kiệm được khoảng 5 giờ.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Stutzer, A., & Frey, B. S. (2008). Stress that doesn't pay: The commuting paradox. Scandinavian Journal of Economics, 110(2), 339–366. https://doi.org/10.1111/j.1467-9442.2008.00542.x;Chatterjee, K., et al. (2020). Commuting and wellbeing: A critical overview of the literature with implications for policy and future research. Transport Reviews, 40(1), 5–34. https://doi.org/10.1080/01441647.2019.1649317;Cục Thống kê Quốc gia (2024). "Bản tin điều tra sử dụng thời gian toàn quốc lần thứ ba (số 2)". https://www.stats.gov.cn/sj/zxfb/202410/t20241031_1957216.html
  • Ghi chú: Còn tranh cãi: Sau khi tổng hợp nhiều nghiên cứu, Chatterjee và các tác giả khác chỉ ra rằng vẫn chưa thể thấy mối quan hệ ổn định giữa thời gian đi làm và mức độ hài lòng chung với cuộc sống. Họ cho rằng nhìn chung, mọi người có thể dùng công việc hoặc nhà ở tốt hơn để bù lại tổn thất do thời gian đi làm dài. Cũng cần lưu ý rằng thống kê hoạt động giao thông tính tất cả các chuyến đi, không chỉ việc đi làm. Ngoài ra, nếu có thể đi làm và tan ca lệch giờ cao điểm thì cùng một quãng đường cũng có thể đi nhanh hơn.